Osmanlı Devleti Merkez Teşkilatı-Saray
Birun (Dış Bölüm)
• Dışarıdan gelen elçiler burada kabul edilir.
Osmanlı Devleti'nde yapılan İlk saray
• Divan toplantıları bu bölümün Bâbüssaâde kapısın-
Bursa'da yapılan Bey Sarayı'dır.
da yapılır. Divanın toplandığı kubbealtı denilen yer
de burada bulunur.
• Sarayın dış hizmetlerine bakan devlet görevlileri
burada bulunur. Birunda çalışan görevlilerin sayısı
oldukça fazladır. Bunlardan bazıları; padişah hoca-
Si, hekimbaşı, cerrahbaşı, yeniçeri ağası, altı bölük
halkl vb. kişilerdir.
Harem
• Kelime anlamı "korunan mukaddes şey ve yer"dir.
• Padişah ve ailesinin özel yaşantısını geçirdiği yerdir.
• Saray kadınlarının eğitim gördüğü okuldur. Burada
eğitim gören kadınlara öncelikle Türkçe ve İslami-
yet Öğretilmiştir.
• Türk-İslam âdet ve adabını öğrenen kadınlar; di-
kiş-naklş, musiki, hikâye anlatma ve şiir dalında us-
talaşmışlardır.
Enderun (İç Bölüm)
• İlk defa II.Murat Zamanı'nda Edirne Sarayı'nda
kurulmuştur. Fatih Sultan Mehmet Zamanı'nda Top-
kapı Sarayı'na taşınmıştır. Kelime manası "iç", "içe-
ri"dir. Devşirme yoluyla yetiştirilen tebaadan mey-
dana gelmiştir.
• Enderun, padişaha hizmet eden görevlilerin bulun-
düğü yer olmakla birlikte, aynı zamanda idari ve as-
kerî yöneticilerin yetiştirildiği saray mektebidir.
• Devşirme sisteminde belli bölgelerden toplanan
Hristiyan çocuklar (Yahudiler devşirilmezdi). Türk
ailelerin yanına verilerek, İslam inancına ve Türk
geleneklerine göre yetiştirilmiş, daha sonra Top-
kapı Sarayı'na alınmıştın Buradaki eğitimlerinden
sonra yeteneklerine göre Enderunda ya da taşra-
da görev almışlardır. Bu görevlendirme işlemine ise
"çıkma" denilmiştir. Sadrazam, vezir gibi üst düzey
yöneticiler burada yetiştirilmiştir.
• II. Mahmut Zamanı'nda önemi azalan Enderundan
memur alınmamış, memur ihtiyacı Mekteb•i Maa-
rifi Adliyeden karşılanmıştır.
Topkapı Sarayı
• Fatih Sultan Mehmet
açılmıştır.
• Osmanlı Devleti'nde en uzun yöne-
tim merkezliği yapan saraydır.
• Topkapı Sarayı, arka arkaya dört av-
'uyu çevreleyen kasırlar, köşkler,
camii, divan, devlet daireleri, kü-
tüphaneler, çeşme ve bahçe gibi
eklemelerle bugünkü hâlini almıştır.
İshak Paşa Sarayı
- tanlah11arİthİüÂğkİ
Doğubayazıt'ta bulunan Osmanlı sa-
rayıdır, İlk ısıtmalı (kalorifer sistemi-
ne sahip) saraydır.
• Yapıda Ban etkisi (Barok) bulunur.
Çok sayıda bölümden meydana ge-
len sarayda türbe, divan, asker ko-
ğuşları, medrese, cephafielik, camii,
meydan, erzak depoları ve fırın bu-
lunmaktadır. Sarayın en görkemli ya-
pısı camiisidir,
Dolmabahçe Sarayı
• 1853 yılında Abdülmecit
Dönemi'nde yaptırılmıştır.
Dolmabahçe Sarayı, tama-
mı Batı sarayları örnek alı-
narak yapılan ilk saraydır.
• Sarayda barok ve ampir üs-
lubun etkileri vardır. 1924
yılında halifeliğin kaldırıl-
maşına kadar kullanılmıştır.
46
Beylerbeyi ve Çırağan Sara
• Beylerbeyi Sarayı Sultan Abdülaziz Zamanen-
da inşa edilmiştir. Mimarı Şarkis Balyan'dır. Os-
manil padişahlarının yazlık mekânı ve yabancı
devlet başkanlarının ağırlanmasında kullanıla-
cak bir konuk evi olarak düşünülmüştür.
• Çırağan Sarayı Sultan Abdülaziz Zamanı'nda
inşa edilmiştir. Beşiktaş Mevlevihanesi yıktırı-
'arak yerine yapıldığı için halk arasında uğur-
suzluk getireceği söylentileri üzerine Abdülaziz
bu saraydan Dolmabahçe Sarayı'na taşınmıştır.
1909 yılında Çırağan Sarayı Meclis-i Mebusan
binası olarak kullanılmaya başlanmıştır.
Yıldız Sarayı
• III.Selim tarafından annesi Mihr
şah Sultan İçin yaptırılmıştır.
• II.Abdülhamİt'İn Dolmabahçe
Sarayı'ndan sonra yönetim mer-
kezi olarak seçtiği ve otuz üç yılı-
nı geçirdiği saraydır.
• Yıldız Kasırları bu süreçten sonra
"Yıldız Saray-' Hümayunu" ola
rak anılmaya başlanmıştır.
instagram.com/copysinav
