OSMANLI KÜLTÜR VE UYGARLIĞI
EĞİTİM SİSTEMİ
Örgün Eğitim Kurumlan
a, Sıbyan Mektepleri
ARİ
DERS
OT
Osmanlı Devleti'nde eğitim - öğretimin yapıldığı ilk okul, sıbyan mektebi (mahalle mektebi) idi. Külliyelerin içeri-
sinde, camilerin bitişiğinde veya müstakil bir yapı hâlinde kurulan sıbyan mektepleri her köy, mahalle ve semtte
açılmıştır. Ayrıca bu mektepler kız, erkek veya karma olmak üzere farklı binalar şeklindedir.
NOT..
Âmin Alayı, Osmanlı Devleti'nde okula yeni başlayan çocuklar için düzenlenen törene verilen isimdi. Bu tören,
çocukların Öğretmen tarahndan sıraya geçirilmesi İle başlardı. Sıraya geçen çocuklar, Okula başlayacak Olan
çocuğun evine ilahiler söyleyerek gelir, okula yeni başlayacak olan çocuk halkın da katılımıyla evden alınırdı. I
Bir müddet şehirde dolaştırılan çocuğun okula getirilmesi ile birlikte tören sona ererdi.
b. Medreseler
Osmanlı Devleti'nde orta ve yükseköğretim kurulularının temeli medrese teşkilatına dayanmaktaydı. Osmanlı-
larda ilk medrese, 1330'da Orhan Bey tarafindan İznik'te yaptırılmıştır. Devlet genişledikçe Bursa, Edirne gibi bir-
çok şehirde medreseler yapılmıştır. Fatih'in kurduğu Sahn-1 Seman Medreseleri, İslam akademisi seviyesindeydi.
Osmanlı eğitim - öğretimini en yüksek noktaya ulaştıran Süleymaniye Medresesi, fen ve tıp ilimlerinin verildiği
bir eğitim kurumu hâline getirilmiştir.
Orta düzeydeki medrese öğrencilerine "softa", yükseköğretim düzeyindeki öğrencilere de "danişmendi' denirdi.
Medreseyi bitirenlere "icazetname" denen diploma verilirdi.
Her medresede esas olarak bir müderris bulunur, yardımcısına da "muid” denirdi. Müderrisler, Sahn-' Seman
düzeyindeki bir medreseyi bitirenlerden "mülazemet" denen ve esası sıra beklemeye dayanan bir sistemle ata-
nırdı.
c. Saray Eğitimi
Topkapı Sarayı sadece devletin yönetildiği bir yer değildi. Tecrübeli devlet adamlarının yetiştirilmesinden hane-
dan mensuplarının eğitilmesine kadar birçok yönü olan büyük bir okuldu.
Sarayda eğitim verilen kurumlar enderun, harem ve şehzadegan mektebidir. Enderunda devlet adamı ve sanatçı
yetişirdi, haremde cariyeler, şehzadeganda şehzadeler eğitim görürdü.
d. Asker Eğifimi
Kapıkulu Ocağına asker yetiştirmek amacıyla kurulan Acemioğlanlar Ocağıdır. İlk kez I. Murat Dönemi'nde ku-
rulmuştur.
Osmanlı'daki Yaygın Eğitim Kurumlan
a. Esnaf Eğitimi
ö Osmanlılarda esnaf kuruluşları da birer eğitim kurumudur. Osmanlıda esnaf birlikleri Ahiliğe (sonraları lonca)
dayanıyordu.
www.dizgikitap.com
211
