OLU
2
ANLATIM BİÇİMLERİ VE DÜŞÜNCEYİ GELİŞTİRME YOLLARI
Anlatım Biçimi
Tartışmacı Anlatım
(Tartışma)
"Tart-” fiiline "-ş" işteşlik
eki getirilerek oluşturul-
muştur.
-b
-b
Yazılış Amacı
Kanıları değiştirme
Bir teze karşı antitez or-
taya koyma
Özellikleri
Onaylatma anlamı içeren
"soru cümleleri" kullanılır.
"Bence, bana göre, ka-
nımca, halbuki, oysaki, fa-
kat, ama...” gibi sözcükle-
re yer verilir.
Öznellik hâkimdir.
Konu kanıtlanmaya çalışılır.
-b
-b
Kullanıldığı Türler
Makale
Fıkra
Deneme
Eleştiri
"Akşit Göktürk'ün Okuma Uğraşı'nı okurken ancak 128. Sayfada fark ettim Akşit'in kitabında 've' kullanmadığını: 'Günümüz
sanat eleştirmenlerinden E. H. Gombrİch, Art and Illuşİon bir de Norm and Form adlı yapıtlarında, sanat yapıtının kuruluşu İle
kavranışını incelerken birtakım ilginç açıklamalar getirir bu konuya.' Bu tümcedeki 'bir de' , hiç de yerine oturmamış; Akşit Gök-
türk burada niçin 'bir de' demiş diye düşünürken fark ettim Akşit'in 've' kullanmadığını. Ama 'bir de', 've'nin yerini tutmuyor;
tümce içinde kullanıldığı zaman 'ayrıca' ya da 'fazladan' anlamına geliyor ve genellikle iki şey sayıldıktan sonra kullanılıyor."
(Fethi Naci, Gücünü Yitiren Edebiyat)
"Türkiye'deki trafiğin temelinde bulunan ve onu biçimlendiren kurallar, toplumun yaşamını yöneten temel anlayıştan kaynakla-
nır. Bu nedenle, günlük trafik yaşamımızda uygulanan kurallar, Batılı ülkelerin trafik kurallarından doğal olarak farklıdır. Kitapta
yazılı olan trafik yasası Batılı ülkelerin kurallarına yakın düşer ama sokakta uygulanan trafik yasası Türk toplumuna özgüdür ve
insan ilişkilerini yöneten temel anlayışı yansıtır. Örneğin, 'büyük aracın geçiş üstünlüğü (vardır)' kuralı bize özgü trafik araların-
da bulunmayan, on uygulamada geçerli olan bir kuraldır. Yine 'erkek sürücü kadın sürücüden üstündür; kadın sürücü erkek sü-
rücüye yol vermeli ve onun önüne geçmemelidir' kuralı, toplumumuza özgü, trafik yasasında olmayan bir kuraldır."
YGS - 2013
Dünyanın yedi harikası olur da üç kıtada yüzyıllarca hü-
küm sürmüş, altı yüzyılı aşan varlığından geriye olağanüs-
tü bir kültür hazinesi bırakmış Osmanlının yedi harikası ol-
maz mı? Gerçi tarihçiler, sanat tarihçileri ve mimarlar var-
ken en önemli yedi Osmanlı eserinin hangileri olduğuna
ben karar verecek değilim. Ancak okuduklarımdan ve gör-
düklerimden hareketle tamamen kişisel bir beğeni listesi
oluşturmamın önünde bir engel yok sanırım. İşte benden
Osmanlının yedi harikası: Süleymaniye Külliyesi, Selimiye
Camisi, Mostar Köprüsü, Mağlova Kemeri, Kavalalı Meh-
met Ali Paşa Camisi, Kubbetü's-şahra, Hamidiye Çarşısı.
Bu parçada aşağıdakilerden hangisi ağır başmaktadır?
(Doğan Cüceloğlu, İyi Düşün Doğru Karar Ver)
Çözüm
Parçanın yazarı kanılarını (düşüncelerini) dile getirmiştir.
Parçada öznellik ağır basmaktadır. Onaylatma amaçlı so-
ru cümlesine yer verilmiş, genellikle tartışmacı anlatımda
kullanılan "ancak", "gerçi" gibi sözcüklere yer verilmiştir.
Parçada bir düşünceyi benimsetme amacı olduğu İçin "tar-
tışmacı" anlatım ağır basmaktadır.
Cevap: B
A)
B)
C)
D)
E)
Öyküleyici anlatım
Tartışmacı anlatım
Betimleyici anlatım
Tanımlamadan yararlanma
Kanıtlayıcı veriler kullanma
