ÖSYM,
SORULARI NEREDEN HAZIRLIYOR?
29.
"Ne yapmalıyım?" sorusu "Ne yapıyorum?" , "Ne yaptım?" ,
"Ne yapacağım?" sorularından farklıdır. Ne yapıyor
olduğum, ne yaptığım veya ne yapacağımda bir betimleme
söz konusudur; gözleriniz, hafızanız veya yazdıklarınız
bunların gerçekliğini kanıtlamaya yeter. Ama ne yapmam
gerektiği, bir betimleme değil bir soruşturmadır, bir yol
arayşldır. Betimlemeyle yol arayış arasındaki ayrım,
gerçeklik ile etik arasındaki farkı ortaya koyar.
Bu parçadan hareketle etik aşağıdakilerin
hangisinde doğru tanımlanmıştır?
A) Ahlaki olarak en doğru olanın er geç hâkim gyçekliğe
dönüşeceğini savunan bir felsefe kuramıdır.
B) İdeal olana ulaşmak için geçmişte yapılan
hatalardan dersler çıkarmayı öneren pratik bir
düşünce biçimidir.
"Ne yapmalıyım?" sorusu "Ne yapıyorum?", "Ne yapt
"Ne yapacağım?" sorularından farklıdır. Olgular temelinde
sınanabilecek pozitif bir betimleme değil, normatil bir
önermedir. Yani, ne yapmakta olduğum bir betimleme
konusudur: Bir yalan uydurmaktayım. Benzer biçimde, ne
yapacağım sorusu da bir betimleme gerektirir: Yalan
söyleyeceğim ama bir betimlemeden bir Ödev çıkanlabilir
mi: Yani yalan söylemeli miyim?
Betimleme ile yol gösterme arasındaki
ayrım, etik olarak düşünmeye başlamanın
birçok yolundan biridir.
(Alexander Moseley, A'dan Z'ye Felsefe)
Şimdi olsa, bu şahsiyetler hakkında aynı şekilde
fE[SffE
Olgular temelinde sınanabilecek„ kanıtlanması
mümkün bir açıklama değil gerekli olanı arayan bir
sorgulama türüdür.
D) Geçmiş ve gelecek arasında bir bütünlük gözeten,
doğrunun her çağda kendini tekrarladığını
savunan bir disiplindir.
E) Olması gerekeni, doğruluğu ve adaleti en fazla
kişinin ortak faydasına sabitleyen bir akıl yürütme
yöntemidir.
- 2020
33. Faust, Don Juan ve Don Kişot emellerinin peşinden
sabit bir fikirle koşar. Bu karakterlerin her biri aslında
mükemmellik arayışıyla kibrin, İstisnai bir yiğitlikle
yozlaştırıcı bir aşırılığın vücut bulmuş hâlleridir. Söz
konusu karakterlere dair tespitlerim, aslında çok daha
önce yaratılmış olan bu İmgelerin romantik dönem
yorumuna dayanan izlenimlerimdi. Ancak Faust'un sırf
merak duygusu yüzünden lanetlendiğini, Don Juan'ın
gerçekten İşkence gördüğünü artık düşünmüyorum.
Hatta Don Kişot'un cömertliği bile gerçek mi emin
değilim. Fakat bu karakterlerin bireyci toplumumuz
İçin hâlâ özel birer tınısı olduğuna İnanıyorum.
Bu parçanın yazarıyla İlgili aşağıdakilerden
hangisi söylenemez?
A) Roman kişilerini, onların karakteristik özellikleri
üzerinden değerlendirmiştir.
B) Roman kahramanlanna ilişkin
değerIendirmelerinde değişim olmuştur.
C) Roman kahramanlanna ilişkin analizlerini belirli bir
dönem bağlamında ortaya koymuştur.
@ İdealizm ve kontrolsüz eylemlerin kurgusal
başarıyı anırdığına inanmaktadır.
E) Roman karakterlerinin toplum üzerinde süregelen
bir etkisi olduğunu düşünmektedir.
TYT - 2020
ÖSYM
yazmazdım. Bahsettiğim bu Crusoe konulu maka eyi
kaleme aldığım dönemde Don Quijote, Don Juan ve
Faust'a dair izlenimim, aslında çok daha önce yaratılmış
olan bu mitlerin, Romantik dönem yorumuna dayanan
bilinçaltl bir izlenimdi. Faust'un sırf merak duygusu
yüzünden lanetlendiğini düşünmüyorum artık. Don Juan'm
gerçekten işkence gördüğünü de sanmıyorum. Don
Quijote' nin cömerlliği bile gerçek mi emin
değilim. Fakat bence, Don Quijote, Don
Juan, Faust ve Robinson Crusoe hâlâ
bireyci toplumumuz için özel birer tınısı
olan güçlü mitlerdir.
(lan Watt, Modern Bireyciliğin Mitleri:
Faust, Don Qujjote, Don Juan, Robinson
Cmsoe)
BİREYCİLİĞİN
MİTLERİ
