OSMANLI KÜLTÜR VE UYGARLIĞI
ARİ
DERS
Her kırk hanede bir oğlan devşirmek kanundu. Devşirme yapılacak yerde bütün görevliler ile o bölgenin papaz-
lan ve çocukların babalan hazır bulunur, herhangi bir suiistimal olmaması için vaftiz defterlerindeki kayıtlara
bakılarak karar verilirdi.
Devşirme olarak alınan çocuğun köyü, kazası, sancağı, baba ve anasının İsimleri, doğum tarihi bir deftere yazı-
lirdi.
Bir aileden bir çocuk alınır, tek çocuğu olanlardan İse devşirme alınmazdı. Ticaretle meşgul olduklarından Ya-
hudilerden devşirme alınmazdı. Asil ailelerin çocuğunun alınmasına dikkat edilirdi, iyi terbiye göremeyeceği
gerekçesiyle anası ve babası ölmüş çocuklarla, şımarık olur düşüncesiyle köy kethüdasının oğlu devşirilmezdi.
Aynca Türkçe bilenler, çoban çocuklan, kel, uzun ve kısa boylu olanların alınmaması kanundu.
Devşirilenlerden bazıları saray için ayrılır, kalanlar da Türk köylüsünün yanına verilirdi. Acemi oğlanlar, Türk
ailelerin yanında tarım yaparak ve diğer işlerde çalışarak Türk-İslam âdetlerini, ahlakını ve Türkçeyi öğrenirdi.
Burada dört veya beş yıl çalışırlar, daha sonra Acemi Ocağına alınırlardı.
Kapıya Çıkma
Muhtelif hizmetlerde bulunan acemilerin Yeniçeri Ocağına kayıt ve kabullerine Çıkma veya Kapıya Çıkma
(bedergâh) adı verilirdi. Bunların kapıya çıkmaları her zaman uyulmamakla birlikte sekiz yıldı.
b. Yeniçeri Ocağı
Bizzat padişahın hizmeöne ait yaya kuwetlerinden olan Yeniçeri Ocağının, l. Murat zamanında kurulmuştur,
Ocağın oluşturulmasında Selçuklu ve Memlukler Örnek alınmıştır. Yeniçeri Ocağının en büyük kumandanı Yeni-
çeri Ağası olup bundan sonra sırasıyla Sekbanbaşı, Ocak Kethüdası veya Kul Kethüdası, Zağarcıbası, Seksoncu-
başı, Turnacıbaş, Başçavuş ve Muhzır Ağa ocağın en büyük ağalarıydı.
6 Kazasker Çandarlı Kara Halil, Pençik sistemi ile toplanan askerden yeni bir askerîteşkilat kurma fikrini ortaya attı.
Kurulan bu askerî teşkilata "Yeniçeri Ocağı", askerlerine ise "Yeniçeri" adı verildi. Yeniçeri Ocağı, Avrupa'da ilk
daimî orduydu. Osmanlı ordusunun etkin bir unsuru olan Yeniçeriler, savaşlarda Osmanlı Devleti'ni üstün kılan
kuvvetti. Bunun yanında yeniçeriler, padişahın merkeziyetçi otoritesinin başlıca aracı ve destekçisi olmuştu.
NOT..
Yeni Çağlın ilk merkezî devleti olan Osmanlı Devleti, feodal yapının oluşmasını engellemeye çalışmıştır. 05-
manidar, merkezî otoriteyi güçlendirmek için idari ve askerî teşkilatlarda kendi görevlilerini yetiştirmeye
önem vermiş ve devşirme sistemini de bu amaçla kurmuştur. Bu sistemin temel ilkesi, Türk İslam âdet ve ge- I
leneklerine, hükümdara ve devlete sadakatle bağlılıktır. Hükümdar değişse de devşirmelerin devlete sadakat
ve bağlılıkları değişmemiştir.
Zaman İçerisinde Yeniçerilerin sayısında nasıl bir değişim olmuştur?
Kapıkulu ordusu içerisinde önemli bir unsur olan yeniçeriler, ilk kez I. Murad Devri'nde bin kişilik bir birlik olarak
kuruldu. Yeniçeri Ocağı mensuplarının sayısı, Yıldırım Bayezid Devri'nde bir miktar arttı. II. Murad Devri'nde 3-4
bin civarında olan yeniçeri sayısı, Fatih Sultan Mehmet devrinde 8-12 bin kişilik bir askerî kuvvet hâline geldi. Ka-
nuni Sultan Süleyman Devri'nde sayıları 12-14 bin kişi arasında değişen yeniçeriler, XVI. yüzyılın sonlarına doğru
40 bin kişilik bir ordu hâline dönüştü. Yeniçeri Ocağı ile birlikte Osmanlı Devleti'nde profesyonel askerlik başladı.
Yeniçeriler ateşli silahları ne zaman kullanmaya başlamıştır?
Yeniçeriler, II. Kosova Savaşı'nda (1448) ateşli silahlar kullanmıştır. 1514 Çaldıran ve 1517 Ridaniye Savaşlarında,
Osmanlı ordusu topun yam sıra tüfeği etkili bir şekilde kullanmıştır.
www.dizgikitap.com
YALÇIN
