ÖSYM
KALITIMIN GENEL İLKELERİ
SINAV PROVASI
Biyolüminesans, bazı canlı organizmaların gerçekleş- 3. İnsanlarda kalıtsal bir bozukluk olan Tay-Sachs has-
tirdiği, kimyasal reaksiyonlar sırasında kimyasal ener-
jinin ışık enerjisine dönüştürülmesi ile ışık üretilmesi
ve yayılması olayıdır. Biyolümineşanş yapan canlılar-
da bulunan bir enzim Olan lüşiferaz bu olayda etkin
rol alır. Belirli bir bitkisel organizmanın Oluşturduğu bir
popülasyonda bazı bireylerin sadece yeşil, bazılarının
sadece mavi, diğer bazılarının ise hem mavi hem de
yeşil renkte biyolüminesans yaptığı tespit edilmiştir.
Bu popülasyonda biyolüminesansta etkili bir çift alel
bulunduğu tespit edilmiştir. Karanlıkta yeşil biyolümi•
nesans yapan bir bitki ile karanlıkta mavi biyolümine-
şans yapan bir bitki arasında yeterli sayıda çaprazla-
ma yapılmış ve oluşan tüm bitkilerin hem yeşil hem
mavi şık yaydığı tespit edilmiştir.
Bu verilere göre İlgili karaktere ait,
I. Mavi biyolüminesans aleli ile yeşil biyolüminesans
aleli arasında eş baskınlık etkileşimi görülür.
II. Yeşil biyolüminesans yapan bir bitkinin kendileş•
tirilmesi sonucunda oluşan lüm bitkiler bu özellik
için ata bitkiyle aynı fenotipte olur.
III. Bu karakter için yapılan monohibrit çaprazlama-
nın genotip ayrışım oranı 1 :2:1 olur.
IV. Popülasyondaki genotip çeşidi sayısı fenotip çe-
şidi sayısına eşittir.
açıklamalarından hangileri yapılabilir?
talığına sahip çocukların beyin hücreleri, ilgili enzim
uygun çalışmadığından bazı lipidleri metabolize ede-
mez. Lipidler beyin hücrelerinde birikmeye başladı-
ğında, beyin hücreleri normal görevlerini yerine ge-
üremez ve ölümcül bir sonuç ortaya çıkar. Çocukta
hastalık nöbetleri baş göstermeye başlar, körlük ge-
lişir, motorik ve bilişsel performansda dejenerasyon
olur ve bir kaç yıl içerisinde ölür.
Tay-Sachş ailelinin sadece İki kopyasını alan çocuklar
(homozigot), bu hastalığa sahiptir. Özelliğe biyokim-
yasal olarak baktığımızda heterozigotlarda lipit meta-
bolize enzimin aktivitesi, normal alel bakımından
homozigot olan bireylerdeki ile homozigol Tay•Sachs
hastalıklı bireylerdekinin arasında bir işleyişe sahiptir.
Bu şekilde enzimin ara bir etkinliğe sahip olması ye-
terli olup beyinde lipit birikimi görülmemektedir. Bu
özelliğe moleküler düzeyde baktığımızda heterozigot
bireylerin normal ve normal olmayan enzim molekül-
lerinden eşit sayıda ürettiği görülmektedir. Bu durum
İse hastalığa yol açmaz.
Bu örnekten yola çıkılarak,
TEST
17
ÖSYM
Aşağıdaki SOY ağacında numaralar-
la gösterilen bireylerde, Y kromo•
zomunda taşnan bir gen, fenotipte
anormal bir özelliğin ortaya çıkma-
sına neden olmuştur.
O : Dişi birey
: Erk*
III W
II numaralı bireyde, bu anormal özel-
liği kontrol eden genin ani bir deği-
şiklikle oluştuğu ileri sürülmektedir.
Bu bireyin, SOY ağacında verilen
akrabalarının aşağıdaki Özellikle-
rinden hangisi, bu bireydeki özel-
lifi ali bir değişiklikle ortaya çık-
tığının kanıtı olamaz?
III.
A) I ve II
B) ive ıv
D) II, III ve IV
q II ve III
E) l, II, IllvelV
Tay-Sachş alelİ, dominant olarak nitelendirilir.
Heterozigot bireylerde enzim etkinliğinin ara bir
fenotip göstermesi, bu İki alelİn biyokimyasal Ola-
rak tam baskın olmadığını gösterir.
Heterozigot bireylerin normal ve normal olmayan
enzim moleküllerinden eşit sayıda üretmesi, bu
İki alelİn moleküler düzeyde eş baskın olarak ni-
telendirilmesine neden olur.
yorumlarından hangileri yapılabilir?
2.
Genleri bağımsız Olan 2n — 6 kromozomlu bir meme-
li canlıdan oluşabilecek gamet çeşitleri;
A)
B)
C)
D)
E)
A) Yalnız I
B)ıveıı
C) ıve III
E) ı, II ve III
l. PrF,
şeklindedir.
III. pRF,
IV. prF
D) II velil
Bu gametlerden hangi ikisi yalnızca tek bir üreme
ana hücresinin mayoz bölünme geçirmesi sonu-
cunda oluşabilir?
B) ıve III
D) II velil
E) III ve ıv
PARAF YAYINLARI
Erkek kardeşlerinin normal Ol-
maşı
Anne tarafından dedesinin anor•
mal olması
Baba tarafından dedesinin nor•
mal olması
Babasının normal Olması
Erkek kardeşinin çocuklarının
normal olması
cevap B
233