Öğleden sonra Güneş ufuk üzerinde batl yönüne doğru yeniden alçal-
maya başlar. Bu süreç Güneş batıdan ufuk düzleminin altına ininceye
kadar devam eder. Güneş zenitle batış noktası arasına geldiğinde İkin-
di vakti yaşanır,
Güneş batıda ufuk düzlemine yaklaştığı ve altına İndiğinde ise akşam
vakti yaşanır.
Güneş'in batışl sırasında yaşanan alacakaranlık durumuna gurup vakti
adı verilir.
Kuşluk.
Tan vakti
öğüt
İkind
Batı
Gurup vakti
Şekil. 10: Gün İçinde Güneş'in ufuk üzerindeki görünümü, güneş 'Şmlannm yere
düşme açısı ve gölge boylan ve yönleri değişir.
Dünya'nın çizgisel hızı Ekvator'dan kutuplara doğru azaldığı için,
Güneş'in gökyüzündeki görünen hareket hızı İle Güneş'in doğuşu ve
batışı sırasındaki hızı da Ekvator'dan kutuplara gidildikçe azalır (Dünya'nın
küresel şeklinin sonucu). Bu durum, enleme göre tan ve gurup vakitleri
sırasında oluşan alacakaranlık süresini etkiler. Tan ve gurup süreleri
Ekvator'dan kutuplara doğru uzar.
741.
71/1.
—52—
ÖRNEK SORU:
Batıdaki bir yerin yerel saaü doğudaki bir
yerden daha geridir.
Bu durum,
• 1.. Yer'in ekseni dönüş hm,
II. Yer'in ekseni çevresindeki dönüş yönü,
Ml. Yer'in küresel şek",
IV. Yer'in Güneş çevresindeM yönü
niceliklerinden hangileriyle açıklana-
A) Yalnızı B) yaımzll C) ivem
D) llveıv
ÇÖZÜM:
Yer, ekseni çevresinde batıdan doğuya
doğru hareket eder ve bu duruma bağlı
olarak yerel saat doğuda ileri, batıda geri
YANIT: B
ÖRNEK SORU:
Aşağıdaki ülkelerin hangisinde tan
grup vaktinin Süresi diğerlerine göre
daha uzundur?
A) C) İran
D) Nijerya E) Fas
n$ hzl az Olduğu için gnp
Mesi
YANIT: A
DÜNYXNüN HAREKETLERİ
Güneş'in batışından doğuşuna kadar geçen karanlık süreye gece (tün)
adı verit. Başka bir ifadeyle gece, Güneş'in batması İle doğması arasın-
daki zarnan dilknithr.
Gece yansından sonra Güneş doğudan cüizlernine doğru yaklaşır ve
tan yerinm ağarma* birlkte yeni bir gündüz başlar.
Gece ve gündüz Sürelerinin uzunluğu yıl boyunca aynı değildir. Bu ne-
dede Öğle ve gece yansı dışında günün vakİüerİnİn (sabah,
kuşluk, kindi ve akşam) gerçekleşme saati, yıl İçinde değişir.
Bunun yarımda Güneşin doğduğu yu her zaman tam doğu, battığı yer
her zarnan tam batı değildir.
İki durunun ternel nedeni, İleride detaylı olarak anlatılacaktır.
Dünyamın Ekseni Çevresindeki (Günlük) Hareketinin Sonuçlan:
1) Gece ve gündüz oluşur ve t*birini izler.
2) Güneş Işınlarının gün işnde yere düşme açdan değişir.
Bunun sonucunda:
Gölge boylan ve yönleri değişir.
sıcaklık farkları Oluşur. Burum sonucunda;
a) Özellikle kurak ve yan kurak bölgelerdeki kayaçlarda mekanik (fizik-
sel) çözüme gerçekleşir.
b) Günlük basınç değişimleri gerçekleşir.
c) Meltem rüzgarları Oluşur ve yön değiştirir.
3) Merkezkaç (corrioliş) kuvveti oluşur. Bunun sonucunda:
Rüzgarların yönlerinde sapmalar meydana genr.
Okyanus akıntılarının yönlerinde sapmalar meydana gelir Ve halkalar
enlemleri civarında sürekli dinamik basınç merkezleri Oluşur.
4) farkları meydana gelir.
5) Gün İçindeki zaman Ol'Âr.
6) Coğrafi yönler tayin edilir.
ÖRNEK SORU:
Aşağıdakilerden hangisi Yerküre'nin
günlük hareketine bağlı olarak değiş-
m ez?
A) Yerel saat
E) Meltem rüzgârlarının eşiş yönü
C) Sıcaklık
D) Gündüz süresi
E) Gölge boylan
ÇÖZÜM:
Gündüz süresi, Yerkürenin yıllık hareketine
bağlı olarak değişir.
YANIT: D
Kuşluk
Doğu..... Sabah
Tan
öğle
12.00
Akşam
Batı
Şekil•l l: Güneş'in gökyüzünde görünür hareketl
Coğrafya 7-2 Konu Anlaümh I Soru Bankası
—53—
Coğrafya 1-2 Konu Anlatımlı I Soru Bankası
