OSMANLI İMPARATORLUĞUNDA BUHRAN VE DEĞİŞİM
l. Ahmet Dönemi
ARİ
DERS
Sancak sistemi, III. Mehmet tarafindan kaldırılmış yerine l. Ahmet tarafından kafes sistemi getirilerek şehzade-
lerin sancağa gönderilmesine son verilmiş ve bunun sonucunda şehzadeler devlet tecrübesi kazanmadan tahta
geçmişlerdir.
Ekber ve erşed sistemi kabul edilerek en yaşlı ve zeki olan tahta geçmeye başlamıştır.
III. Mehmet sancağa gönderilen son padişah,
l. Ahmet sancağa çıkmayan ilk padişahtır.
Kuyucu Murat Paşa Islahatları
1. Ahmet Devri'nde (1607-1611) de sadrazamlık yapmıştır. Celâli İsyanlarına uyguladığı şiddet politikası ile devlet
otoritesini sağlamıştır. Kuyucu Murat Paşa'nın yardımcısı Tiryaki Haşan Paşa idi.
IL Osman'ın (Genç) Islahat Girişimleri
Saray dışından evlenme geleneğini başlatrnıştır.
Şeyhülislamın fetva dışındaki yetkilerine son vererek ilmiye sınıfının devlet yönetimine karışmasını önlemeye
çalışmıştır.
Başkent değişikliğini düşünmüş, başkenti büyük çoğunluğu Türk ve Müslüman olan bir bölgeye taşmak istemiş-
tin
Zamanın şartlarına göre yeni kanunlar yapılması gerektiğini öngörmüştür.
Padişahların etki ve otoritesini artırmaya çalışmıştır.
Hotin Seferi'nde disiplinsiz olan Yeniçeri Ocağı'nı kaldırmayı düşünmüştür. Bu, Duraklama Devri'nin en önemli
ıslahat düşüncesidir. Yeniçeriler, bunu öğrenip II. Osman'ı öldürmüşlerdir.
IV. Murat Dönemi Islahat Girişimleri
Başta annesi Kösem Sultan ve saray kadınlarının devlet yönetimine karışmasını engellemiştir.
Yeniçeri ve sipahi zorbalarını ortadan kaldırarak Kapıkulu Ocaklarını itaat altına almıştır.
Ğ Baskı ve şiddetle İstanbul'un güvenliğini sağlamaya çalışmıştır
İçki ve tütün yasağı getirmiş, İstanbul'da sokağa çıkma yasağı uygulanmıştır.
ö Anadolu'daki Celâli İsyanları bastırılarak devlet otoritesi sağlanmıştır.
Sorunların nedenlerini tespit için devlet adamları ve aydınlara rapor hazırlatmıştır.
Koçi Bey Risalesi
İmparatorluğun ilk dönemlerini altın çağ olarak tasvir etmiştir. Dönemin nasıl bozulduğunu irdeler ve çıkış yol-
lan gösterir. Ona göre padişahların bizzat devlet işlerin ile ilgilenmesi gerekmektedir. Devletin çıkarları ön plana
alınmalıdır, kişilerin değil. Sorunların çözümü için ıslahat önerileri sunmuş ve bu önerilerde idari nitelikli olup
baskı politikası ön plandadır. Koçi Bey raporlarını IV. Murat ve I. İbrahim'e sunmuştur.
XVII. yüzyılda Osmanlı Devleti'nde yaşanan iç isyanlar, savaşlardaki başarısızlıklar, devlet kurumlarındaki bozul-
malar gittikçe artmaktaydı. Bu olumsuzluklar devletin sürekli güç kaybettiğini göstermekteydi.
Sorunların temeline inmek amacıyla Koçi Bey, Kâtip Çelebi, Ayni Ali Efendi ve diğer devlet adamlarına raporlar
(risale-layiha) hazırlatıldı. Raporların içerikleri dikkate alınarak bu gidişata son vermek ve Osmanlı Devleti'ni
tekrar eski gücüne ulaştırmak amacıyla II. Osman ve IV. Murat gibi hükümdarlar ile Tarhuncu Ahmet ve Köp-
rülüler gibi sadrazamlar döneminde ıslahat yaptı. Layihalarda Osmanlı kadim düzenine dönme düşüncesi ön
plandadır.
www.dizgikitap.com
149
ShNLYALÇlN
