Odunsu bir gövdede içten dışa doğru aşağıdaki yapılar bulunur:
Öz primer ksilem
sekonder ksilem kambiyum
sekonder floem —4 primer floem —ş mantar kambiyumu —ş mantar doku
Peridermis
Kabuk
2. TEMEL DOKU
Temel dokuda birbirinden farklı özelliklere sahip parankima, kollenkima ve skle-
renkima hücreleri bulunur.
a. Parankima:
Hücreleri genelde canlı ince çeperli ve bol sitoplazmalıdır.
Bitkinin her organında bulunan ve bitkinin ihtiyacına göre her türlü değişime
uğrayabilen bir dokudur.
Sekonder meristem parankima hücrelerinin farklılaşması sonucu oluşur.
Parankima hücreleri metabolik işlevlerine göre, dört grupta incelenir.
10.
11.
/6.ünite [BİTKİLERİN YAPISI
Örnek Sorular
Parankima dokuya ait olan canlı hücreleri-
nin tamamında,
I. protein sentezi,
II. fotosentez,
III. oksijenli solunum
olaylarından hangileri ortak olarak gerçek-
I eşir?
A) Yalnız I
B) Yalnız II C) Yalnız III
D) ive
E) ı, II ve III
Şekilde iki yıllık odunsu bir bitkinin, aynı yıl
içinde bahar mevsimi başı ve yaz mevsimi so-
nundaki gövde büyümesi gösterilmiştir.
Dökülmüş
İl epidermis ;
II
1. yıl bahar baş
•
•
Özümleme parankiması özellikle yaprağa ait mezofil tabakasında bulu-
nur. Kloroplast içerdiğinden fotosentez yapabilir. Yaprakta bulunan palizat
ve sünger parankimaları, özümleme parankimasıdır.
İletim parankiması, iletim demetleri ile bitkinin diğer dokuları arasında su
ve besin alış verişini sağlar. Örneğin ksilemdeki suyu özümleme paranki-
maşına; özümleme parankimasında üretilen glikozu ise floeme taşır.
Depo parankiması daha çok kök, gövde, tohum ve meyve gibi kısımlarda
bulunur. Hücreleri nişasta yağ, protein ve su gibi molekülleri depolar.
Havalandırma parankiması, hücrede üretilen ya da kullanılmak üzere bit-
kiye alınan gazları, hücreler arasındaki boşluklarda depolar. Su ve bataklık
bitkilerinde bol miktarda bulunur.
2. yıl yaz sonu
a-
Buna göre yaz mevsiminin sonunda, göv-
dede, numaralarla gösterilen dokularla ilgili
aşağıdakilerden hangisi söylenemez?
b. Kollenkima:
Canlı hücrelerden oluşur.
Eğilme, bükülme ve çarpmaya karş bitkiye mekanik destek sağlar. Bitkilerin
genç gövdelerinde, yaprak ve çiçek sapı gibi kısımlarında bulunur.
Hücrelerinin çeperleri selüloz ve pektin birikimi sonucu kalınlaşır. Çeper kalın-
laşması düzensizdir.
Selülozun oluşturduğu kalınlaşmalar yalnız hücre köşelerinde görülürse köşe
kollenkiması, paralel çeperlerde görülürse levha kollenkiması adını alır.
c. Sklerenkima:
Hücreleri ilk oluştuklarında canlı olup, işlevsel olgunluğa ulaştıklarında canlılık-
larını kaybederler.
Hücre çeperinin kalınlaşması sonucu geçitler kapanır ve madde alış
verişi durur. Bu durum hücrenin ölümüne neden olur.
Hücre çeperleri selüloz ve lignin gibi maddelerin birikimi sonucu kalınlaşır. Çe-
per kalınlaşması düzenlidir.
A)
B)
C)
D)
E)
V numaralı doku, III numaralı dokunun yeri-
ni alan peridermdir,
IV numaralı doku, bir sekonder meristem-
dir.
II numaralı doku, yıllık yaş halkalarını oluş-
turur.
V numaralı doku, hücreler arası boşluk
içermez.
I numaralı dokuya ait hücrelerin boyutları
mevsime bağlı değişiklik gösterir.
(2017 - LYş)
12.
Aşağıdaki dokulardan hangisine ait hüc-
reler işlevsel olgunlukta metabolik etkinlik
A)
B)
C)
D)
E)
7
ki tir m zl r?
Kollenkima
Mantar kambiyumu
Uç meristem
Sklerenkima
Parankima
D
8
E
9
317
