OLU
3
PARAGRAFTA KONU VE ANA DÜŞÜNCE
PARAGRAFIN KONUSU
ÖSYM'nin üniversiteye giriş sınavlarında genellikle ama az sayıda soru sorduğu bir konudur. Bu konuyla ilgili genellikle 1-2 soru
sorulmaktadır.
Parçada üzerinde durulan olay, durum ya da görüşe konu denir. Bir paragrafın konusu, "Paragrafta ne anlatılıyor?" sorusunun ce-
vabıdır. Konuyu bulmak için "Yazar / sanatçı ne anlatıyor?" sorusu sorulabilir. Paragrafta konu bulunurken parçanın geneli dikka-
te alınmalıdır. Ana düşünceden yola çıkılmalı çünkü üzerinde en çok durulan Şey paragrafın konuşu Olur. Genellikle paragrafın İlk
cümleleri dikkate alınmalıdır çünkü genellikle konu ilk cümlelerde sezdirilir ya da verilir. Konu bulunurken kesinlikle okuyan kişi
parçaya yorumunu katmamalıdır.
Paragrafm konusuyla ilgili olarak şu soru tarzlan çıkmaktadır:
-b
-b
Bu parçanın konusu aşağıdakilerden hangisidir?
Bu parçada aşağıdakilerin hangisi üzerinde durulmuştur?
Bu parçada aşağıdakilerin hangisinden söz edilmiştir?
Bu sözleri söyleyen yazar aşağıdakilerden hangisiyle nitelendirilebilir?
Bu parçada (romanın) hangi yönünden söz edilmektedir?
"Yazar bu paragrafta ne(y)den söz ediyor, neyin üzerinde durmaktadır?" soruları konuyu verir. Konunun belirlenmesinde konunun
ana kavramı ve limiti önem arz etmektedir.
Aşağıda bir konunun ana kavramı ve limitinin belirlenmesi İle İlgili Örnek cümleler verilmiştir:
-b
-b
"Dil, durağan bir yapıya sahip olmadığından sürekli bir değişim içindedir " cümlesinde konunun ana kavramı "dil", limiti ise
"dilin değişmesi"dir.
"Sanatçı, farkında olsun veya olmasın içinde bulunduğu çevrenin etkisi altında kalır." cümlesinde konunun ana kavramı "sanatçı",
limiti ise "sanatçının çevresinden etkilenmesi”dir.
"Tiyatroya gitmek öğrencilerin gelişiminde olumlu etkilere sahiptir.” cümlesinde konunun ana kavramı "tiyatro", limiti ise
"öğrenciler"dir.
Örnek Soru
Anadolu'da çok eski tarihlere kadar uzanan bir eğlence
kültürü vardır. Orta oyunundan gölge oyununa, meddah-
llktan âşık atışmalarına kadar yerel kültüre özgü birçok eğ-
[ence tarzı mevcuttur. Anadolu halkı, kimi aman düğün ve
panayır gibi gecelerde çalgılı eğlenceler yaparken kimi za-
man da köye / kasabaya gelen tiyatro kumpanyalarına gi-
derek eğlence ihtiyacını karşılar. Zamanla devir değiştikçe
eğlence şekilleri de ister istemez bu değişimden etkilen-
mİştİr. Bazı şartların getirdiği ahlaki yozlaşmanın da etki-
siyle köy / kasaba merkezinden uzak mevkilerde kadın-
lı-erkekli ve içkili oturak âlemleri de yapılmaya başlanır.
Bu parçada aşağıdakilerden hangisinin üzerhde durul-
maktadır?
Çözüm
Konu paragrafta üzerinde durulan, sözü edilen varlık, kav-
ram ya da durumlardır. Paragrafın ilk cümlesi bize konu
hakkında İpucu verir. Bunun yanı şıra parçada verilen Ör-
nekler, yapılan benzetmeler, betimlemeler hep konuyu açık-
lamak içindir. ilk cümlede verilen anahtar kelimeler parag-
rafın genelinde tekrar edilir. Bu soruyu "Anadolu" ve "eğ-
lence” sözcüklerinden hareketle çözersek doğru seçene-
ğe ulaşırız.
Cevap: C
A)
B)
C)
D)
E)
Anadolu'nun tarihsel gelişimi
Anadolu'daki yerel motifler
Anadolu'da eğlence hayatı
Eğlencenin yaşamdaki yeri
Eski Türklerde eğlence tarzları
