(öKLjîW TİPLERİ - -İKLİM BİTKİ jLjşKisğ)
Yağış durumuna göre ise,
— Nemli İklimler
Kurak İklimler
alarak da sınıflandırılır. Ayrıca bu sınıflandırmada yan nemli ve yan kurak
iklimler de yer alır.
Doğal bitki Örtüşünü belirleyen temel etmenler, sıcakhk ve yağış koşul-
landır. Bundan dolayı bir yerin doğal bitki Örtüsüne bakılarak iklimi
hakkında detaylı bilgi edinilebilir.
Sıcaklık doğal bitki örtüsünün yaprak tipi üzerinde belirleyici etkendir.
Sıcak kuşak iklim bölgelerinde bitkiler geniş yapraklı İken soğuk kuşakta
İğne yapraklıdır. Ihman kuşakta İse sıcaklığı etkileyen temel faktörler yük-
Setti Olduğu İçin bitkilerin yapraklan daha çok yükseltiye bağlı bir değişim
gösterir, Alçak kesimlerde geniş yapraklı ağaçlar yer alırken yükseldikçe
karışık yapraklı ve İğne yapraklıya doğru değişir.
Yağış koşulları İse bitki örtüsünün gürlüğü üzerinde etkindir. Bol yağışlı
İklim bölgelerinde gür ve şık bitki Örtüsü görülürken, yarı kurak ve kurak
bölgelerde doğal bitki Örtüsü cılızdır. Yağış azaldıkça doğal bitki Örtüşü cüz-
laşp seyrekleşir.
Sıcaklıklarına göre iklim tipleri üç ana gruba ayrılır.
Sıcak Kuşak İklimleri:
Ekvatoral, tropikal, çöl (kurak) ve muson iklimleri.
Ilıman Kuşak İklimleri:
Akdeniz, Okyanusal, Step (yan kurak), karasal İklimler.
Soğuk Kuşak İklimleri:
Tundra (kutup altı) ve kutup İklimleri.
A. SICAK KUŞAK İKLİMLERİ
Alçak enlemlerde görülen bu İklim tiplerinde;
— Her mevsim sıcaktır.
— Yıllık Sıcaklık farkı oldukça azdır.
Mevsimler belirgin değildir.
— Mevsimler, sıcaklık durumundan çok, yağış durumuna göre ayırt edilir.
Dünyanın en fazla (ekvatoral ve muson) ve en az yağış alan (subtropikal
çöl) İklimleri, sıcak İklim bölgesinde yer alır.
Coğratha I -2 Konu I Soru Bankası
ÖRNEK SORU:
Aşağıdakilerin hangisinde İklimin etkisi
A) Doğal ÖrtüşünN
B) Taban semesinde
C) Tanm ürünlerinin türün&
D) Toprak tipinde
E) Gelgn genliğinde
Gelgit genWği, Ay'm Güneş7n
üzerindeki çekim gücü İle
YANIT: E
ÖRNEK SORU:
Aşağıdaki İklim tiplerinden hangisinde
mevsimler diğerlerine göre daha belir-
A) Ekvatoral
B) Mırnan Karasal
C) Muson
D) Savan
E) Tropikal çöl
çözüM:
Orta kuşakta mevsimler belirgin olamk
yaşamr. Ihman Karasa' İklim, ona kuş*
etWIi olan iklim tiplerinden biridir.
YANIT: B
— 194—
İKLİM (jKLjm TİPLERİ - İKLİM BjTKj jLişKjsj)
1. Ekvatoral İklim
Görüldüğü Yerler;
İki tarahnda, yaklaşık 10' enlernleri arasında kalan yerlerde,
metreden alçak sahalarda görülür.
— Güney Anterikdda Amazon
Orta Afrika'da Kongo havzasında.
Enünezya ve Yeni Gine adalarında
belirgin olarak görülür (Harita-2).
Harita 2 : Ekvatoral İklimin yeryüzündeki yayılış alanları
Güneş lşmlan bütün yıl boyum dik veya dike yakın açılarla düştüğü
İçin ydhk sıcaklık onalamaşl Oldukça yüksektir (250-300C). Sıcaklık yıl
içinde 20 'C'nin altına düşrnez.
Yük yok kadü azdır (10-2
Bu durumun nedenleri:
— Güneş Işınlanmn geliş açısının az değişmesi,
- Nem oralının yıl boyunca yüksek olrnasıdır.
Gram 1 ; Ekvatoral İklim temsil eden Singapur'un
Sıcaklık ve yağış grafiği
Yağış:
her mevsim yağlşhdır.
Bu durumun nedenleri:
— Sürekli yükselici Yuva hareketlerinin varlığı,
— Ahze rüzgarlarının karşılaşma danı Ohnaşldr.
Yağışların tamamı konveksiyonel (yükselim) kökenlidir. Yağışlar hemen
twnen her gün öğleden sonra, kısa süreli sağanak yağmurlar şeklinde
Ydhk yağış miktarı 2000 mm'nin
Güneş Işınlarının daha büyük açıyla düştüğü (mart - nişan ve eylül - ekim)
dönemlerinde scakhkta bir miktar artış Olur. Buna bağlı olarak, yağışlar da
artar (Grafik-1).
—195—
ÖRNEK SORU:
Uzun boylu, geniş yapraklı, her mevsim
yeşil kalan ağaçlardan oluşan gür
Ormanların yer aldığı bir yöre İçin,
l. Yıllık sıcaklık ortalaması yüksektir.
II. Kar örtüşünün yerde kalma süresi uzun-
III. Yıllık sıcaklık farkl azdır.
IV. Yıllık yağış miktarı fazladır.
yargılarından hangisi ya da hangilerine
ulaşılamaz?
A) Yalnızı B) Yalnızll
E) III velV
ÇÖZÜM:
Doğal bitki Örtüsü üzerinde etkili Olan İklim
faktörlerinin başında sıcaklık, yağış ve nem
gelir. Ekvatoral iklim bölgelerinde yıllık
sıcaklık ortalamasının yüksek, nem mik-
tarının fazla olması sonucu yıllık sıcaklık
farkının az ve yıllık yağış miktarının fazla
Olması nedeniyle sıcaklık ve nem İsteği
fazla Olan uzun boylu, geniş yapraklı, her
mevsim yeşil kalan ağaçlardan oluşan gür
ormanlar doğal bitki örtüsünü oluşturur.
Bu nedenle doğal bitki Örtüsünün geniş
yapraklı gür ormanlardan oluştuğu bir yöre
İçin "kar Örtüsünün yerde kalma süresi
uzundur" yargısına ulaşılamaz.
YANIT: B
ÖRNEK SORU:
Ekvatoral iklimlerle İlgili aşağıdaki Olgu-
laman hangisi, diğer dördünün nedeni•
A) Yıl boyunca yeşil kalan yağmur orman-
lanmn görülmesi
B) Yer'in küresel bir yüzeye sahip Olması
C) Sürekli termik alçak basınç alam Olması
D) Güneş yıl boyunca büyük
açılarla alması
E) Yıllık yağış miktarınm fazla, yağış rejimi-
nin düzenli olması
ÇÖZÜM:
Ekvatoral İklimin A, C, D ve E seçenekle-
rinde verilen Özelliklerinin teme' nedeni
Yer'in şeklidir.
YANIT: B
Coğrafya 7-2 Konu Anlatım/' I Soru Bankası
