O) BENİM
HOCAM
H. ARAP BAHARI
Tunus'ta Muhammed Buazizi adında bir gencin kendine ya-
pılan bir haksızlık sonucu kendisini yakmasıyla "Arap Baharı" ilk
olarak Tunus'ta başlayıp kısa süre içinde Mısır, Libya ve Yemen'de
yönetimlere karşı bir isyana dönüştü,
Bu isyanların ve Arap Baharı'nın ülkeleri etkisi altına al-
maşında;
• İkinci Dünya Savaşl sonrasında bölgede manda yönetim-
lerinin kurulması, Arap toplumunun aşiret ve mezhep mer-
kezli bir toplum yapısına dönüşmesi ve bunun da toplumsal
çatışmaları artırması,
• Ulke ve bölgedeki yer altl zenginliklerine karşılık, Şizlik
oranındaki artış devlet İdarecilerinin yolsuzluk ve rüşvete
karışmaları,
• Arap ülkelerinde muhalefetin gelişmesine engel olunması ve
tek partinin veya tek adamlı idarecilerin devleti yönetmesi,
Arap ülkeleri halklarının eğitim seviyelerinin yükselmesi,
çağın gereklerine uygun iletişim araçlarını kullanmaları ve
halkın bu yollarla çok kısa sürede organize olmaları etkili
olmuştur.
NOT
Arap Baharı'na ayrıta -Twitter ve Facebook Baharı- da denir.
Arap Baharı sonucunda Tunus Devlet Başkanı Zeynel Abidin
bin Ali, ülkesini terk etti. Mısır'da Hüsnü Mübarek yargılanıp hap-
sedildi. Libya'da Muammer Kaddafi Öldürüldü. Yemen'de Abdullah
Salih iktidarı bıraktı ve Suriye'de ise Beşar Esad gösteriler karşı-
sında koltuğunu terk etmeyince ülke iç savaşa sürüklendi.
NOT
Muhammed Mursı
Mısıida Hüsnü Mübarek devrildikten sonra ül-
kenin başına seçimle Muhammed Mursi gelmiş-
tir ancak 25 Temmuz 2013te ülkenin Genelkur-
may Başkanı Abdülfettah el Sisi, darbe yaparak
devlet başkanı oldu ve Muhammed Mursi yargı-
[anarak hapse atıldı, Muhammed Mursİ kendisi-
ne yönelik tüm suçlamalardan beraat etti, Bu
esnada Mısır halkl darbe yönetimine karşı 'Tah-
rir Meydanı'nı doldurdu, eylem yapan halkın
üzerine darbeci askerlerin ateşi sonucu Esma
el-Bİltecİ hayatını kaybetti, Bu olay Sisi'ye karşı uluslararası muhalefetin başlama-
sına neden oldu.
184
küreselleşem (1990 - 2023)
ı. TÜRKİYE'NİN BÖLGE İLE OLAN İLİŞKİLERİ
a. Rusya Federasyonu
2000'li yıllara girilirken Türkiye - Rusya ilişkileri hızlı bir şekilde
gelişmeye başlamıştır. Şu anda Rusya, Rus doğal gazını Karade-
niz'in altından döşenen bir boru hattıyla Samsun'a ulaştıran "Mavi
Akım projesi"nden dolayı Türkiye'nin en fazla İhracat yaptığı
ülke hâline gelmiştir.
b. Kafkasya
SSCB'nin dağılması sonucu Kafkasya'da Azerbaycan, Er-
menistan ve Gürcistan bağımsızlıklarını kazanınca Türkiye bölge
ülkelerinin bağımsızlığını ve toprak bütünlüğünün korunmasına
destek vermek ve Hazar Havzası enerji kaynaklarının üretilmesi ve
taşınmasında rol almayı dış politikası olarak belirledi.
Türkiye, Azerbaycan'1 10 Kasım 1991 'de resmi olarak tanıyan
ilk ülke olmuştur. Azerbaycan lideri Haydar Aliyev, iki ülke arasın-
daki dayanışmayı "Bir millet, iki devlet" sözüyle dile getirmiştir. Tür-
kiye, Yukarı (Dağlık) Karabağ Sorunu'nda Azerbaycan'a destek ol-
muştur. Türkiye, işgalci devlet Ermenistan'a sınırlarını kapatmıştır.
Ekonomik alanda da Türkiye ile Azerbaycan arasındaki tica-
ret hacmi günden güne artmaktadır. Özellikle Bakü - Tiflis - Cey-
han Petrol Boru Hattı ve Bakü - Tiflis - Erzurum Doğal Gaz Boru
Hattı, Azerbaycan Cumhuriyeti Devlet petrol Şirketinin (SOCAR)
2011 'de İzmir Aliağa Petkim'e 5 milyon dolarlık yatırım yapması ve
ayrıca Azerbaycan'ın Hazar Denizi'ndeki Şah Deniz 2 Gaz Sahası
ve Hazar Denizi'nin güneyinde üretilen doğal gazın Öncelikle Türki-
ye'ye ardından da Avrupa'ya taşınmasını öngören "Trans Anadolu
Doğal Gaz Boru Hattı Projesi" (TANA?) iki ülke arasındaki ekono-
mik yatırımlardır.
Yine bu süreçte Türkiye, Gürcistan ile de ilişkilerini geliştirirken
Ermenistan'ın Azerbaycan topraklarını işgali ve sözde soykırımı de-
vamlı gündeme getirip kamuoyu oluşturması, Türkiye ile Ermenistan
arasındaki ekonomik ilişkilerin sona ermesine sebep olmuştur.
c. Orta Doğu
1990'11 ve 2000'li yıllarda Suriye ile su kaynakları, Suriye'nin
teröre destek vermesi ve Hatay üzerinde hak iddia etmesi gibi
sebeplerden dolayı lişkiler gerilmiştir. 2000 yılında Cumhurbaşkanı
Ahmet Necdet Sezer'in, hayatını kaybeden Suriye Devlet Başkanı
Hafız Esad'ın cenazesine katılması ve iki ülke arasında üst düzey
ziyaretler iki ülke ilişkilerini geliştirmiştir. 2009'da Suriye Devlet
Başkanı Beşar Esad'ın Türkiye ziyareti sonrası iki ülke vatandaşla-
rı arasında vizelerin kaldırılması ve İki ülke arasında ortak bakanlar
kurulu toplantısı yapılması "stratejik ortaklık" kavramına vurgu ya-
pılması olumlu gelişmeler olurken, 2011 Arap Baharı sonrası Esad
rejiminin sivil halkı katletmesi, 2012'de Türk jetinin düşürülmesi ve
Türkiye'nin bu süreçte Suriyeli muhaliflere destek vermesi bir anda
ilişkilerin tamamen kopmasına neden oldu. Türkiye ise savaştan
kaçan Suriyeli mültecileri ülkesine kabul edip çeşitli illerde mülteci
kampları kurmuştur.
