Nur Baba / Yakup Kadri Karaosmanoğlu
Eşer, gerçek adı Nuri Olan Bektaşi Şeyhi Nur Baba'nın şahsın-
da tekkelerdeki yozlaşmayı ele alır. Etkileyici tavırları ve görü-
nüşüyle tekkeye gelip giden zengin ve güzel kadınları ağına
düşüren Nur Baba, Ölen şeyhin kansı Celile Bacı ile evlenerek
tekke içinde tartışılmaz bir konuma yükselir. Bundan sonra tek-
ke, bütünüyle onun zaaflarına ve arzularına hizrnet etmeye baş-
lar Şehvet düşkünü bir tip Olan Nur Baba'nın oyunlarına alet
olarak onun yolunda servetini tüketen ilk kadın Ziba Hanım'dır.
İkinci kurban, Zba Hanım'ın yeğeni oldukça saygın ve zengin
bir kadın Olan Nigâr Hanım'dır. Nur Baba'nın şeytani planlarıy-
la çocuklarını, eşini terk eder; bütün toplumsal itibannı kaybe-
der. Ancak Nur Baba, Süheyla adlı genç ve güzel bir kızla ev-
lenerek uğrunda her şeyini kaybeden Nigâr Hanım '1 da yüzüş-
tü bırakır.
Sodom Gomore ı' Yakup Kadri Karaosmanoğlu
İngiliz ve Fransız işgalindeki İstanbul'un mütareke yıllarını an-
latan roman, Batı hayranlığının kişileri düşürdüğü alçaltıcı du-
rumlan ele alır, Sami Bey'in İyi yetişmiş, İngilizce bilen kızı Ley-
la da bu yozlaşmış Batıcı tiplerdendir. Nişanlısı olan dayısının
oğlu Necdet ise işgalcilerden ve onlarla yakınlaşma çabası
İçinde olanlardan nefret eder. Ancak Leyla'ya Olan bağlılığı onu
bu çevrelerle bir arada olmak zorunda bırakır. Necdet'in arka-
daşl Cemil İse MilG Mücadele konuşunda ondan çok daha ka-
rarlı bir tutum içindedir. Bir gün, Kurtuluş Savaşı'nda aktif rol
alan Cemil'in şehit olduğu haberi gelir Cemil'in şehadeti Nec-
det'İ sarsar. Zaaflarına zamanla hâkim olmayı başararak duy-
gu ve hayallerini millî idealler ve Şuur İçinde eritir, Leyla'dan Ve
onun yozlaşmış çevresinden kendisini kurtarır. Eser, işgalcile-
rin İstanbul'u terk etmesi ve MİNİ Mücadele'nin zafer haberiy-
le son bulur.
Yaban / Yakup Kadri Karaosmanoğlu
Yedek Subay Ahmet Celal, l. Dünya Savaş' nda bir kolunu kay-
beder. İstanbul'da yakını kalmadığından emir eri Mehmet Ali' nin
köyüne yerleşir. Köylüler, kendilerinden farklı gördükleri Ahmet
Celal'e "Yaban" lakabını takarlar, Ahmet Celal de Porsuk Çayı
kenarındaki bu köyün insanlarıyla Türk aydını arasındaki de-
rin uçurumu görür, onlarla sıcak bir ilişki kuramaz Köyde ken-
dişini yakın hissettiği tek kişi, Kurtuluş Savaşı İçin cepheye gi-
den Mehmet Ali'nin kardeşi İsmail'in eşi Emine'dir. Ahmet Ce-
lal, kişiliksiz bir tip olan ve menfaati için Yunan askeriyle iş bir.
'İği yapmaktan çekinmeyen Salih Ağa'yla çatışır ve onu döver.
Bu arada cephede dağılan Yunan askerleri köye gelir ve yenil-
ginin acısını çaresiz köylüden çıkarır, köyü yakıp yıkarlar. Ah-
met Celal, Emine'yi de yanına alarak kaçmak İster ama Emi.
ne yürüyemeyecek şekilde yaralanır. bir başka kurşun Ahmet
Celal'in vücudunu sıyırır. Ahmet Celal, o güne kadar yaşadık-
lanm yazdığı defteri Emine'ye verir ve tek başına oradan uzak-
laşır, Kurtuluş Savaş kazanıldıktan sonra köye gelen Türk or-
duşu, yanmış yıkılmış bir köy ve kenarları yanmış bir hatıra def.
teri bulur,
Ankara / Yakup Kadri Karaosmanoğlu
Selma Hanım, idealist ve vatansever bir kadındır. Kurtuluş Sa-
vaş başladığında kaçmayı düşünen eşi Nazif Bey'den ayrılır.
Bu kısım, romanın 1922'ya kadar olan ve Sakarya Savaşı ön-
cesini anlatan ilk bölümüdür. İkinci bölüm, Cumhuriyet'in ila-
ve 1926ya kadar yaşananları anlatır. İkinci bölümde Sel-
ma Hanım'ın eşi, Kurtuluş Savaşı'na katıldığı hâlde daha son-
ra olumsuz birtakım eylemlerine tanık olduğumuz Binbaşı Hak-
kl'dır. Romanın üçüncü bölümü ise Cumhuriyet'in devrim ve
ideallerinin hayata geçtiği 1937-1943 yıllan arasıdır. Selma Ha-
nım, üçüncü eşi Neşet Sabit'le, Ankara'nın ve Türkiye'nin her
bakımdan İmar ve refah İçindeki bu yıllarına mutlu bir çift Ola-
rak samimiyetle katkıda bulunurlar. Romanda Selma Hanım'ın
kişiliği ve karakteriyle Ankara'nın değişimi arasında paralellik-
ler kurulmuştur.
123
