5.
6.
7.
o
Binlerce yıl Önce, Bahanas adında bir devlet varmış, Bu
ülkenin çok iyi bir yöneticisi varmış. Bir sürü karışı, bir sürü
de kızı varmış ama hiç oğlu yokmuş. Günlerden bir gün,
halkına, dağ, ırmak, göl ve ağaç tanrılarına dua etmele-
rini emretmiş. On iki yıl sonra, birinci ve ikinci karısının
her İkisi de birer oğlan doğurmuş, Müneccimler çağrılmış
ve çocukların İstikbali sorularak onlara bir İsim konulması
istenmiş. Müneccimler, çocuklardan birine İyi Düşünceli
Prens, diğerine Kötü Düşünceli prens adını vermişler.
Anne ve babaları, çocuklar büyüdükçe huylarını görerek
iyi düşünceli şehzadenin üzerine titremiş ve onu çok sev-
mişler ama kötü düşünceli şehzadeyi görmek bile iste-
mez olmuşlar, Bir gün İyi düşünceli şehzade dolaşmaya
çıkmış, halkın yoksulluk içinde olduğunu görmüş. Halkl
fakirlikten kurtarma yolları aramaya başlamış. Devletin
hazinesinden dağıttıkça dağıtmış ama bir süre sonra ha-
zinede dağıtacak bir Şey kalmamış, Bu sefer şehzade,
hazır yemeyip kendisi zengin olmanın bir yolunu aramaya
başlamış. Sorduğu bilge kişilerden biri ona, okyanusta bir
seyahate çıkmasını; bulunmaz Çintemani isimli mücev-
heri bulmasını ve bu mücevher sayesinde yeryüzündeki
bütün canlıların arzusunu karşılayabileceğini söylemiş.
Şehzadenin aklına yatmış, babasının tüm itirazlarına rağ-
men yola çıkmaya karar vermiş,
Bu parçada kısa bir Özeti verilen eser, aşağıdakilerin
hangisidir?
8.
9.
Türkçenin İlk alfabesidir, İskandinav ülkelerinin kullandığı
"runik" yazı sistemine benzer. Yaygın görüşe göre eski
Türk damgalarından doğmuştur. 38 harflidir. 26'şl sessiz,
4'ü sesli, 8'i bitişik harften oluşur, Sağdan sola ve yuka-
rıdan aşağıya taşlara ve eşyalara kazınarak yazılmıştır.
Bu parça aşağıdaki cümlelerden hangisiyle devam
ettirilirse bilgi yanlışı olur?
A)
B)
C)
D)
E)
Kırgızlara ait olduğu sanılan ve 5 — 6, yüzyıllarda diki-
len balballardan oluşan Yenişey yazıtlarında bu alfabe
kullanılmıştır.
Bu alfabe Kutluk Devleti'nin resmî alfabesi Olan
Göktürk (Orhun) alfabesidir ve en önemli ürünleri 8.
yüzyılda dikilen Tonyukuk, Kül Tiğin ve Bilge Kağan
anıtlarıdır.
Uygurların ilk dönemlerinde kullanılan, sonra yerini
Uygur alfabesine bırakan bu alfabe bir Uygur metni
Olan Irk Bitiğde de kullanılmıştır.
Bu alfabeyi 1893'te çözen Danimarkalı bilgin
Thomsen'dir ve bu alfabe 10. yüzyıla kadar Türkler
arasında kullanılmıştır.
Uygurların terk ettiği alfabeye Karahanlllar, tekrar
dönmüş ve eserlerini tümüyle bu alfabeyle kaleme
almışlardır,
A)
B)
C)
D)
E)
Çeştani Bey Hikâyesi
Sekiz Yükmek
Altun Yaruk
Kalyanamkara ve Papamkara
Pançatantra Hikâyeleri
(l) Bir versiyonu 14, bir versiyonu 18, bir versiyonu ise 22
harfli sogd kaynaklı bir alfabedir. (II) Türklerin kullandığı
ikinci alfabedir. (III) Sağdan sola doğru yazılır. (IV) Türkler
8. yüzyıldan 15, yüzyıla kadar bu alfabeyi yaygın olarak
kullanmıştır. (V) Yabancı etkiye kapalı olan alfabede ulu-
şal motifler göze çarpar.
Yukarıda "Uygur alfabesiyle" ilgili numaralanmış cüm-
lelerin hangisinde bir yanlışlık vardır?
C) III
III.
Göktürk Türkçesi
Uygur Türkçesi
Karahanll Türkçesi
Din değişimlerinin dili yoğun bir biçimde etkilediği
Türkçenin numaralanmış evrelerinden hangilerinde
görülmektedir?
Karahanlllar dönemine denk gelen Orta Türkçe DÖ-
nemi'nde Kaşgarlı Mahmut tarafından, Bağdat'ta 1072
-1074 yılları arasında yazılan ve Abbasi halifesi El Muk-
tedi Billah'a sunulan bu eserde alfabesi kullanılmış-
tır ancak yazar, eski Türk yazısı olarak Uygur alfabesini
de eserinde tanıtmıştır. Türkçenin İlk sözlük ve dil bilgisi
kitabı olan bu eserde yazar sözlü dönem ürünleri olan
koşuk, sagu ve savlardan Örnekler vermiştir,
"Divanu Lugati't Türk"ün anlatıldığı bu parçada boş bl-
rakılan yere aşağıdakilerden hangisi getirilmelidir?
A) Yalnız I
B) Yalnız II
D) II ve III
C) Yalnız III
E) I ve III
A) Arap
D) Latin
B) Göktürk
C) Kiril
E) Soğd
26
