O) BENİM
HOCAM
b. Hz. Ömer Dönemi (634 - 644)
• Mısır, Suriye, Kudüs, Irak, İran ve Azerbaycan fethedilmiştir.
• 634 yılında Sasaniler ile yapılan "Köprü Savaşı" kaybe-
dilmiştir.
636 yılında Doğu Roma ile (Bizans) yapılan Yermuk Sa-
vaş ile Suriye alındı. Ardından Amr bin As komutasında-
ki İslam orduları Filistin'e girerek Kudüs'ü kuşatmıştır. Hz.
Ömer bizzat gelerek şehrin anahtarını almıştır,
NOT
İslam kaynaklarında Yermük Savaşı için 634 ve 656 yılları öne çıkmıştır.
Bu kaynaklardan bazıları Yermük Savaşımın Hz Ebubekir Zamanı'nda bazı
kaynaklar ise Hz. Ömer Zamanı'nda yapıldığını ifade etmişlerdir.
636 yılında Şaşaniler ile yapılan "Kadisiye Savaşı" sonu-
cunda Irak, Müslümanların eline geçmiştir.
642 yılında yine Şaşanilerle yapılan "Nihavent Savaşı"
kazanılıp İran fethedilmiştir.
643 - 644 yıllarında ise Azerbaycan fethedilerek İlk defa
Müslümanlar ve Türkler komşu olmuştur.
• Amr bin As komutasındaki İslam ordusu 640 - 641 yılları
arasında Doğu Roma'yı yenerek Mısır'ı ele geçirdi ve Arnr
bin As Kahire yakınlarında Fustat adı verilen ordugâh şeh-
rini kurdurmuştur,
Hz. Ömer'in Halifelik Dönemi İslam Devleti'nin de teşkilat-
landırlldlğl dönem olmuştur. Bu dönemde;
• İslam ülkesinin sınırlarının genişlemesinden dolayı ülke-
ler illere ayrılarak her birinin başına valiler atanmıştır.
• Halktan alınan vergiler (zekât da dâhil) sistemli hâle ge-
tirilmiştir.
• Toplanan vergi ve ganimetler ile ilk defa devlet hazinesi
anlamına gelen "Beyt'ül Mâl" kurulmuştur.
• İlk defa düzenli ordu ile ordugâh şehirler kurulmuştur.
İlk defa askerî İkta sistemi kullanılmaya başlanmıştır.
• Merkezle taşra arasında ve ordunun arasında irtibatın
ve haberleşmenin sağlanabilmesi aracıyla "askerî pos-
ta teşkilatı (evleri)" kurulmuştur,
• Fethedilen yerlere Arabistan'dan aileler getirilerek (is-
kân) İslam'ın ve fethedilen yerlerin sürekliliği ve kalıcılığı
sağlanmak istenmiştir.
Basra ve Küfe gibi yeni şehirler kurulmuştur,
• Adli makamlar kurularak mahkemeler oluşturularak ille-
re kadılar tayin edilmiştir,
• Hicret yıll 622 esas alınarak ilk defa hicri takvim düzen-
lenmiştir.
Eğitim - öğretime önem verilerek fethedilen yerlerde
okullar açılmıştır.
İslam Medenipfihih Doğ'*
NOT
İslam'ın ilk eğitim kurumları Hz. Muhammed Zamanıhda oluşturulmuştur.
Medine'de bulunan Mescid-i Nebevi'nin bir bölümü eğitim ve Öğretim için
ayrılmıştır. Bu bölümde eğitim gören Öğrencilere İse "Ashab-l Suffa (Öğrenci
Sahabe)" denilmiştir,
c.
Hz. Osman (644 - 656)
Hz. Ömer'in şehit edilmesinden sonra "şûra” adı verilen bir
kurul tarafından halife seçilmiştir.
Bu dönemin Suriye Valisi Muaviye tarafından Kıbrıs alın-
mıştır, (649)
Müslümanlar bu dönemde Doğu Roma ile yaptıkları "Za-
tü's Savaşı” adındaki deniz savaşını kazanmıştır. Bu Müs-
lümanların ilk deniz zaferi olmuştur.
Horasan'a kadar ilerleyen Müslümanlarla Hazar Türkleri
arasında ilk defa savaş yapılmıştır.
Kur'an-ı Kerim ilk defa çoğaltılarak Basra, Şam, Küfe ve
Mısır gibi önemli İslam kentlerine gönderilmiştir,
Bu dönemde Tunus da fethedilerek İslamiyet, Kuzey Afri-
ka'nın yerlisi olan Berberiler arasında hızla yayılmaya baş-
lam ıştır.
NOT
Hz. Osman Dönemihde İslam Devletihin Medine'den uzak bölgelerdeki
askeri harekâtları çok masraflı olmuştur. Bu da Hz. Ömer Zamanıhda halka
bağlanan maaşların kesilmesine neden olmuştur. Ayrıca bunlara ilave
olarak Hz. Osman'ın devlet kademelerine ileride Emevİlerİ kuracak olan
Ümeyyeoğullarından kişileri getirmesi halkın tepkisine yol açarak Cahiliye
Devri'ndeki kabilecilik anlayışını ortaya çıkarmıştır. Bu durum önce Kûfe
ve Mısıida isyanlara sebep olmuştur, Daha sonra kendi aralarında anlaşan
kabileler Hz. Osman'ı Kur'an-ı Kerim okurken şehit etmişlerdir, Bu durum
İslam dünyasında ilk ayrılıkların başlamasına neden olmuştur,
d. Hz. Ali Dönemi (656 - 661)
Hz Osman'dan sonra halife seçilen Hz. Ali ilk iş olarak Hz
Osman Zamanı'nda yaşanan olaylara karıştıkları tespit edi-
len valileri görevden uzaklaştırıp yerlerine yeni valiler atadı.
Ancak görevden alınan valiler Hz. Osman'ın katillerinin bu-
lunması hususunda Hz. Ali'nin yavaş hareket ettiğini düşü-
nerek Hz. Ali'ye muhalif bir grup oluşturdular, Bu grubun
başında Hz. Muhammed'in eşi Hz. Ayşe, Talha ve Zübeyr
bulunuyordu.
Bu iki grup 656 yılında Küte yakınlarında karşılaştı ve Hz
Ali taraftarları, Hz. Ayşe'nin bu savaşta deve üzerinde sa-
vaşmasından dolayı "Cemel Vakası da denilen mücada-
leyi (Deve kazandılar, Savaştan sonra Hz. Ayşe
Medine'ye gönderilirken devlet merkezi de Medine'den Kû-
fe'ye taşınmıştır.
