Ömeğin:
(BASINÇ ALZĞÂRL4İt)
30
M kentinde yıl İçinde rüzgar 468 kez kuzeydoğudan, 259 kaz güneybatıdan
esmiştir. Bu durum, M kentinin kuzeydoğu - güneybatı uzantılı bir vadide
(ya da boğazda) yer aldığı bilgisini verir.
Rüzgar frekans gülünde, esme şıklığı bütün yönlere dengen dağılmışsa.
yerşekilleri sadedir. Rüzgar yönünü etkileyen bir yemekli olmadığının
kanıtıdır.
Rüzgar Yönünü Belirleyen Faktörler
Basınç merkezlerinin birbirlerine göre konumu: Rüzgar, yüksek ba-
sınçtan alçak basınca doğru eser. Basınç özellikleri değiştiğinde, rüzgar
yönü de değişir,
Yeryüzü şekillerinin uzanış doğrultuşu: Rüzgarlar, İçinde bulunduk.
lan yeryüzü şekillerine uyum gösterirler, Örneğin, kuzeydoğu güneyba-
ti doğrultusunda uzanan boğaz kenarındaki Çanakkale'de rüzgarın yö-
nü, boğazın uzanış doğrultusuna paralellik gösterir (Harita-3).
Ege Denli
Çanakkale
Harita-3: Çanakkale yüzeyşeklllgri doğrultusunda rüzgarm yönü
b/ Dünya'nın ekseni çevresindeki hareketi: Dünya'nın dönüşüyle Olu-
Şan merkezkaç kuweti (corioliş kuvveti), rüzgar yönlerinin sapmasına
neden Olur. Rüzgarlar Kuzey Yarımküre'de sağa, Güney Yanmküre'de
sola saparlar. Sapmanın etkisiyle rüzgarlar basınç merkezleri arasında-
ki en kışa yolu değil, daha UZun ve karmaşık yol izlerler.
Coğrafya 1-2 Konu Anlatım"' I Soru
ORNEK SORU:
AşağKhki rüzgar güü K kentinth yıkk hara
yönde kaç kez eştiğini göstermek-
250
Yerşekillerinin rüzgara yön verici bir
etken olduğu bilindiğine göre, K ken-
tinin nasıl bir yerde bulunduğu söyle.
A) Kuzeydoğuya doğru yükselen bir ya.
B) Doğu-baü uzantılı dağlar arasında
C) vadth
D) Doğusunda deniz uzanan bir sahilde
ÇÖZÜM:
Rüzgar gülü hcehndğinde
en çok kuzeybat güneydoğu yönûnth
eştiği görüfrnektedr. Rüzgarlann yerşew•
lerhİn ŞekHnİ ahrak, prşekhnin içü'th
dikkate ahndğında Kkentinin kuzwbat -
güneydoğu uzan" bir buhmd*l
YANIT: C
(BASjNÇ RÜZGARLAR)
Kuzey Yarımküre
Güney Yarımküre
2. Rüzgar Hızı ve Şiddeti
Yatay yönde hueket eden hava kütlelerinin belirli bir zamanda aldığı yola
rüzgar hm denir. Rüzgar rn/şn da krrVsaat şeklinde İfade edilir,
Rüzgar Hızını Belirleyen Faktörler
Basınç merkezleri arasındaki uzaklık: Basınç farklan eşit olan merkez-
'erden, uzaklığı az olanda rüzgarın hız fazladır.
11
750 mb
768
II numaralı rüzgânn l'den tadadır.
Yerşekilleri: YerşekNleri, rüzgarm Önünde engelleyici bir Set konumun-
da yer aldığı İçin, rüzgarın hızını keser. Bu nedenle engebesiz yerlerde
Ve "*seklerde rüzgarm hm daha fazladr. Denizlerde İse sürtünmenin
uahnaşl rüzgarın hızını arttırır.
Bitki Örtüsünün gür Olduğu kesimlerde rüzgarın hızı azalır. Bu nedenle
rüzgar önlemenin en Önernli yolu ağaçlandırmadır,
—158—
71/1'
74.
—159—
ÖRNEK SORU:
Aşağıda temmuz ayı izobar haritası veril-
Yandaki hava hare.
keti, haritaya göre,
aşağıdaki bölgeler-
den hangisinde göz.
lenir?
A) Asya güneyinde
B) Atlas Okyanusu hun güneyinde
C) Güney Amerika 'da
D) Avustralya 'da
E) Güney Afrika 'da
çöZüM:
Şekilde Kuzey Yanmkûre'de yer alan bir
alçak basınç merkezi verilmiştir. Temmuz
ayı izobar haritası İncelendiğinde Asya'nın,
güneyinde bir alçak basınç merkezinin etkili
Olduğu görülmektedir.
YANIT: A
ÖRNEK SORU:
Yukarıdaki basınç merkezinin,
I. bulunduğu yanmkûre,
II. yüksek ya da alçak basınç merkezi
III. ortalama sıcaklık değeri
özelliklerinden hangileri kesinlikle be-
lirlenebilir?
A) Yalnızl B) Yalnızll C) Yalnız Ill
D) iveli
Elli velil
ÇÖZÜM:
Verilen şekle göre, yörenin yarımküresi ve
basınç Özelliği kesinlikle belirlenebilir.
YANIT: D
1-2 Konu Anlafrmll / Som Bankası
