O) BENİM
HOCAM
ise bölge Türkleri zorla savaş meydanlarında ölüme sürüklenirken
aynı zamanda düşmanla iş birliği yaptığı gerekçesiyle de Kırım,
Karaçay, Balkar, Ahıska, Çeçen ve İnguş Türklerini Orta Asya'ya
ve Sibirya'ya sürgün ettiler,
NOT
Basmacı Hareketi'nin başladığı yıllarda
28 Mayıs 1918'de Mehmet Emin Resul-
zade Azerbaycan Halk Cumhuriyeti'ni kur-
muştur. Türk tarihinin cumhuriyet rejimi
ile yönetilen ilk devleti olan Azerbaycan'ı
resmi olarak tanıyan ilk devlet ise Osman-
II Devleti olmuştur.
Mehmet Emin Resulzade
NOT
Şeyh Şamil
NOT
Ahmet Zeki Velidi Togan
Basmacı Hareketihden yıllar Önce (XVII.
yüzyıl) Çarlık Rusyasıhın Kafkasya'yı isti-
(asına karşı ortaya çıkan ve Şeyh Şamil İle
özdeşleşen dinî ve mil[İ direnişe Ruslar
"Müridim", Müslümanlar ise Tazavat"
demişlerdir,
Basmacı Hareketihe katılan Başkortların
sembolü Ahmet Zeki Velidi Man 1925te
Türkiye'ye gelmiş, yurt içi ve yurt dışı birçok
faaliyette bulunmuş ve İstanbul üniversite-
sinde görev yaptığı sırada geçirdiği bir ame-
liyat sonrası vefat etmiştir,
İki kth-esel Savaş Arasında (1918 - 1939)
3. ORTA DOĞU'DA MANDA YÖNETİMLERİNİN
KURULMASI
İngiltere ve Fransa, San Remo Konferansı'nda Orta Doğu ül-
kelerini paylaştılar. Buna göre, Fransa, Suriye ve Lübnan'da; İn-
giltere ise Irak, Filistin ve Ürdün'de manda yönetimleri kurdu,
a. İngiltere ve Orta Doğu
Arabistan Yarımadası
Mekke Emiri Şerif Hüseyin savaş bittikten kısa bir süre sonra
kendini Arap ülkelerinin kralı ilan ederken, oğullarını da Ürdün ve
Irak'a kral tayin etti, 1924 yılında da halifeliğini İlan ederek bölge-
deki konumunu güçlendirdi. Bunun üzerine Necd Emiri Abdülaziz
İbn-i Suud, Şerif Hüseyin'e savaş İlan etti. Yapılan mücadeleyi
kazanan İbn-i Suud kendini Hicaz ve Necd kralı İlan etti, 1932 yı-
I'ndan itibaren ise Suudi Arabistan Krallığı ismini aldı. 1936 yı-
lında ARAMCO adlı şirkete petrol ayrıcalığı vererek bölgesindeki
ABD'nin etkisini artırdı,
b. Irak
San Remo Konferansı sonucu İngiltere, Irak'ta kendi politika-
larına uygun bir yönetim oluşturmak İçin Mekke Emiri Şerif Hüse-
yin'in oğullarından biri olan Faysal'ı, Irak Krallığı'na getirdi. Ancak
bu durumu kabul etmeyen Iraklılar bağımsızlık mücadelesine giriş-
ti. 1930 senesinde yapılan antlaşma sonucunda Irak bağımsızlığını
kazandı ancak İngiltere II. Dünya Savaşl öncesine kadar yönetime
kendi adamlarını getirmek suretiyle Irak'taki egemenliğini sürdürdü.
c. Fransa ve Orta Doğu
San Remo Konferansı'yla kendisine Suriye ve Lübnan verilen
Fransa 1920 yılında merkezi Şam olmak üzere Lübnan ve Filistin
topraklarını da içine alan Suriye Krallığı'nı kurdu. Ancak bu zaman-
lama Anadolu'da İşgal ettiği yerlerde tutunamayan Fransa, TBMM
ile Ankara Antlaşması'nı imzalayarak güneyden çekildi ve tüm dik-
katini Suriye'ye yöneltti. Askerî baskılarla buraları elinde tutama-
yacağını anlayan Fransa 1926 yılında Lübnan'a, 1930 yılında da
Suriye'ye bağımsızlık verdi. Bölgeden ise II. Dünya Savaşı'ndan
sonra tamamen çekildi.
