OSMANLI KÜLTÜR VE UYGARLIĞI
OSMANLI'NIN KALBİ: TOPKAPI SARAYI
Osmanlı Devleti'nde bilinen ilk sarayı Orhan Gazi Bursa'da yaptırmıştır.
TARİ
DERS
OT
Ğ
I. Murad Devri'nde Edirne Sarayı, İstanbul'un Fethi'nden sonra da bugün İstanbul Üniversitesi yakınlarında Eski
Saray olarak bilinen saray inşa edilmiştir.
Cihan hâkimiyetinin ve gücün sembolü kabul edilen Topkapı Sarayı, 1465-1478 yılları arasında Fatih Sultan
Mehmet tarafindan bugün Sarayburnu denilen mevkide yaptırılmıştır.
Yeni Saray ismiyle de bilinen ve padişahlar için bir baba ocağı sayılan Topkapı Sarayı'nda padişah, ailesi ile bir-
likte ikamet etmiş ve devleö buradan yönetmiştir.
Padişahların sünnet merasimlerinden, defin işlemlerine kadar birçok faaliyet burada yaşanmıştır. Ayrıca saray,
devlet kademesinde görev alacak devlet adamlarının yetiştirildiği en önemli eğitim merkezidir.
Sarayın bölümleri;
» Dış saray denilen Birun,
» İç saray denilen Enderun ve
Harem olmak üzere üç ana bölümden meydana gelmiştir.
Kapılar;
» Ana giriş kapısı Bab-ı Hümâyun,
orta kapı Babüsselam ve
» padişahın huzuruna açılan Babüssaade kapılan,
bölümler arasında geçişi sağlamıştır.
Birun
Farsça'da "dış" anlamına gelir ve sarayın en geniş bölümüdüL Saray muhafizlan ve çalışanları burada yer alırdı.
Birunda; adalet kasrı, hastane, mutfaklar, ahırlar, erzak odaları, odun ambarları, çalışanların koğuşları, kayıkha-
neler, bostanlar, bahçeler, cirit oyunu ve ok atış talimleri için alanlar ve küçük meydanlar bulunurdu.
Birundaki saray görevlileri
Kapıkulu süvarileri: Bu süvariler devşirmelerden kurulu silahdaran, sipahi oğlanları, sağ ve 501 ulufeciler isimli
dört bölük ile Anadolu Türklerinden kurulu sağ ve sol garipler adlı iki bölük olmak üzere toplam altı bölükten
teşekkül idi. Altı bölük halkı da denilmektedir.
Mehter takımı: Padişahın hâkimiyet sembolleri olan, bayrak, tuğ, çadır ve otağ hizmetlerine bakar ve askerî
bandosu görevini yerine getirirdi. Mehter takımı mir-i âlem komutasındadır.
Müteferrikalar: Padişah saray dışına çıktığı zaman ona parlak ve göz alıcı kıyafetleriyle eşlik eden kimselerdir.
Beyzadeler, enderundan çıkmış içoğlanlar ve bazı imtiyazlı aristokrat çocuklarından oluşmaktadır. Amirleri ise
müteferrika başıdır.
Çaşnigirler: Sarayın ziyafet işlerinden sorumludurlar. Başlarındaki görevliye çaşnigirbaş denmektedir.
Dergah-ı mualla çavuşları ve kapıcılar: Çavuşlar imparatorlukta protokol vazifelerini yürütür, elçilik ve ulaklık
hizmetlerini görürlerdi. Çavuşbaşının yönetimindedirler. Kapıcılar padişahın emirlerini gerekli yerlere ulaşürır-
'ardı. Başlarındaki görevliye ise kapıcıbaşı denirdi.
Mirahur: Padişahın seferde kullanmak ya da hediye etmek maksadı ile kullandığı atların yetiştiricisidir.
Çakırcılar: Padişahın avda kullandığı av kuşları ve köpekleri besleyen kimselerdir. Başlarında çakıcıbaşl bulunur.
Bu hizmetli gruplarının reislerine rikabdar ağalar denir ve padişahın günlük yaşamında ve savaşta yakın maiye-
tini oluştururlardı.
www.dizgİkİtapcom
173
YALÇIN
