OLU
PARAGRAFTA YAPI -
BOŞLUK VE DİYALOG TAMAMLAMA
AKIŞI BOZAN CÜMLEYİ BULMA
ÖSYM'nin son yıllarda her sınavda sorduğu ve vazgeçemediği bir soru tipidir. Üniversiteye giriş sınavlarında toplamda ortalama
1-2 soru sorulmaktadır. Teknik ve dikkat isteyen bir soru tipidir. Bazen akışı bozan cümle ile ilgili seçici sorular sorulmaktadır.
Paragraf, bir düşünce birimi olduğu için cümleler birbirine anlam açısından sıkı sıkıya bağlı olmalıdır. Paragraftaki cümleler, konu
bakımından birbiriyle bağlantılıdır, aynı düşünce etrafında gelişir.
Paragrafın genelinin konusu, ana düşüncesi, bakış açısı ile parçayı oluşturan cümlelerin konusu, ana düşüncesi ve bakış açısı ay-
nı olmalıdır. Cümlelerden biri konudan, ana düşünceden veya bakış açısından uzaklaşırsa ya da diğer cümlelerden tümüyle fark-
II bir konuyu ele alırsa akışı bozar.
Paragraftaki bütün cümleler aynı konuyu işlese de cümlelerden birinde fikir farklılığı söz konusu ise düşüncenin akışı bozulur.
Akışl bozan Cümleyi bulurken bağlayıcı ögelerin bir önceki cümlede karşılıklarının Olup olmadığına dikkat edilmelidir. "Bu, çünkü,
ama, hâlbuki, fakat, bundan dolayı, bu sebeple, bunun gibi, de" gibi ifadeler bulunduğu cümleyi kendisinden önceki cümleye bağ-
lar. Söz konusu bağlayıcı ögeler, bulunduğu cümleyi önceki cümleye bağlayamıyorsa bunların bulunduğu cümle akışı bozar.
LYS - 2016
(I) İngiliz evren bilimci Stephan Hawking bugün neredey-
se herkesin tanıdığı, başarılı bir bilim insanıdır. (II) ALS has-
tallğl Hawking'in vücut fonksiyonlarını büyük ölçüde etki-
liyor ama onun insanlarla iletişim kurmasına engel olamı-
yor. (III) Başarısının önemli bir kısmı, daha önce birbirin-
den ayrı alanlar olarak görülen kuantum mekaniği, genel
görelilik ve termodinamiği birleştirebilmesinden kaynakla-
nıyor. (IV) Hawking, bu sayede bilim dünyasına, başta ka-
ra deliklerin özellikleri olmak üzere birçok konuda yeni fi-
kirler sunmuştur. (V) Arna dünya çapında tanınmasında bi-
limsel çalışmaları kadar kitaplar yazmasının, konferansla-
ra katılmasının ve çalışmalarının sonuçlarını geniş kitleler-
le paylaşmasının da payı var.
Bu parçadaki numaralanmış cümlelerden hangisi dü-
şüncenin akışını bozmaktadır?
C) III.
Örnek Soru
(l) Parça-bütün, sonlu-şonşuz İlişkisi düşünce tarihinin en
zor sorularından birisidir. (II) İnşan, sınırlı görünen yetisiy-
le sınırsız sorunlara el atabiliyor. (III) Sınırlı bir gezegenden,
Sınırsız gibi görünen evrenin haritalarını çıkarmaya çalışı-
yor. (IV) İnsanın sonluluğu içinde sonsuzu kavramaya ça-
lışması, kendi gücünün bitimsizliği düşüncesine götürü-
yor onu. (V) Hayata daha farklı gözlerle bakmamız gerek-
tiğini çabucak unutuyoruz.
Bu parçada numaralanmış cümlelerin hangisi düşün-
cenin akışını bozmaktadır?
C) III.
Çözüm
Paragrafi oluşturan l. cümlede "Stephan Hawking'in ba-
şanlı bir bilim adamı olduğu", II. cümlede ise "ALS hasta-
lığ' sebebiyle sözü edilen kişinin engelli olmasına rağmen
iletişim kurabildiği", III. cümlede "Stephan Hawking'in ba-
şansının sebepleri", IV. cümlede "Stephan Hawking'in bi-
lim dünyasına sunduğu yeni fikirle", V. cümlede ise "Step-
han Hawking'in dünya çapında tanınmasının sebepleri"
belirtilmiştir: Dikkat edilirse l, III, IV ve V. cümlelerde Step-
han Hawking'in başarılan, başarılarının ve dünyada tanın-
maşının sebepleri açıklanmıştır. II. cümlede ise Stephan
Hawking 'in hastalığının onun üzerindeki etkileri belirtilmiş-
tir, bu sebeple II. cümle parçanın akışını bozmaktadır.
Cevap: B
Çözüm
Parçanın ilk dört cümlesinde "İnsanın sınırlı gücüyle sınır-
sız durumlara el atabildiği üzerinde durulmuş, sınırlılık ve
sonsuzluk kavramlarından bahsedilmiştir. Fakat parçanın
cümlesinde konu dşna çıkılarak "hayata farklı açılardan
bakmak gerektiği" ifade edilmiştir. Bu cümle düşüncenin
akışım bozmuştur.
Cevap: E
