O) BENİM
HOCAM
b. ISLAHAT FERMANI (1856)
NOT
Bu fermanın ilan edilmesinde Avrupalı devletlerin etkisi vardır.
İlan Edilme Nedenleri
Paris Barış Konferansı kararlarında etkili olabilmek
• Tanzimat Fermanı'nın diğer ilan edilme nedenleri ile aynıdır.
Islahat Fermanı'nda Etkili Olan Fikir Akımı: Osmanlıcılık.
Fermam İlan Eden: Sultan Abdülmecit'tir.
Fermanın Önemi: Müslüman - gayrimüslim eşitliği tam olarak
sağlandı. Müslümanlar ise bu fermana tepki gösterdi.
Islahat Fermanı'nın önemli maddeleri şunlardır:
Müslümanlar ile gayrimüslimler kanun Önünde eşit olacak.
Devlet hizmetlerine, askerliğe ve okullara ayrım gözetmek-
sizin tüm tebaa kabul edilecek.
Bütün milletler okul açabilecek.
Cizye vergisi kaldırılacak, gayrimüslimler askerlik yapacak
veya askerlik bedelini nakit olarak ödeyecek.
Mahkemeler herkese açık olacak, keyfi cezalar verilmeyecek,
Müslümanlar ile gayrimüslimler arasındaki davaları görmek
için karma mahkemeler kurulacak, gayrimüslimlerin şahit-
likleri kabul edilecek ve herkes kendi inancına göre yemin
edebilecek.
Yazışmalarda veya halkın ve memurların söyleminde gayri-
müslimleri aşağılayan tabirler kullanılmayacak,
Yabancılar da Osmanlı Devleti sınırları içerisinde mülk sa-
hibi olabilecek.
İltizam usulü kaldırılacak, bütün Osmanlı tebaası din ve
mezhebi de ne olursa olsun aynı vergiyi ödeyecek.
Sh-a+ejsi - M)
C. ISLAHATLAR
Bu dönemin üç padişahl vardır. Bu padişahlar Sultan Abdül-
mecit, Sultan Abdülaziz ve V. Murat'tır. Bu dönemde yapılan ısla-
hatlar İse şunlardır:
Meclis-i Maarif-i Umumiye Nezareti kuruldu (MEB).
Encümen-i Daniş kuruldu (Fen kitaplarının tercümesini
yaptı. Redhouse ve Hammer burada çalışmalar yaptı.),
Darülmuallim (Erkek Öğretmen Okulu) açıldı,
Jandarma teşkilatı kuruldu. polis teşkilatı kuruldu.
İlk defa İzmir - Aydın arasına demir yolu yapıldı.
Şirketi Hayriye kuruldu.
İlk defa telgraf hatları çekildi (Edirne - İstanbul
arasına),
Muhassılllk meclisleri açıldı.
Arazi Kanunnamesi çıkarıldı.
İlk defa dış borç alındı (Kırım Savaşı).
İlk kâğıt para bastırıldı (Kaime).
İlk banka açıldı (Bank-' Dersaadet).
- Şumnu
Bank-' Osmani adında ilk defa yabancı sermayeli İngiliz
bankası açıldı. Bu bankaya para basma yetkisi verildi.
Vekâyi Tıbbiye adında ilk dergi basıldı, İlk özel gazete Ter-
cüman-ı Ahval çıkarıldı (Şinasi ve Agâh Efendi tarafından).
Yarı resmî bir gazete olan Ceride-i Havadis çıkarıldı.
Güllü Agop ilk Osmanlı modem tiyatrosunu kurdu.
Devlet memuru ihtiyacını karşılamak için Mekteb-i Mülkiye
açıldı.
Osmanlı Devleti'nde sanayileşmeyi yürütecek eleman ye-
tiştirmek amacıyla 1860'da "Islah-' Sanayi Komisyonu"
kuruldu, Bu komisyonun amacı sanayi eğitimi vermek,
gümrük vergilerinin arlırllmasını sağlamak, esnafl bir arada
tutan şirketler kurmak ve bu konularda sergiler açmaktı,
Bu dönemde açılan meclisler şunlardır:
TANZİMAT DÖNEMİ MECLİSLERİ
Meclis-i Vâlâ-yı
Ahkâm-' Adliye
• Yüksek mahkemedir,
• Kanun ve yönetmelik hazırlar,
• 1861 'de Tanzimat YüksekMedi5i
ile birleşmiştir.
Meclis-İ Âli Tanzimat
(Tanzimat Yüksek Meclisi)
• 1854'ten itibaren kanun ve
yönetmelik hazırlama görevini
devralmıştır.
Divan-' Ahkam-l
Adliye (Yargıtay)
• 1868te kurulmuştur,
• Şeri mahkemeler ve ticaret mah-
kemelerinin görev alanları dl-
şnda kalan hukuk ve ceza dava-
larına bakmıştır.
Şüra-yı Devlet
(Danıştay)
• 1868'de kurulmuştur.
• Tanzimat Dönemihde yasa ve tü-
züklerin hazırlanması görevini
üstlenmiştir,
109
