Örnek Soruyu Değiştir

OSMANLI KÜLTÜR VE UYGARLIGI e. Mazlama (Mezalim) Divanı ARİ DERS OT ö Divan, yolsuzluk ve zulümlerin önlenmesi için şikâyetçilerin dinlenmesi hâlinde mazlama divanı adını alırdı, f; Murafaa Divanı ö Cuma günü toplandığı için Cuma Divanı da denilmektedir. Hukuki davalar cuma günleri murafaa divanında ka- zaskerler tarafindan halledilirdi. g. Meşveret Meclisi Çok buhranlı dönemlerde padişahın başkanlığında toplanır, kazaskerler ve diğer devlet erkanı hazır bulunurdu. Divandan farklı olarak belli bir toplanma yeri ve zamanı yoktur. Ayrıca divanın sahip olduğu gibi kendisine bağ- 11 bürokrasi kalemleri yoktur. İmparatorluğun kuruluşundan itibaren olağanüstü durumlarda padişahın hatt-l hümayunu ile toplanırdı. Görevde olanların yanı sıra emekli olmuş olan devlet adamları da çağrılır, kararların alınmasında geniş katılım sağlanırdı. Divan Üyeleri Divan toplantılarına veziriazam, vezirler, kadıaskerler, defterdarlar ve nişancı asli üye olarak katılırdı. Bunlardan başka reisülküttab, kapıcılar kethüdası, çavuşbaş da divan toplantılarına katılırdı. Ancak bu sonuncular divan hizmetkârı sayıldığından oturmazlar ayakta dururlardı. Eğer beylerbeyiler [stanbul'da iseler divana katılırlardı. Kasr-v adl Padişahın divan toplantılarını terk etmesinden sonra veziriazam divanın başkanı olarak, Kasr-l adi denilen hü- kümdann toplantıları dinlediği pencerenin altında bir sedirde oturur, onun sağ tarafında rütbelerine göre kubbe vezirleri yer alırdı. Sol tarafinda ise sırasıyla Rumeli ve Anadolu kazaskerleri ve defterdarlar, sağ yanda da nişancı bulunurdu. 1. Veziriazam ve vezirler Kanunnameye göre veziriazam vezirlerle diğer devlet ileri gelenlerinin baş ve hepsinin ulusu, padişahın da mutlak vekili idi. Bu vekâlete işaret olmak üzere padişahın ismini taşıyan bir mühür (Mühr-i Hümayun) verilirdi. Veziriazamlar bunu bir kese içinde koyunlarında taşırlardı. Osmanlı Devleti'nin ilk kuruluş yıllarında vezir Memluklerde ve İlhanlılarda olduğu gibi ilmiye sınıfından yeti- şenlerden tayin edilmiştir. Mesela Orhan Bey zamamnda Alâeddin Paşa (ilk vezir), Ahmet Paşa b. Mahmut, Hacı Paşa ve Sinaneddin Yusuf Paşa ilmiye sınıfından vezirliğe getirilmiştir. Aynı şekilde Çandarlı Kara Halil ile oğulları da kazaskerlikten vezir olmuşlardı. l. Murat Dönemi'nden itibaren ise vezir sayısı artmış ve bu sebeple birinci vezire veziriazam ismi verilmiştir. İlk veziriazam Çandarlı Halil Hayreddin Paşa'dır. Vezirler Divan-ı Hümayun'da Kubbealtı'nda toplanıp kendilerine verilen işlere baktıkları için Kubbe veziri veya Kubbenişîn adını almışlardı. Veziriazamın görevleri Veziriazamlar sefer esnasında padişaha bağlı olurlardı. Padişahların seferi terk etmeleri üzerine ise onlara vekâleten ordu başkomutan vekili olarak savaşa gitmeye başladılar. Bu gibi durumlarda veziriazamlar serdâr-ı ekrem unvanını alırlardı. vavwdizgikitap.com • 183 SDLYALÇIN