ÖRNEK
Dandini dandini dasdana
Danalar girmiş bostana
Kov bostancı danayı
Yemesin lahanayı
Lahanayı yemez kökünü yer
Benim Oğlum lokum şekeri yer
Uyusun da büyüsün ninni
Tıpış tıpış yürüsün ninni
AĞIT
—j Ölenlerin ardından yakılan türkülerdir.
Lj Bu türküler (ağıt), Ölenin yakın akrabaları, nişanlısı, eşi ya da
kendi ağzından söylenir.
Sözleri ve bestesi acıklıdır.
-j Konusu bakımından İslam öncesindeki sagu ve divan şiirin •
deki mersiye ile benzerlik gösterir.
ÖRNEK
Kızılırmak Türküsü
Alt kardeş İdik bindirdik ata
Hürü'yü yolladık üç köyden öte
Kızılırmak'a vannca oldu bir hata
Mettin Kızılırmak allı gelini
Gelini geüni benim yârimi
Evde kaynanası evi bezedir
Yolda kaynatası yolu gözedir
Gelinsiz haneyi kime bezedir
Mettin Kızılırmak allı geüni
Gelini gelini benim yârimi
Atlılar da Kapatı'm dolaşır
Yengeler de kuzu gibi meleşir
Kara haber güveyiye ulaşır
Mettin Kızılırmak allı gelini
Gelini geünİ benim yârimi
ANONİM HALK EDEBİYATININ DIGER URUNLEHI
TEKERLEME
Ses ve kelime benzerliğinden yararlanılarak oluşturulan yarı
anlamlı, yan anlamsız kalıplaşmış sözlerdir.
Tekerlemelerde Ölçü, kafiye, şeci, aliterasyonlardan yararlanılır,
Tekerlemeler; masal tekerlemeleri, halk hikâyesi tekerlemele-
ri, çocuk oyunları tekerlemeleri (sayışmalar/ebe seçimi teker-
lemeleri), İnanç tekerlemeleri, tören tekerlemeleri vb. şeklin-
de sınıflandırılabilir.
ÖRNEK
0000!.,
Portakalı soydum
Başucuma koydum
Ben bir yalan uydurdum
Duma duma dum
Kırmızı mum
Dolapta pekmez
Yala yala bitmez
Ayşecik cik cik cik
Fatmacık cık cık cık
Sen bu oyundan çık
BİLMECE
Bir varlık veya nesnenin adını anmadan niteliklerini üştü ka-
palı bir biçimde söyleyerek o varlık, nesne veya kavramın ne
olduğunu dinleyene buldurmayı amaçlayan sözlerdir.
Divan edebiyatında bilmecelere muamma ve lugaz adı verilir.
ÖRNEK
"Zerre zerre dal Olur
Yeşil İken al Olur
Meylettikçe siyaha
Lezzet verir damağa
Varma güzel yanına
On parmağın bal olur
Tutar İsen yavaş tut
İki elin kan Olur" (Böğürtlen)
UYARI
Halk hikâyesi ve masalla ilgili detaylı bilgilere "Düzyazı Türle-
ri' konuşunda yer verilmiştir.
