Örnek Sorular
Bir iskelet kasında gerçekleşen,
19.
20.
4./jnite / DESTEK VE HAREKET SİSTEMİ
B) -v -ı- III - ıv
D)V-ıı-ı-lV-ııı
E) v- 111-1 ıv I
KAS KASILMASI (Huxıey Kayan iplikler Modeli)
İskelet kası, isteğimizle kasılıp gevşeyen istemli bir kastır. İskelet kaslan mer-
kezi sinir sisteminden gelen miyelinli motor nöronlar tarafından uyarılır. Motor
nöron ile iskelet kası hücreleri arasındaki bağlantı motor uç plak olarak adlan-
III.
IV.
V.
kas hücresinin endoplazmik (sarkop-
lazmik) retikulumundan Ca++ iyonlarının
serbest kalması,
miyozin ile aktin filamentlerinin ATP kul-
lanılarak birbiri üzerinde kayması,
kas hücresinde oluşan uyarının kas hüc-
resi zarı boyunca yayılması,
Ca++ iyonunun aktin filamentine bağlan-
maşıyla miyozinin aküne bağlanma böl-
gelerinin açılması,
motor uç plaklarındaki nörondan sinaptik
boşluğa asetilkolin salınması
dırdır.
Nöron-kas
bağlantısı
Bir impuls (siyah ok), akson ucuna ulaşır ve Si-
naptik keseciklerden asetilkolin salınır.
Aksiyon
potansiyeli Kas zarı, uyarıyı alır ve bu
uyarı T tubüllerine yayılır...
T tübülü
Sarkoplazmik
retikulum
20
olayların doğru sırası aşağıdakilerin hangi-
sinde verilmiştir?
A)I-IV -ııı-v-ıı
qııı-v-ı-ıı-ıv
Aşağıdaki şekil, bir çizgili kas dokusunun mik-
roskobik yapısını göstermektedir.
I bandı A bandı I bandı A bandı I bandı
sarkoplazmik retiku-
turpa depolanmış olan
Ca iyonlarının salınma-
sına neden olur.
Miyofibril
Sarkoplazmaya yayılan
Ca2+ iyonları, kas
kasılmasını uyarır.
Plazma
Ca2+ iyonlarının sarkoplazmadan zarı
geri alınması, kas kasılmasını
sonlandırır.
H bandı
z
şeridi
AKTİN
MİYOZİN
SARKOMER
z
şeridi
Kasılma sırasında (kayan iplikler hipotezine
göre) aşağıdakilerden hangisi ger-ç—kleş:
mez?
A)
B)
C)
D)
E)
16
78
Aktin çubuklarının birbirine yaklaşması
'I' bandının daralması
'IH” bandının daralması
'Z" şeritlerinin birbirine yaklaşması
Miyozin çubuklarının boyca kısalması
(1990 - ÖSS)
B
17
B
18
Motor uç plağın yapısı ve impulslann T tübülleri boyunca kas hücrelerinde iletilmesi
Aşağıda bir kas telinin uyarıyı alması ve kasılması süresince meydana gelen
olaylar sırasıyla verilmiştir:
Motor nörondan salgılanan asetilkolin, kas hücresinin zarındaki reseptörlere
bağlanır ve kas hücresi uyarılır.
Kas hücrelerinin zarı, hücrenin içine kadar uzanan T tübülleri ile bağlantılıdır.
•
Uyarıyı alan kas hücresinde oluşan impuls T tübülleri ile hücre içinde bulu-
nan sarkoplazmik retikuluma iletilir.
Uyarılan sarkoplazmik retikulumdan sitoplazmaya kalsiyum iyonları (Ca++)
salgılanır.
Sitoplazmaya salınan Ca++ iyonunun aktin fflamentine bağlanmasıyla miyo-
•
zinin bağlanacağı bölge açığa çıkar.
• ATP hidrolizi ile açığa çıkan enerji yardımıyla aktin filamentler, miyozin fila-
mentler üzerinden içeriye doğru kayarlar ve kasılma gerçekleşir.
Kasılmanın tamamlanmasından sonra Ca++ iyonları aktif taşma ile sarkop-
lazmik retikuluma geçer ve kas gevşer.
Kasılmanın başlaması için sarkoplazmik retikulumdaki Ca++ iyonların si-
toplazmaya salınması gerekir. Gevşeme sürecinde bu Ca++ iyonları aktif taşıma
ile sarkoplazmik retikuluma geri toplanır. Ölünce, kasılma sırasında sitoplazmaya
bırakılan Ca++ iyonları sarkoplazmik retikuluma alınamadığından kaslar kasılı ka-
lir. Bu duruma ölüm katılığı (rigor mortis) denir.
Huxley'in kayan iplikler modeline göre kasılma sırasında Z çizgileri birbirine
yaklaşır ve sarkomerin boyu kısalır. Aktin ve miyozin filamentlerin uzunluğu de-
ğişmez. Sarkomerin yapısında bulunan I bandı daralır, A bandının boyu değiş-
mez, H bölgesi ise daralır ya da kaybolur. Gevşemede ise bu olayların tam tersi
gerçekleşir.
