4)
O) BENİM
HOCAM
C. CUMHURİYET'İN İLANI (29 Ekim 1923)
Nedenleri
• Ulusu tek egemen güç hâline getirmek
Devlet başkanlığı ve rejim tartışmalarına son vermek
• Ekim Bunalımı olarak da bilinen "Hükümet Bunalımı"nı
atlatmak
Hükûmet Bunalımı Meselesi
• Bu konuda sıkıntı yaşanmasında en temel neden mevcut
hükümet oluşturma sistemidir. I. TBMM'de hükümet oluş-
turmak için uygulanan sistem "Meclis Hükümeti Sistem?'ydi,
Bu sistemde bakanlar meclis içinden ve meclis tarafından
tek tek oylanarak belirlenirdi. Bu uygulamanın en sıkıntılı
yanı oylamanın uzun ve sancılı [Şemesinden dolayı hükû-
metin kurulmasının geç olmasıdır.
• Ali Fethi Okyar Hükümetinin istifası üzerine yeni bir
hükümet kurulamaması Cumhuriyet'in kurulmasını günde-
• Bu sistemde icra vekilleri heyeti. • Bu sistemde hükûmet üyesi bakan-
Afafijrkçülük ve Türk İnkılabı
Sonuçları
Cumhuriyet'in ilanı ile devletin rejimi belirlenmiş ve dev-
let başkanlığı sorununa çözüm bulunmuştur.
MİMİ egemenlik anlayışı güçlenmiştir.
Mustafa Kemal cumhurbaşkanı seçilmiştir.
Meclis hükûmeti sisteminden kabine sistemine geçilmiş
böylece yürütme İşlerinin hızlanması sağlanmıştır.
İsmet İnönü başbakan seçilerek ilk kabineyi kurmuş ve Ali
Fethi Okyar da meclis başkanı seçilmiştir.
Halifeliğin kaldırılmasına ve diğer inkılapların gerçekleştiril-
meşine ortam hazırlanmıştır.
1921 Teşkilat-l Esasiyesi'nde bazı değişiklikler yapılmıştır.
ÖNEMLİ
Türkiye Devletihin ilk Cumhurbaşkanı Mustafa Kemal'dir,
Türkiye Cumhuriyetihin İlk Başbakanı İsmet İnönü'dür,
Türkiye Cumhuriyetihin İlk Meclis Başkanı Ali Fethi Okyaidır,
Cumhuriyet Dönemi'ndeki İlk Hükümetin Bazı Üyeleri
Cumhurbaşkanı
TBMM Başkanı
Başbakan ve Dışişleri Bakanı
Genelkurmay Başkam
Millî Savunma Bakanı
Milli Eğitim Bakanı
Sıhhiye Bakam
Kernaı ATATÜRK
Ali Fethi OKYAR
ismet İNÖNÜ
Fevzi ÇAKMAK
Kâzım ÖZALP
İsmail Safa ÖZLER
Dr. Refik SAYDAM
me getirmiştir.
Meclis Hükümeti Sistemi
meclis İçinden ve meclis tarafından
seçilen bakanlardan oluşmaktadır.
• Bu sistemde, hükûmetin kurulma-
sı uzun sürer ve farklı görüşler yer
aldığı için hükûmetin uyum içinde
çalışması zordur,
Kabine Sistemi
(ar, başbakan Olarak belirlenen kişi
tarafından seçilir ve sunduğu listeyi
cumhurbaşkanı onaylar.
• Bu sistemde hükûmet kurulması işle-
mi kısa sürer ve hükûmet üyeleri ara-
sında uyum problemi çok yaşanmaz
• Ayrıca bu sistemde yürütme işleri
daha hızlı olur.
d. HALİFELİĞİN KALDIRILMASI (3 Mart 1924)
Nedenleri
Halifelik makamının yapılacak inkılapların önündeki en bü-
yük engel olması
Halifelik makamının Cumhuriyet rejimi ve ulus devlet anla-
YIŞI ile bağdaşmaması
Devletin laikleşmesinin sağlanmak istenmesi
Halifeliğin, saltanat yanlılarının güç aldığı bir makam duru-
muna gelmesi ve bunun sonucu olarak, Halife Abdülmecit
Efendi'nin padişah gibi davranarak yetkilerini aşması
TBMM içerisinde bazı vekillerin halife taraftarlığı yapması
ve bunun siyasi ahengi bozması
İngilizlerin kadrolarında görevli olan Seyyid Emir Ali ve Ağa
Han'ın, Türkiye'nin iç işlerine karışıldığını ortaya koyan mektu-
bunun muhalif gazetelerden Tanin'de yayımlanması
