OSMANLI KÜLTÜR VE UYGARLIĞI
f. Lağımcılar Ocağı
Kale kuşatmalarında tünel kazanlardır.
g. Humbaracı Ocağı
El bombası, havan topu yapanlardır.
h. Bostancı Ocağı
Sarayın bağ, bahçe düzeni ve koruması ile ilgilenenlerdir.
L Kapıkulu Süvarileri
ARİ
DERS
OT
ö
Bunlar sarayın enderun kısmıyla dış saraylardaki iç oğlanları ve Yeniçeri Ocağından terfi edenlerden oluşmuştur.
Yeniçeri Ocağından ocağa alınanlar için "bölüğe çıkmak" tabiri kullanılırdı. Bu ocak Türk olan tımarlı süvariden
ayırt edilmek İçin Kapıkulu süvarisi veya "Bölük halkı" olarak adlandırıldığı gibi, sadece "Sipah” şeklinde de
anılmıştır.
Daha sonra bu iki bölüğe sağ ve sol ulufeci (Ulufeciyân-l yemin ve Ulufeciyân-l yesar) ile sağ ve sol garipler
(Gurabâ-İ yemin ve Gurabâ-İ yeşar) İsmi verilen dört bölük daha eklenmiştr. Bu bölüğe çıkanlar İle "Veledeş”
denilen süvari çocuklarından da alırdı. Savaş zamanında sipah padişahın sağında, silahtarlar solunda; sipahin
sağında sağ ulufeciler, silahtarın solunda da sol ulûfeciler yürüyüp bunların sağında sağ garipler, solunda sol
garipler yer alırdı.
B. EYALET ASKERÎ TEŞKİLATI
Osmanlı Devleti'nin eyalet kuwetleri ilk zamanlarda ümarll sipahi, azap ve akıncılardan oluşmuş olup bunların
XV. yüzyıl ortalarıyla XVI. yüzyıl ortalarına kadar tımarlı sipahi, yaya, müsellem, cerahor, canbaz, Tatar akıncılar,
yürükler, deliler, azaplar, gönüllü ve beşliler olarak teşkilatlandırılmışlardı. Bu askerlerin masrafları hâzineden
değil, devlete ait toprakların vergi gelirlerinden karşılanırdı.
L TımarhSipahiler
Eyaletlerde bulunan atlı askerlerdir. Kendilerine dirlik olarak verilen toprakları ekip biçmekle görevli kimselerdir.
Bu askerler savaşn olmadığı zamanlarda toprakla uğraşmışlardır. Dirlik sahipleri kendilerine bırakılmış olan top-
rak karşılığında devletin korunmasını üzerlerine almışlardır. Bu hizmeti karşılığı tımarlı sipahinin veya süvarinin
reayadan almış olduğu öşür ve resme dirlik, sipahinin kendisine de sahib-i arz denilirdi.
ö Tımarlı sipahi aldığı bu resim ve öşür karşılığında savaş zamanında tımarın azlığı veya çokluğuna göre, cebelü
denilen tam teçhizatlı atlı asker İle savaşa gitmekteydi.
ö Tımar topraklarda her üç bin akçe için, zeametve has topraklarda ise her beş bin akçe için bir cebelü götürülme-
si şeklindeydi. Tımar topraklarda İlk üç bin akçe sahibi İçin ayrılır, buna da kılıç hakkı denirdi.
Ğ Tımarlı sipahiler her sancakta bir kısım bölüklere ayrılmışlardı. Her bölüğün subaşı denilen çeribaşıları ile bay-
raklar ve çavuşları vardı. Tımarlı sipahilerden her on bölük (bin kişi) bir alaybeyinin kumandası altında bulunur-
du. Alaybeyleri ise sipahileriyle beraber kendi sancak beylerinin, onlar da eyalet valisi olan beylerbeylerinin
kumandası altında sefere giderlerdi.
2. Geri Hizmet Birlikleri
Osmanlı askerî teşkilatında ilk düzenli askerler olarak oluşturulan yayalar ve müsellemler XV. yüzyıl ortalarına
doğru savaştan çekilerek geri hizmette kullanılmışlardır. Yayalar savaş zamanlarında yol açmak, hendek ve siper
kazmak, top çekmek, gülle, ağırlık ve zahire nakletmek gibi işleri yaparlardı. Barış zamanlarında da ihtiyaca göre
kale tamiri, maden ve tersane hizmeti gibi işlerde kullanılırlardı.
www.dizgikitap.com
193
YALÇIN
