OSMANLI İMPARATORLUĞUNDA BUHRAN VE DEĞİŞİM
39 Yıl Sonra Şimşirlikten Tahta Çıktı
ARİ
DERS
Sultan İbrahim tahttan indirildiği zaman 1648'de yerine en büyük oğlu, IV. Mehmet çıkarılmıştı. Şehzade Süley-
man. ağabeyi ile aralarındaki üç buçuk aylık fark yüzünden tahta ondan 39 yıl sonra geçecekti.
Şehzade Süleyman'ın sünnet töreni tahta geçen ağabeyi IV. Mehmet ve küçük iki kardeşiyle birlikte 1649
Ekim'inde yapılmıştı. IV. Mehmet, kendisini tahttan indirmek için askerler ve devlet adamları tarafından kullanıl-
maşınlar diye 1653'te hanedanın diğer erkek üyelerini Topkapı Sarayı'nda Harem'e bitişik "şimşirlik” denilen
yerde hapsettirmişti. Sultanın kardeşleri Şehzade Süleyman, Şehzade Ahmet ve Şehzade Selim şimşirliğin ilk
misafiriydiler.
Şimşirlik: Bir adı da "kafes” olan bina 12 odadan meydana geliyordu. Yüksek duvarlarla ve şimşir ağaçlarıyla
çevriliydi. Şehzâdegân Dairesi olarak yaptırılan bina adını çevresindeki ağaçlardan almıştı. Binanın çift taraş
demirlerle kilitlenen iki kapısı vardı. Kapıların hem önünde hem de arkasında hadım ağalar nöbet tutarlardı.
İstanbul'da Karışıklık
II. Süleyman 40 yıllık hapis hayatından sonra çıktığı tahtta dört yıl hükümdarlık yaptı. II. Süleyman'ın saltanatının
ilk aylarında İstanbul'da büyük bir kaos yaşandı. Cülus bahşişi verilemeyince başıbozuk asker şehre girip, daha
ilk günden itibaren sokaklarda terör estirdi. Dükkânlar ve evler soyulup, esnaftan zorla para toplandı. Şehir halkı
evlerinden çıkamaz, esnaf ise dükkânlarını açamaz hâle gelmişti. Asiler, sadrazamın konağını basıp Sadrazam
Siyavuş Paşa'yı öldürdükten sonra evinde ne varsa yağmaladılar.
Bakır Para Dönemi
Hâzinenin sıkıntısını önlemek için Osmanlı tarihinde ilk defa 1688'de bakır para bastırıldı. "Mangır” adı verilen
paranın ikisi bir akçe itibar edilmişti. Para darlığı bitmeyince bir mangır bir akçe kabul edildi. Ancak bu durum
büyük bir ekonomik krize yol açtı. Esnaf mangırla mal satmak istemedi, Fiyatlar arttı ve kıtlık meydana geldi.
Ayrıca kalpazanlık hadiseleri görüldü. II. Ahmet döneminde mahzurları yüzünden mangırdan vazgeçildi.
Belgrad'ın Düşüşü
Yeni sultan İstanbul'da emniyet sağlandıktan sonra sefere çıkmaya niyetlendi. II. Süleyman, Macaristan seferi
için İstanbul'dan Edirne'ye hareket ettiğinde Avusturyalılar'm Belgrad'ı işgal ettiği haberi geldi. Kanunî Sultan
Süleyman tarafından 1521'de fethedilen Belgrad, Orta Avrupa'nın en stratejik noktalarından biriydi. Haberi
alan padişah ağlayarak "Emir Allah'ındır" dedi. Belgrad'ın kaybı üzerine padişah, kışı Edirne'de geçirmeye karar
verdi.
Fazıl Mustafa Paşa'nın Sadrazamlığı
Ğ Viyana bozgunu, Köprülü ailesinin itibarına büyük bir darbe vurmuştu. Ancak II. Süleyman, Avusturya karşısında
mağlubiyetlerin artması üzerine 25 Ekim 1689'da Köprülü Mehmet Paşa'nın küçük oğlu olan Fazıl Mustafa
Paşa'yı sadrazamlığa getirdi. Yeni sadrazam orduyu yeniden düzenleyerek, görev yapmayan 30 bin yeniçeriyi
askerlikten çıkardı. Devletin ve ordunun üst noktalarına güvenilir ve dürüst kişileri getirdi. Bakırköy yakınlarında
Baruthâne-i Âmire'yi kurdu.
Belgrad'ın Yeniden Fethi
ö Fazıl Mustafa Paşa, iç düzenlemenin ardından Avusturya'ya karşı harekete geçti. Niş, Semendire ve Belgrad geri
alındı. Belgrad'ın alınmasıyla Tuna savunma hattı yeniden kuruldu. Avusturya'ya yardım eden Sırplar, Katolik
baskısı sebebiyle yaptıklarından pişman olmuşlardı. Sadrazam Sırplar'l cezalandırmadı, bağlılıklarını kazanmak
için çaba gösterdi. Belgrad'ın fethi hem padişahı, hem de halkı rahatlattı ve sadrazama karşı büyük bir güven
sağladı.
vmw.dizgikitapcom V,
SMNLYALÇIN
