ÖZEL TESTİN ÇÖZÜMLERİ
7.
8.
9.
ÇOZUM
Bir kavramın ifade ettiği nitelik, gösterdiği nesnede var ise 0
kavram olumlu, gösterdiği nesnede yok ise 0 kavram olum-
suzdur. Olumlu kavramlar genellikle yalın halde bulunur ya
da"-li", "-lun gibi ekler alırlar. Olumsuz kavramlar ise olumlu
kavramlara eklenen "-siz", "-sut, •-me•, •-ma• ekleriyle ya
da "değildir", "olmayan" gibi sözcüklerle kurulurlar. Bu
durumda "ölümlü" kavramı olumlu bir kavramdır.
Cevap E
ÇOZUM
Çelişik önerme nitelik ve nicelik bakımından birinin doğ-
ruluğu ötekinin yanlışlığını ve birinin yanlışlığı ötekinin
doğruluğunu gerektiren önermelerdir. Özne ve yüklemleri
aynı Olduğu hâlde, nitelik bakımından biri olumlu ve diğeri
olumsuz, nicelik bakımından biri tümel diğeri tikeldir. Ör-
neğİn "Bütün ağaçlar yapraklıdır. " Önermesi tümel olumlu
İken, bunun çelişiği Olan önerme "Bazı ağaçlar yapraklı
değildir." Şekline yani tikel olumsuza dönüşür. Bu durumda
öncüllerde verilen I. yargı yanlış, I. ve III. yargılar doğrudur.
Cevap D
ÇÖZÜM
Kavramlardan birisi, bir diğer kavramın bütün bireylerini
kapsıyorsa, bu iki kavram arasında tam girişimlik ilişkisi
vardır. Buna göre "Bütün insanlar canlıdır. Bazı canlılar
insandır." İle Bütün kavaklar ağaçtır. Bazı ağaçlar kavaktır."
Önermeleri arasında tam girişimlilik vardır. Kavramlardan
her birisi, bir diğerinin üyelerinin bir kısmını kapsıyorsa,
bu İki kavram arasında eksik girişimlik ilişkisi vardır. Buna
göre "Bazı babalar mühendistir. Bazı mühendisler babadır."
Önermeleri eksik girişimliliği ömeklendirir. Ancak "besle-
nen" ve "canlı" kavramları eksik girişimlilik değil eşitlik
ilişkisi söz konusudur. Çünkü "Her canlı beslenendir. Her
beslenen canlıdır. "
Cevap B
ÇOZUM
Parçada verilen tanımlara göre seçenekleri incelediğimiz
de
A)
B)
C)
D)
E)
İnşan genel, Ahmet tekil
Şehir genel, İzmir tekil
Canlı genel, Hayvan genel
Gezegen genel, Dünya tekil
Edebi eser genel, Çalıkuşu tekil terimdir. Bu durumda C
seçeneğinde genel ve tekil terim bir arada verilmemiştir.
Cevap C
ÇÖZÜM
11.
12.
296
Parçada kıyasın tamamının değil bir kısmının söylenmesine
rağmen zihinde tam olarak algılandığı, "Düşünüyorum o
halde varım" ömeğinden hareketle ifade edilmektedir. Bu
tür kıyaslara kısaltılmış kıyas yani entimem denir.
Cevap C
ÇÖZÜM
Sorunun çözümüne başlamadan Önce bazı bilgileri hatır-
layalım: Özelleme genel veya tümel önermede Fx gibi bir
ifadede x yerine herhangi bir ad değişmezinin yazılması
işlemidir. Niceleyici değilleme kuralı ise xFx, xFx gibi
genel önermelerin değillemesi durumunda eş değerlerinin
yazılması işlemidir. Alt alta yazma tümel evetleme önerme-
sinin bileşenlerinin alt alta gelecek şekilde yazılması, çatal
açma kuralı ise tikel evetleme önermesinin bileşenlerinin
yan yana yazılması demektir. Şu halde sorunun şıklarını
irdelediğimiz de birinci işlemde alt alta yazma kuralı, ikinci
işlemde niceleyici değilleme kuralına, üçüncü işlemde
tikel özellemeye, dördüncü işlemde tümel özenemeye yer
verilmiştir. Çatal açma kuralına ise yer verilmemiştir.
Cevap E
