NÜFUS YERLEŞME
İlkokul Ortaokul
Kadın
Lise Üniversite
NÜFUS ve YERLEŞME
Özellikle 1980'den sonra Türkiye'de sanayinin gelişmesi işgücü ihtiyacını
artırmışür. Kırsal kesimlerde de nüfusun hızla artmasıyla kentlere yoğun bir
göç başlamıştr. nümsunun hızla artmasıyla 19801erden sonra, kırsal
nüfusu geçnüştir (Grafik-18).
Kentsel nüfust_m 2005 yılında Türkiye'de kentleşme Oram
%67,3 'ü bulmuştur.
30
0
MAR iç AN. GD'N. Am DAM m).
Grafik- 19: Türkiye'de bölgelere göre kentleşme oranlan
(DİE, 2000)
Kırsal ve kentsel nüfus oranlan bölgeden bölgeye değişiklik göstermekte-
dk. Kentleşrne oram en yüksek Marmara 79,07) İken, en düşük
Karaaenjz Bölgesi'dir 49,03), (Grafik-19).
ve kent nüüSIMü_m "Hara göre değişirni, Türkiye'de nüfus hareketli-
İğinin fazla Olduğunu göstermektedir. Bu durum, nüfusun sosyal,
ekonomik ve kültürel yönden sürekli bir değişim içinde olduğunu gösterir.
E. Nüfus Yoğunluğu
Bir yerde birirn alana düşen kişi Sayısına nüfus yoğunluğu adı verilir.
Gerwl olarak küometrekareye düşen nüfus olarak İfade nüfus yoğun-
luğu, klşI/km2 olarak İfade edilir.
Nüüs aritmetik, fizyolojik ve tarımsal olmak üzere üç kate-
goriye aynhr.
a. Aritmetik Yoğunluk
Bk yerde toplam nüfusun, o yerin yüzölçümüne bölünmesiyle arit-
meük yoğunluk elde edilir.
Aritmetik yoğunluk
Yüzölçümü
Türkiye'nin yılı nüfus sayımına göre aritmetik yoğunluğu 88 kişi/km2,
2004 yılında nüh.lşun atnwyyla 93 kişi/kmz olmuştur.
Arifrnetik yoğunluk, nüfusun ülke İçerisindeki genel dağılışım gösterir.
Müsun ülke İçerisindeki yoğun ya da seyrek olduğu yerlerle İlgili bir fikir
Tükiy@de ariüneük yoğmluk İl ve ü*ere göre farklılık gösterir.
ORNEK SORU:
Grafik- 17; Türkiye'de kadın ve erkek nüfusun eğitim
durumlarına göre oranlan
e. Kırsal ve Kentsel Nüfus
Nüfusun yapışında kullanılan Ölçütlerden biri de nüfusun yaşadığı yerdir,
Yerleşme yerine göre nüfus, kırsal ve kentsel nüfus olmak üzere kiye
ayrılır.
Bir ülkede kırsal ve kentsel nüfus oranlan, ülkenin Sosyal ve ekonomik
durumunu yansıtır. Gelişmiş ülkelerde kentsel nüfus oram yüksek İken,
gelişmekte Olan ülkelerde kırsal nüfus oranı daha yüksektir.
Kırsal ve kentsel nüfusun geçim kaynakları ve harcamaları farklıdır. Kırsal
kesimlerde nüfus daha çok tarım Ve hayvancılıkla geçimini sağlarken;
kentlerde halk geçimini, ticaret, sanayi ve hizmet sektörlerinden sağlar.
Türkiye'de genel olarak nüfusu 10 binden az olan yerleşmeler kırsal yer-
leşmeler olarak kabul edilir.
-4
Yukarıdaki haritada numaralanmış yöre.
'erin hangisinde km2 ye düşen kişi sayı-
Sl diğerlerine göre daha azdır?
ÇÖZÜM:
Taşeli platosunda nüfus yoğunluğu azdır.
YANIT: C
ÖRNEK SORU:
Aşağıdaki tabloda, üç farklı bölgenin top.
lam nüfusu İle aritmatik nüfus yoğunluğu
verilmiştir.
Bölge Nüfus Aritmetik Nüfus
(bin) Yoğunluğu (kişi/km2)
III
30
24
22
400
12
200
Buna göre, aşağıdakilerin hangisinde
Verilen merkezler yüzölçümü en küçül;
olandan en büyük olana doğru sıralan•
—c— Kentsel
Kırsal
80
70
60
50
40
30
Grafik" 8: Türkiye'de kırsal ve kentsel nüfus yıllara göre
değişimi
Cumhuriyetin İlk yıllarında Türkiye nüfusunun dörtte üçünü kırsal nüfus
oluşturmaktaydı 76). Bu Cran 1950T yıllara kadar Önemli bir değişim
göstermedi.
195Wlİ yıllardan sonra hızlı nüfus artışıyla birlikte şehirlere göç artmıştır. Bu
durum şehir nüfusunun hızla artmasına neden olmuştur.
Coğrafya 1-2 Konu Anlatımlı / Soru Bankası
A) 141-111
B)
D) m-1-11
çözûM:
NühJS
AMY-
Nüfus
Yüzölçüm
A.N.Y
30.000
—75 km2
24.000
-2.000
12
—60 km2
C) 11-111-1
E) 111-11-1
YANIT: D
Coğrafya 1.2 Konu Anlatım" I Soru Bankası
