5.
6.
o
Aramazdık gece mehtâbl yüzün parlarken
Bir uzak yıldıza benzerdi sen varken
Bu dizelerdeki altı çizili sözcüklerin bir arada kulla-
nılmaşıyla yapılan söz sanatl aşağıdakilerden hangi-
sidir?
A) Teımih
B) Tevriye
D) Tenasüp
Ey benim sarı tamburam
Sen ne için inilersin
İçim oyuk derdim büyük
Ben anınçün inilerim
Koluma taktılar teli
Söylettiler binbir dili
Olmuşam Şah'ın bülbülü
Ben anınçün inilerim
C) Tezat
E) İntak
16. yüzyılın ünlü halk ozanı Pir Sultan Abdal'ın "Sarı
Tamburam" şiirinden alınan bu dörtlükler için yapılan
aşağıdaki değerIendirmelerden hangisi
A)
Sazın canlı varlık gibi konuşturulması teşhis ve intak
sanatını oluşturmuştur.
B)
Birinci dörtlükteki "İçim oyuk" sözü hem gerçek hem
de mecazi anlamıyla kullanılarak "kinaye" sanatı Ör-
neklendirilmiştir.
C) "Şah" sözcüğünün benzetme ilgisi kurularak Hazret-i
Ali'nin yerine kullanılması açık istiare Örneğidir.
D)
II. dörtlükte bir sözün yakın anlamı belirtilerek uzak
anlamı kastedilmiş ve tevriye sanatı yapılmıştır.
E)
İnleyip ses çıkarmak tambura denilen sazın doğal
özelliği iken bunun derdin büyüklüğünden dolayı ger-
çekleştiğini söylemek hüsnütalil sanatına örnektir.
Sakın bir söz şöyleme... Yüzüme bakma şakın
Sesini duyan olur, sana göz koyan olur
Yukarıdaki dizelerin ilkinde "söz söyleme" ve "bakma"
sözü ile ikinci dizedeki "şeşini duyan" ve "göz" kelimeleri
arasında sanatı vardır.
Bu cümlede boş bırakılan yere aşağıdakilerin hangisi
getirilmelidir?
A) leffüneşr
B) irsalimesel
C) hüsnitalil
D) tevriye
E) mecazımürsel
v/ SAKIN KARIŞTIRMA
Bir sözün hem gerçek hem mecaz anlama gelmesiyle ki-
naye sanatl ortaya çıkar yani bir gerçek bir mecaz anlam
varsa kinaye, iki gerçek anlam varsa tevriye oluşur.
b/ DİKKAT
Benzetme edatıyla öbek oluşturan sözcük, benzetilen un-
surdur.
v/ KARIŞTIRMA
Benzeyen söylenip benzetilen söylenmemişse bu ben-
zetmeli anlatımda "kapalı istiare" vardır. Anlatımda sade-
ce benzetilen söz şöy enmişse "açık istiare" vardır. Ama
benzeyen de benzetilen de söylenmişse "teşbih" oluşur.
118
