ÖSYM
Aydınlanma ile insan akli üzerindeki dinsel, siyasal gelenek-
sel kurumların otoritelerin baskısı kaldırılmaya çalışılmış,
inşan aklının başka inşanlar güçler ya da kurumlar tarafın-
dan yönlendirilmesi ve idare edilmesi kıyasıya eleştirilmiştir.
Aklın özgürleşmesi için metafizikle, skolastik felsefeyle, mo-
narşik yönetim biçimi ve üzerinde yükseldiği feodal üretim
ilişkileri ile mücadele edilmiştir.
Buna göre Aydınlanma hareketlerinin başarışının altın-
da yatan temel düşünce aşağıdakilerden hangisidir?
2.
3.
z
o
Bil bölümdeki şomlar
sınavlarda çıkan sorular
paralelinde hazırlannnştır_
İnsanın, bir yandan imge zengini edebiyatla, öte yandan da
kavram zengini felsefeyle birlikte olması, deneme üzerinden
gerçekleşir. inşanı anlamanın ve anlatmanın yolu deneme
okumaktan, deneme yazmaktan geçer. Denemede, insan
tüm varoluşuyla yer alır; nesnel dünyanın öznel dünyaya
taşınan Özne üzerinde bıraktığı izlenimler kendine yer bulur.
Denemenin şöylemi ne salt kurmacadır, ne de salt nesnel
içeriklidir. Denemede insan kendini bulur, kendisi ve başka-
larıyla karşılaşır. Bu nedenle tıpkı inşan gibi, arada olandır.
Bu parça aşağıdakilerden hangisine örnek olarak gös-
terilir?
A) Edebiyat ve felsefe İlişkisine
3) Kavramların felsefeye etkisine
C) Felsefenin duyarlılığına
D) Edebiyat ve felsefenin sınırlarına
E) İnsan aklının yanılmazlığına
Her edebi eserde güçlü ya da zayıf bir kavramsal ve dü-
şünşel yapı vardır. Dolayışıyla edebi bir eser kavramsal bir
nitelik kazanmaya başladıkça rasyonel bir temellendirmeye
imkân verdikçe sadece psikolojik tahliller ve duygulandırma
düzeyinde kalmayarak, kişiler ve olaylar bazında da Olsa
gizli bir varlık felsefesi, eserin anlam bütünlüğünü sağlayan
bir metafizik Ortaya koymaya çalıştıkça onun felsefi Ögelerle
beslenmeye ve felsefeye yönelmeye başladığı söylenebilir.
Bu parçada vurgulanan düşünce aşağıdakilerden han-
gİsİdİr?
A) Felsefesiz edebiyatın bir değeri olamaz.
3) Edebiyatın içeriğini belirleyen felsefedir.
C) Felsefenin İtade araçlarından biri de edebiyattır.
D) Felsefe ve edebiyat farklı alanlardır.
E) Felsefe edebi metinde kendini gösterince değer kazanır,
Hegel'e göre, Aydınlanma, saf içgörünün yaygınlaşması
ve evrenselleşmesidir ve tarihsel bir hareket olarak belirir.
Bu hareketin temel düşüncesi, akıl yetişinin bilginin mutlak
Ölçütü Olduğudur. Birey üzerine getirdiği vurgu ile Aydınlan-
ma, yerleşik dinsel anlayışla çatışma içine girer.
Bu parçaya göre Aydınlanma felsefesinin temele aldığı
yaklaşım aşağıdakilerden hangisidir?
4.
5.
A)
B)
C)
D)
E)
Monarşik yönetim biçiminin değiştirilmesi için çaba gös-
terilmeşi
İnsanın düşüncesini kendi adına kullanma cesareti gös-
termesi
İnsan aklını otorite sayılan kişilere uygun biçimde kul-
lanmaşı
Felsefenin tüm bilgi alanlarına uygulanması
Önceki dönem felsefelerinin devamı olması
Locke'a göre eğer istenilirse bir çocuk Öyle yetiştirilir ki
büyüdüğünde çok sıradan olan ideler bile zihninde bulun-
mayabilir. Fakat dünyaya gelen her insan kendisini sürekli
olarak değişik yönlerden etkileyen şeylerle kuşatılmış Oldu-
ğundan, ister istemez çocukların zihinlerine değişik idelerin
baskısı yapılmaktadır. Sadece gözlerin açık olmasıyla ışık
ve renk ideleri edinilmektedir. Fakat bir çocuk büyüyünceye
dek siyah ve beyazdan başka bir Şey göremeyeceği bir yere
kapatılırsa, Locke'a göre bu çocukta yeşil veya kırmızı kie-
leri oluşmayacaktır.
Locke'un bu görüşleri aşağıdaki akımlardan hangisiyle
adlandırılır?
A) Kritisizm
C) Pragmatizm
B) Rasyonalizm
D) Empirizm
A) Rasyonalizm
D) Şüphecilik
B) pragmatizm C) Deizm
E) Rölativizm
164
E) Pozitivizm
