ÖĞRENME, BELLEK VE DÜŞÜNME
Klasik Koşullanmanın Örnekleri
Korkular ve fobiler de
klasik koşullanma yoluyla
kaza n II maktadır,
Otobüs görünce midenin
Duyusal davranışlar da
klasik koşullanma yoluyla
bulanması
oluşmaktadır.
Limon görünce ağzın
sulanması
Fren sesi duyunca
heyecanlanmak
Burrhws Frederic Skjnner
2. EDİMSEL KOŞULLRNMR YOLUYLA ÖĞRENME
Organizmanın bir ödüle ulaşabilmek ya da cezadan kurtulmak için istenilen davranışı yap-
» Edimsel davranış kendiliğinden ortaya koyduğu
ranış pekiştirilirse tekrarlanın Pekiştirilmezse tekrarlanmaz,
» Örnek: Akşam yemek yediklam sonra sofrayı Milamaya yardımdan eden çocuğun anne
ve babası tarafımdan takdir edilmesi bir sonraki akşam yemeğinde de aynı davra•
njŞj yapmaya İstekli Olmasıdır,
Skİnner'dİr,
Skinner, belirli bir düzenekb önceden hazırlanmış kutuya aç fareyi yerleştirir. Fare rastge-
le hareket yapar ve dolaşır, Birden kutu içindeki pedala basar yiyecek düşer. Fare yiye.
Coğ afiyetle yer. Arna nasıl düştüğünü bilmez. Aynı davranış' 5-10 dola tekrarladıktan sonra podaia basıp yiyOC09in
ceğini öğrenir, Burada dikkat edilmesi gereken şey İarenin olduğu ve kendi ile bu olayı gerçekleştirmiş olmasıdır,
EDİMSEL KOŞULLANMANIN İLKELERİ
'-Pekiştireç
Bir davranışın tekrarlanma olasıliğilli artıran uyarıcılardır,
Takdir edilmek, para kazanmak gibi.
1-01umIu Pekiştireç
İstenilen davranış yapıldıktan Sonra
na gidon bir uyarıcı vorilorok davranışın kuvvetlendirilnw•
Sİdİr, Kedi İçin Ciğer, İçin Şeker, bir İçin tak-
dir edilme olumlu pekiştireçtir, Olumlu pekiştireç ile ödül
aynı anlama gelir,
3-01umsuz Pekiştireç
organizmayı rahatsız edem, istenilmeyen ve ortadan kaldı-
nldlğ' zaman davranışın görülme sıklığını artıran uyarıcı-
İstenilen yapıldığında Olumsuz orta-
dan kaldırılır. böylece davranış pekiştirilmiş olur. Pedala
bastığında elektrik şokunun bittiğini anlayan fare, pedala
basmayı daha çabuk öğrenir.
Olumsuz pekiştirmede kişiyi rahatsız eden, istenilmeyen
durum ortamdan çıkarılırken cxzada bu olumsuz durum
Oflama konulur, Ceza Olumsuz durdu-
Tur. olumsuz pekiştirme ise olumlu davranışın tekrar edil-
me sıklığını artırır.
q-6ğhl
Organizma, tesadüfen bir davranışl vaptiği swada, o davranış-
la ilişkili olmamasına rağmen, olumlu bir pekiştireç alması ve
bunu zaman içeresinde bu davranışla ilişkilendirmesidir Arka.
davından aldığı kalomlo girdiği bir sınavda çok başarıl' Olan bir
daha sonra sınavlara aynı kalemle girmek isteme-
si örnek verilebilir.
5-EademeIi Yaklaşthrmu
Davran Işın en küçük biriminden başlanarak kademe kademe
davranışların pekiştirilmesiyle organizmaya yeni bir davranı-
şın kazandırılmasıdır. Aslana çemberden atlamayı öğretmek
İçin, çemberi en alta İndirip aslan geçtiğinde veriyoruz,
Her adımda çemberi biraz daha yükseltiyoruz. Böylece asla-
mn yüksekteki bir çemberden gepmesini sağlıyoruz.
-Sistematik Duyarsızlaştırma
Herhangi bir uyarıcı ile korku veya kaygı tepkisi arası Maki çağ-
nşrn bağını kademeli olarak çözerek korku tepkisini ortadan
kaldırmaktır, Sistematik duyMSlZIaŞtmada yükseklik korku-
su olan k*iden, aşama aşama artan bir yüksekliğe çıkması ve
aşağı İstenin Yapılan uygulama İle duyarsızlaştın-
lan kişinin yükseklik korkusundan kurtulması sağlanır.
PSİKOLOJİ