ÖSYM,
SORULARI
- 2020
NEREDEN HAZIRLIYOR?
20.
(I) Batı etkisindeki çağdaş Türk şiiri eskiyi yok
sayarak, eskiden gelen her şeyi silip atarak gelişmedi.
(II) Kısa sürse de eskiye karşı zorlu çıkşların yapıldığı,
geçmişin küçümsendiği dönemler olmadı değil. (III)
Ama çağdaş şiirimiz, edebiyatımızın çok daha eski
dönemlerinin güzel ürünlerinden, güçlü ustalanndan
zaman zaman etkilendi. (IV) Sanatçılar, divan
edebiyatı ve halk edebiyatının kimi unsurlarını
eserlerine bazen örtülü olarak bazen de açıkça taşıdı.
(V) Hatta bunların arasında çağdaşlıklanndan hiçbir
şey yitirmeden divan şiiri tarzında yazmayı deneyenler
de oldu.
Bu parçada numaralanmış cümlelerin
"Eski şiire özgü üslubun çağdaş şiirde kullanılıp
kullanılamayacağı konusunda tanışmalara girdi."
cümlesi getirilebilir?
C) III
Öte yandan şunu da hiçbir zaman unutmamak gerekir: Çağ-
daş Türk şiiri eskiyi yok sayarak, eskiden gelen her şeyi sile-
rek gelişmedi. Batı'ya yönelip kendi geçm' şine sırt çevirme-
di. Çok kısa süren dönemlerde eskiye karş zorlu çıkışlar ya-
pıldğı, eskilerin toptan küçümsendği oldu. Uygulamadan çok
kuramda görüldü bu gibi küçümsemeler. Ama, yalnız yakın
dönemlerin değil, edebiyatımızın çok daha eski dönemlerinin
de güzel ürünleri, güçlü ustaları çağdaş şiirimizde hep yankı-
landı. Divan edebiyatından, Halk edebiyatın-
dan bazen örtülü, bazen açık olarak büyük
oranda yararlanıldı. Kimi şairler çağdaşlıkla-
rından hiçbir şey yitirmeden Divan şiiri tarzın-
da yazmayı bile denediler, eskinin güzeli 'kle-
rindan nasıl yararlanılabileceği konusunda
tanışmalara girdiler, görüşlerini çeşitli uygu-
lamalarla savundular. Çağdaş Türk şiirinin es-
ki edebiyatımızla ilişkiler açısından çok aşın
gittiği bile ileri sürülebilir. Ama şu da bir ger-
çek: Bu aşırılık, bu eskilerdeki her güzelliği
Türk
O cilt
26. Türk edebiyatında ve sosyolojisinde Batılılaşma
olgusuna ilişkin, karmaşık süreçlere işaret eden geniş bir
literatür mevcut olmakla birlikte, bu çalışmada Hacivat
Karagöz Neden Öldürüldü filmi incelenirken Kemal
Tahir'in görüşlerinden hareket edilmiştir. Bunun da
başlıca nedeni, Kemal Tahir'in Batılılaşma ve sorunlarını,
Osmanlı Devleti'nin kuruluş döneminden itibaren ele alıp
sorgulamasıyla özgün bir yaklaşım ortaya koymuş
olmasıdır. Ancak filmin yönetmenkenaristiyle Kemal
Tahir'in devlet ve toplum konusundaki görüşleri arasında
belirgin aynmlar bulunmaktadır. Diğer yandan bugünün
sorunlarının kaynağının Osmanlı'nın kuruluş dönemine
kadar götürülmesi ve tarihe yaklaşım biçimleri
bakımından ise pek çok benzerlik de göze çarpar.
Bu parçada söz edilen filmle ilgili aşağıdakilerden
hangisi söylenebilir?
arayıp bulma, bugüne getirme çabası, dünyaya açılma, uygar
uluslar arasına girme savaşımı verilen bir dönemde (çok kısa
sürede büyük bir hızla pek çok konuda, pek çok şey öğreni-
len, onun için de uygar ulusların kültürlerine hayranlıkla bakı-
lan bir dönemde), şiirimizin Batı kopyacılığına düşmemesini,
özgün bir şiir olarak çağdaş dünya edebiyatı içinde yerini al-
maşını sağladı.
(Memat Fuat, Çağdaş Türk Şiih Antolojisi)
Türk edebiyat ve sosyolojisinde Batılılaşma olgusuna
ilişkin, karmaşık ve çoklu süreçlere işaret eden geniş bir
literatür mevcuttur. Bununla birlikte çalışmada, Hacivat
Karagöz Neden Öldürüldü filmi, Batılılaşma ve sorunlarını,
Osmanlı İmparatorluğu'nun kuruluş döneminden itibaren
ele alıp sorgulamasıyla özgün bir yaklaşım ortaya koyan
Kemal Tahir'in (1910-1973) görüş erinden hareketle ele
alınmaktadır. Kemal Tahir ve filmin yönetmen/senaristi Eze
Akay ın görüşlerinde, dev et ve toplum
konusunda belirgin ayırımlar
bulunmaktadır. Ancak, Metin Erksan'ın
(2007) film üzerine yazdığı yazı bir ipucu
olarak kabul edilirse, bugünün sorunlarının
kaynağının Osmanlı'nın kuruluş dönemine
kadar götürülmesi ve tarihe yaklaşım biçimi
bakımından benzeşen pek çok nokta da
mevcuttur. Türk düşün ve roman dünyasını,
hem roman, hem toplum üzerine
derinlemesine düşünen sınırlı sayıdaki
DOĞU BATI
A)
B)
C)
D
E)
Kemal Tahir, filmdeki Çeriği Osmanlı'da
Batılılaşma olgusu temelinde ele almıştır.
Yönetmen/senarist, filmi Kemal Tahir'in
görüşlerine dayanarak oluşturmuştur.
Film, Kemal Tahir ve yönetmenkenaristin ortak
bir çalışması olarak ele alınabilir.
Kemal Tahir'in görüşleri filmi incelemede önemli
bir dayanak noktası sunmaktadır.
Filmde olay, Osmanlı Devleti'nin kuruluş yıllarında
geçmektedir.
TYT - 2020
ÖSYM
yazarlardan biri olarak tanımlanan (Kayalı, 201 0:207) Tahir,
aynı zamanda Türk sineması ve Türk düşüncesinin önemi
bir kesişme noktasını temsi etmesi bakımından da önem
taşımaktadır.
(Doğu Batı dergisi, sayı 72, Nişan 2015, saya 69)