OSMANLI KÜLTÜR VE UYGARLIGI
3. Öncü Kuvvetleri
ARİ
DERS
OT
Öncü kuweti genellikle süvari olup bunlar, Akıncılar, Deliler, Gönüllüler ve Beşliler ocaklarından teşekkül etmek-
Zeydi.
4. Kale Kuvvetleri
Serhat kulu atlı sınıfindan olan Fârisanlar ile yerli olarak topçu, cebeci, lâğımcı ve martalos gibi kuvvetler olup,
bunlardan başka yerli kulu yaya sınıfından olan azaplar da sınırdaki kalelerde muhafızlık etmekteydiler, Azaplar
XVI. yüzyıla kadar yeniçerilerin önünde bulunup ilk hücumu karşılamaktaydılar. Azap bekâr anlamında olup,
özellikle Anadolu'dan güçlü kuvvetli gençlerden oluşurdu.
3. Osmanlı Donanması
Osmanlı Beyliği gelişip denizden kıyı sahibi olduğu zaman, komşu Türk beyliklerinden Karesi Beyliği gemilerin-
den faydalanmıştır. Nitekim Rumeli'ye bu beyliğin gemileriyle geçmiştir. Bununla birlikte Osmanlıların ilk zaman-
larda küçük de olsa Karamürsel, Edincik ve İzmit'te tersane kurmuştur.
Karamürsel Alp komutasında oluşturulan ilk donanma, Kocaeli Bölgesi'nin fethi sırasında denizden destek sağla-
yacakt. 1327'de Karamürsel'de ilk tersanenin kurulmasıyla, müesseseleşme yoluna girildi. Osmanlı donanması-
nın ilk komutanı (Derya Beyi) Karamürsel Alp'tir.
Donanma, Kaptan Paşa veya Kaptan-1 Derya denen bir deniz kuvvetleri komutanı tarafından idare olunurdu. De-
niz kuvvetleri, tersane halkı ve muharip sınıftan oluşan ve Tersane Ocakları denen bir ocaktan ibaretti. Tersane
halkı, esas olarak gemi yapımıyla meşguldü. Kaptan-' Derya'nın dışındaki yüksek rütbeli komutanlar ise Tersane
Kethüdâsı ve Tersane Ağası idi. Denizlere açılan savaş gemilerinde esas savaşq unsur olan levendlerin dışında,
tayfalar ve forsalar (kürekçiler) bulunurdu.
Osmanlı donanmasındaki gelişmeler
Yıldırım Bayezid Dönemi'nde Gelibolu'daki Osmanlı donanması, 60 gemilik bir güce ulaşmıştı. XV. yüzyılın ikinci
yarısında Osmanlı Devleti Karadeniz, Akdeniz, Ege ve Adriyatik Denizi'ne kıyılara olan büyük bir devlet hâline
gelmişti.
II. Bayezid Dönemi'nde Kemal Reis komutasındaki Osmanlı donanması Endülüs'e gönderilerek, bölgedeki zulme
uğrayanlar kurtarılır.
Kanuni Devri'nde (1534) Barbaros Hayreddin Paşa adıyla kaptan-' derya olacak olan Hızır Reis ile kardeşleri İlyas
ve Oruç Reislerin yönetiminde Akdeniz'i bir Türk gölü hâline getirdikleri görülür. Barbaros'un idaresindeki Os-
manil donanması, 1538'de Andrea Doria komutasındaki birleşik Haçlı donanmasını Preveze'de büyük bir boz-
guna uğratarak, Akdeniz'i bir Türk gölü hâline getirdi. Turgut Reis'in komutasındaki Osmanlı donanması, 1560'da
Cerbe'de başka bir Haçlı donanmasını mağlup etti. 1566'da başarısız bir Malta Kuşatması gerçekleştirildi.
ö II. Selim Dönemi'nde haçlılarla yapılan İnebahü Deniz Savaşı'nda ilk kez Osmanlı donanması yakılır.
Korsan faaliyetlerin artması sonucu Osmanlı donanması, 1645'te Girit'i kuşatmış ve 1669'da Girit Adası tamamen
Osmanlı yönetimine geçmişti. Kuşatmanın uzaması Osmanlı'da kadırgadan kalyona geçiş sürecini başlatmıştır,
NOT.
Osmanlı Devleti, 24 senelik bir kuşatma sonucunda Girit'e hâkim olmuştur. Bu uzun kuşatma sirasında Vene-
dik, karşı hamle yaparak Boğazlar ve çevresini abluka altına almış ve bunun sonunda İstanbul'da büyük bir i
kıtlık yaşanmışür.
www.dizgikitap.com
195
SebLYALÇIN
