Ortalama Hız (üort)
Cisimler harekat halindeyken belirli durumlarda hız-
[arını değiştirirler. Yavaşlayıp, hızlanabilirler. Bu du-
rumda ortalama hızdan bahsedebiliriz. Ortalama hız
hareketlinin belirli bir süre aralığında iki nokta arasın-
daki yer değiştirmesi ile tanımlanır.
Bir hareketli At zaman aralığında değişik hızlarla yer
değiştirdiğinde hareketlinin ortalama hızı:
Yer değiştirme
ort ¯ Geçen zaman
At
İ -ilk İ2-İ1
At
ifadesiyle bulunur.
K noktasından L noktasına giden cisim farklı yörün-
geler izlese de hareketlinin ortalama hızı,
Volt
formülüyle hesaplanır.
Ortalama Sürat (şort)
Bir hareketlinin birim zamanda aldığı yola denir. Baş-
ka bir ifadeyle hareketlinin izlediği yörüngenin uzun-
luğunun bu yörüngeyi alırken geçen süreye oranı
ortalama sürati verir.
Toplam alınan yol
Ortalama sürat
Geçen zaman
Yörünge uzunluğu
Geçen zaman
Hareketli t sürede x yolu almış ise
x
ifadesiyle bulunur.
on. Sürat ¯
—vap
Hareket
UYARI
Hız ile süratin farklı kavramlar olduğuna dikkat edil-
melidir. Hızda dikkat edilmesi gereken yer değiştir-
me miktarıyken süratte cfikkat edilmesi gereken alı-
nan yoldur.
UYARI
Alınan yol skaler bir büyüklük olduğundan sürat ska-
ter, yer değiştirme vektörel bir büyüklük olduğundan
hız vektörel bir büyüklüktür.
Anlık HIZ (Vanlık)
Bir hareketlinin herhangi bir andaki hızına
denir. Anlık hız vektörel bir büyüklüktür.
Anlık Sürat (Sarılık)
Anlık sürat ile anlık hız büyüklüğü aynıdır. Burada
dikkat edilmesi gereken nokta hız denildiğinde yön
de belirtilmelidir. Arabalarda bulunan panellerdeki
göstergeler anlık sürat göstergeleridir çünkü yön dik-
kate alınmaz.
örnek -10
Bir hareketliye ait bazı veriler aşağıdaki gibidir.
: a Alınan yol (metre)
: b Yer değiştirme (metre)
: c Hız değişimi (metre/saniye)
• t Geçen zaman (saniye)
Buna göre aşağıdakilerden
hızını verir?
hangisi hareketlinin
b
A)
C)
TYT FİZİK VİDEO ANLATI'* FASİKÜLLERİ
