ÖRNEK
Aşağıya Pir Sultan Abdal'a ait bir nefesten bir dörtlük alınmış-
tır. Şiirde Bektaşilik inancında özellikle ön plana çıkarılan Hz.
Ali (Şah) bağlılığı ve -On İki İmam- inancına ait gönderme, bu
nazım türünde sıkça görülür.
Pir Sultan. Ali Şah'ırmz
Hakk'a ulaşır rahımız
On iki' marn katarrruz
Uyamazsın demedirn mi
NUTUK
—j Tarikat büyüklerinin dilinden (şeyh, mürşit, pir) tarikata yeni
giren dervişlere hitaben söylenen, yol gösterici, adap Öğreti •
ci şiirlerdir.
ÖRNEK
Ey Özün İnşan bilen
Var edep Öğren edep
Ey edep erkân bilen
Var edep Öğren edep
DEVRİYE
—j Tasawuf düşüncesinde yer alan "devir" teorisini işleyen şiir-
lerdir. Bu inanışa göre bütün varlıklar, Allah'tan gelip yine AI-
lah'a dönecektir.
ÖRNEK
Aşağıdaki dörtlükte devir teorisinde ruhlar âleminden dünya-
ya gelme aşaması anlatılmaktadır.
Dokuz ay on günde batn-l mâderde
Kudretten gözüme çekildi perde
Vaktim tamam olup âhir o yerde
Çıkıp ten donundan cihana geldim
ŞATHİYE
llj Dinî inançlardan alaycı bir üslupla söz eden tasavvufi şiirlerdir.
—j Saçma, tutarsız ve alaycı gibi görünen bu sözler, tasavvuf an-
layışyla yorumlandığında inançla İlgili çeşitli kavramlara de-
ğinildiği görülür. Daha çok Bektaşi şairlerce söylenir. Şathiye
türünün en ünlü şairi Kaygusuz Abdal'dır,
ÖRNEK
Yücelerden yüce gördüm
Erbabşın şen koca Tanrı
Âlim okur kelam ile
Sen okursun hece Tanrı
DEME (DEYİŞ)
—j Alevilik inancını dile getiren, bu inancın ilkelerini, hayata ba-
kışını ve dinî ritüellerini anlatan nazım türüdür. Demeler, belir-
li bir ezgi ile ve genellikle sazla söylenir.
ÖRNEK
Çıkalım meydan yerine
Erelim Ali sımna
Can ü baş Hak yoluna
Koyarnazsın demedim mi
DİNİ-TASAVVUFİ HALK EDEBİYATI ŞAİRLERİ
YUNUS EMRE (13. YÜZYIL)
1240-1320 yılları arasında yaşadığı tahmin
edilen Yunuş Emre, taşawul edebiyatının en
büyük ismi kabul edilir,
Tapduk Emre'nin yanında tasavvuf eğitimi
aldığı, Ona büyük bir bağlılık içinde olduğu
şiirlerinden anlaşılmaktadır.
Şiirleri kadar kendisi de çok sevilen Yunus Emre'nin hayatı
birçok efsane ve kıssaya konu olmuş; Anadolu'nun birçok
beldesi, şairin mezarının kendi sınırları İçinde olduğunu İddia
etmiştir.
Medrese eğitimi aldığı, Arapça ve Farsçayı çok İyi bildiği, eser-
lerinin dilinden anlaşılmaktadır.
71
