O) BENİM
HOCAM
Gelişmeleri
Mustafa Kemal sıralanan nedenlerden dolayı halifeliğin
kaldırılmasına karar vermiş, 3 Mart 1924 tarihinde yaptığ
meclis konuşmasında, bu düşüncesini açıklamıştır.
• 3 Mart 1924'te TBMM'de kabul edilen bir kanunla tartışma-
lar arasında halifelik kaldırılmıştır.
• Kanun teklifini ise Urfa Mebusu Şeyh Saffet Etendi vermiştir.
Sonuçları
İnkılaplar ve milli egemenliğin önündeki en büyük engel or-
tadan kalkmıştır,
Bu kurum aracılığıyla yabancı devletlerin iç Şerimize karış-
ma girişimleri önlenmiştir.
Devletin rejimi konusunda tartışmaya yol açabilecek bir ku-
rum kaldırılmıştır.
Ümmetçilik anlayışı zayıflatılmış, yerine ulus - toplum anla-
yıŞı güçlendirilmiştir.
İki başlı görüntü yok edilmiştir.
Millî egemenlik anlayışı güçlendirilmiştir.
Laikleşme yolunda en Önemli adım atılmıştır.
Şeyhülislamlık makamı (Bab-ı Meşihat Dairesi) sona erdiril-
miştir_
3 Mart 1924 Tarihinde Yaşanan Diğer Gelişmeler
2.
Atatü-kçijlük ve Türk İhkllabl
HUKUK ALANINDA YAPILAN İNKILAPLAR
a. 1924 ANAYASASI (20 Nisan 1924)
Bu anayasanın kabulünde en önemli etken 1921 Anaya-
sası'nın savaş ortamından dolayı kısa sürede ve yetersiz
hazırlanmış olmasıdır,
Türk Devrimi'nin kurumsal boyutunun tamamlanabilmesi
için bu anayasaya gerek duyulmuştur,
1924 Anayasası 6 bölüm ve 105 maddeden oluşmuştur.
Parlamenter sisteme geçişte bu anayasa ile önemli bir
adım atılmıştır.
En uzun süre yürürlükte kalan anayasa olmuştur.
Tevhid-i Tedrisat Kanunuhun
kabul edilmesi
Şeriye ve Evkâf Vekâleti-
nin kaldırılması
Erkân-' Harbiye-i Umumiye
Vekâletinin kapatı İması
Osmanlı hanedan üyeleri-
nin yurt dışına çıkarılması
ile ilgili kanun çıkarılması
NOT
• Manisa Mebusu Vasıf Beyve 50 vekilin verdiği
Önerge doğrultuşunda Tevhid•İ Tedrisat Kanunu
kabul edilmiştir.
• Urfa Mebusu Şeyh Saffet Efendi ve 50 vekilin
verdiği Önerge doğrultuşunda kabul edilen
kanun ile Şeriyeve EvkâfVekâleti kaldırılarak
yerine Diyanet İşleri Başkanlığı ile Vakıflar
Genel Müdürlüğü kurulmuştur.
Şeriye Mahkemeleri kapatılmıştır.
• Erkân-' Harbiye•İ Urmımİye kkâletİ yerine,
Genelkurmay Başkanlığı kurulm uştur,
• Urfa Mebusu Şeyh Saffet Efendi ve 53 vekilin
verdiği önerge doğrultuşunda Osmanlı
hanedanm mensıp kişiler vatandaşlıktan
çıkarılmış ve bunların yurt dışına sürgün
edilmesine karar verilmişti
• Hanedan üyeleri üzerindeki bu yasak bayanlar
için Adnan Menderes Dönemi'nde 11952).
erkekler için ise Bülent Ecevit Döneminde (1974)
kaldırılmıştır,
BAZI MADDELER
Türkiye Devleti bir Cumhuriyettir,
Türkiye Devleti'nin dini, İslam'dır;
Resmî dili Türkçedir; makkarı
"başkenti) Ankara şehridir,
• Egemenlik kayıtsız şartsız milletindi',
• Türk milletini ancak TBMM temsil
eder ve millet adına egemenlik
hakkını yalnız o kullanır.
• Yaşama yetkisi ve yürütme erki
TBMM'de belirir ve onda toplanır.
Meclis, yasama yetkisini kendi
kullanır,
• Meclis, yürütme yetkisini kendi
seçtiği cumhurbaşkanı ve onun
tayin edeceği Bakanlar Kurulu eliyle
kullanır. Meclis, hükümeti her vakit
denetleyebilir ve düşürebilir,
Yargı hakkı, millet adına usul ve
kanuna göre bağımsız mahkemeler
tarafından kullanılır.
Milletvekili seçmek, 18 yaşını bitiren
kadın -erkek her Türk'ün hakkıdır,
• Otuz yaşını bitiren erkek her Türk
milletvekili seçilebilir,
TBMM seçimleri dört yılda bir yapılır,
DEĞİŞİKLİKLER
1928 yılında, "Devletin dini
İslam'dır: maddesi çıkarılmıştır.
1928 yılında, cumhurbaşkanı yemin
biçiminden 'Vallahi" şeklinde
başlayan dinî tanımlar kaldırılmıştır,
1950, 1933, 1954 yıllarında yapılan
düzenlemelerle, kadınlara siyasi
hakların verilmesine dair maddeler
eklenmiştir.
1954 yılında, seçme yaşı 18'den
22'ye çıkarılmıştır.
• 1957 yılında, Atatürk ilkeleri
anayasada yer almıştır,
1945 yılında, anayasanın dili
Türkçeleştirilmiştir,
1946 yılında, tek dereceli seçim
Sistemine daİJ değişiklik yapılmıştır,
1952 yılında, anayasanın
dili yeniden eski hâline
dönüştürülmüştür.
Atatürk tarafından Elmalılı Hamdi Yazıda yaptırılan Hak Dini Kur'an Dili adlı
tefsir halka ücretsiz dağıtılmıştır,
