o
DİKKAT
Nefi, Nedim ve Baki divan şiirimizin mesnevi yazmayan
büyük isimleridir.
ÖĞREN
• "Dariye" ev, köşk ve konakları; "cemreviye" cemre düş-
meşini; "şitaiye" kış tasvirini; "ıydiye" bayram tasvirini;
'Yahşiye" atların tasvirini... İçeren kasidelerdir,
• Herhangi bir nesnenin veya varlığın özellikleri sırala-
nan manzum bilmecelere "lugaz" Allah'ın isimlerinden biri
veya inşan isimleri için düzenlenen manzum bilmecelere
ise "muamma" denir.
NOT
16. yüzyılda Fuzuli'nin yazdığı Şikâyetname, rüşvetçiliği
ve bürokrasideki yozlaşmayı eleştiren bir mektuptur. Sa-
natlı nesrin güzel bir örneği olan bu eser "Nişancı Paşa
Mektubu" adıyla da anılır.
DİKKAT
17. yüzyılda yaşadığı kabul edilen halk şari
16
Karacaoğlan'ın divan şiirindeki karşılığı 18. yüzyılda
Nedim'dir. Çapkınlık, somut aşk, yerlilik, güzele tutkun-
lük, şuh ve lirik söyleyiş onların Özelliklerdir,
ÖĞREN
Ciddi bir esere şaka veya alay amaçlı nazire yapmaya
tehzil denir. Bu tarz nükteli eserlere hezeliyat adl verilir.
v/ ÖĞREN
13. yüzyılda Hoca Dehhani İle başlayıp 19. yüzyılın or
talarına kadar süren "Divan Edebiyatı" yüksek zümre
edebiyatı, klasik edebiyat, saray edebiyatı gibi isimlerle
anılmıştır,
Divan Şiirinin Kaynaklan:
• İslam inançları (ayetler, hadisler)
• İslami bilimler (tefsir, kelam, fıkıh)
• İslam tarihi
• Tasavvuf felsefesi
• Iran mitolojisi
• Peygamberlerle ilgili hikâyeler, mucizeler
Çağın bilimleri
• Türk tarihi ve kültürü
• Dönemin edebiyat anlayışı, zihniyeti
Arap ve Fars edebiyatı
UNUTMA
Rubai Biçiminin ünlü Sanatçıları
Ömer Hayyam (İran — Fars Edebiyatı) Azmizade Hale-
ti, Mevlana, Yahya Kemal, Aril Nihat Asya, Ümit Yaşar
Oğuzcan (Türk Edebiyatı)
ÖĞREN
• Aydınlı Visali, Edirneli Nazmi ve Tatavlalı Mahremi 16.
yüzyılda şiirlerde yabancı sözcüklerin giderek çoğalma-
sına tepki göstererek divan şiirinin mazmunlarının yerine
halk dilini ve onun mecazlarını kullanmayı yeğlemiştir.
Türki—i Basit denilen bu hareket, güçlü şairlerce destek-
lenmedİğİ İçin başarısız olmuştur,
• İstanbul'un fethinden sonra İstanbul'un doğasını, dilini
şiire taşıyan Mahal İleşme Akımı, Baki'de ve Şeyhülislam
Yahya'da görülmüştür. Ancak aşıl büyük temsilcileri Ne-
dim ve Enderunlu Vasıftır,
DİKKAT
• Matla beyti, gazel ve kasidede mısraları birbiriyle uyaklı
ilk beyittir.
• Makta beyti, şairin adının veya mahlasının geçtiği son
beyittir.
160
