NÜFUS ve YERLEŞME
Yoğunluk
(km2/kişi)
18
21
23
27
36
45
58
73
88
93
ORNEK SORU:
Yüzölçümleri, toplam nüfuslan kırsal
nüfus orankn birbirine çok yakın olan K
İlinin Enmsal nüfus yoğunluğu 316 İken,
L'nin 184 M.
Buna göre iki il ile ilgili olarak aşağıda-
kilerden hangisi keşin olarak söylene.
mez?
A) K'" fİ4010İİk yoğunluk daha fazkdr.
B) Tanm alanlarında elde edilen verim
L 'de daha azdır.
C) İki İlin aritmetik yoğunluğu birbirine
D) L'de tanm alanları daha geniştir.
E) K'M yerşekİMerİ Mha engebeüdir.
Tanm alanlannth verim, birim alandan
üha fazla ürün elde edilmesini iüde eder,
tanm alanlarınm genişli"le ilgili değildir.
Öncülde birim ekle ediEn ürün
m/ktanyfa İlgili bilgi verilmediğinden, L' de
tarım alanlarında elde edilen verimin Mha
az olduğu söylenemez
YANIT: 3
NÜFUS
Yıllar
1950
1980
1990
1997
YERLEŞME
Sayım
Yık
1927
1935
1940
1950
1960
1970
1980
1990
2000
2004
Toplam
Nüfus
13.648.370
16.158.018
17.820.950
20.947.188
27.754.820
35.605.176
44.736.957
56.473.035
67.803.927
71789.000
Tarımsal
Nüfus
15707850
25.097.430
23.147.000
21.983.217
Tanm Alanı
154.470
275.750
280.000
280.ocn
Tarımsal Yoğunluk
102
91
83
78,5
ÖRNEK SORU:
Aşağıda iki ülkenin 2005 yılındaki nüfus
miktarları, aritmetik ve fizyolojik nüfus yo-
ğunluklan gösterilmiştir,
Aritmetik nüfus yoğunluğu:roplam nü-
füsun, toplam yüzölçümüne bölünmesiyle
elde edilir.
Fizyolojik nüfus yoğunluğu:Toplam nü-
füsun, tanm alanları yüzölçümüne bölün-
meşiyle elde edilir.
Tablo. 13: Bazı sapm yıllarına göre Türkiye'de tarımsal nüfus
Türkiye'de son yıllarda hızlı kentleşmeyle birlikte tarımla uğraşan nüfus
azalmıştır. Bununla birlikte tanm alanlarının da genişlemesine bağlı olarak
tanınsal Munluk azalma göstermiştir (Tablo-13).
c. Fizyolojik Yoğunluk
ekili dikm alanların yüzölçümüne bölünmesiyle fizyolojik
yoğunluk dde edilir.
Toplam nüfus
Fizyolojik yoğunluk z
Ekili. dikili alanıann
yüzölçümü
Fizyolobk yoğunluk, 1 km*lik tanm alanından elde edilen ürünün kaç kişiyi
Ülke
x
Y
Aritmetik Flzyalollk
Nüfus Nüfus
N ülüş
(milyon) Yoğunlu u Yoğunluqu
12: Bazı yıllarda Türkiye'nin aritmetik nüfus yoğunluğu
Nüfus yoğunluğunu yerşekileri ve İklim gibi doğal faktörler etkilediği gibi;
sanayi, ulaşım, ticaret, turizm, yeraltı kaynaklan, tarım vb. ekonomik etkin-
İlkler de belirler.
Sanayileşmiş ülkelerde nüfusun dağılışını çoğunlukla ekonomik etmenler
belirler. Bu tür ülkelerde nüfus, ülke içerisinde dengeli dağılır.
Az gelişmiş ve gelişmekte Olan ülkelerde ekonomik etkinlikler daha çok
tarıma dayalı olduğundan, nüfusun dağılışı doğal koşulların etkisindedir.
İklimin elverişsiz, tarım olanaklarının yetersiz olduğu sahalarda nüfus daha
az toplanmıştır. Bu tür ülkelerde nüfus ülke içerişinde dengeli bir dağılım
göstermez.
Aritmetik yoğunlukta, toplam yüzölçümüne göre nüfus yoğunluğu alındığı
için bölgeler arasındaki farklılıklar ortaya çıkmaz.
Bununla birlikte yüksek dağlık alanlar, bataklıklar vb. nüfusun yerleşmediği
şahalar da yüzölçüme dahil edildiği İçin aritmetik yoğunluk dengeli dağdım
göstermez.
b. Tarımsal Yoğunluk
Bir yerde tarım ve hayvancılıkla geçinen nüfusun, toplam tarım alanlarına
bölünmesiyle tarımsal yoğunluk elde edilir.
Tarımsal nüfus
Tarımsal yoğunluk
Ekili dikili alanların
yüzölçümü
Tarımsal yoğunluğu, tanmla uğraşan nüfus ve tanm alanlarının genişliği
belirler.
Yerşekillerinin engebeli olduğu sahalarda tarım alanları dardır. Bu nedenle
engebeli sahalarda tarımsal nüfus yoğunluğu fazladır.
Yerşekillerinin sade olduğu yerlerde tanm alanları daha geniş alan kaplar.
Bu tür yerlerde tarımsal nüfus yoğunluğu azdır.
Coğrafya I -2 Konu Anlalırn'l I Soru Bankası
2006 56
2005 58
65
beşlediğini gösterir.
Yıllar
1950
1960
1970
1980
1990
1997
Toplam
Nüfus
20.947.188
27.754.820
35.605.176
44.736957
56.473.035
62.865.574
Tanm
Alanı
154.470
253.240
273.390
275.750
280000
280000
Fizyolojik
Yoğunluk
136
110
130
162
202
224
TablO•14: Bazı sayım ydlarma göre Türkiye'nin fizyolojik yoğunluğu
F. Nüfusun Dağılışı
İnşanlarm yeryüzündeki dağılışını belirleyen etmenleri İklim, yerşeklllerl ve
ekonomik nedenler gibi üç ana başlık altmda toplayabiliriz.
a. İklim
Sıcaklık ve yağış koşullan insanların beslenme ve barınma gibi temel
ihtiyaçları ile yaşam koşullarım belirler. Bu bakımdan iklim, insanların
yeryüzündeki dağılışım birinci derecede belirleyen faktördür.
Ayrıca tarım, sanayi, ticaret, turizm ve ulaşm gibi ekonomik etkinlikleri,
çoğurılukla iklim belirler.
Genel olarak yıllık sıcaklık ortalamaları 10'C İle 2TC arasında olan yıllık
yağış miktarının yeterli olduğu yerlerde nüfus daha çok toplanmıştır. Bu
koşulların yaşandığı Ona Kuşaklın 1000 metreden alçak, özellikle kıyı ke-
simlerinde, nüfuslanma fazladır.
Buna göre X ve Y ülkelerinin aşağıdaki.
'erden hangisi bakımından kesinlikle
farklı Olduğu söylenebilir?
A) Tanm alanlarının yüzölçümleri
B) Endüstrinin gelişmişliği
C) Nüfus artış hızlan
D) Tarımsal üretim miktarları
E) DIŞ ticarette tarım ürünlerinin payı
ÇÖZÜM:
Nüfuslan yaklaşık Olarak aym olan X ve Y
ülkelerinde aritmetik nüfus yoğunluğu çok
fark" değildir. Ancak fizy•ololik nüfus yo-
ğunluklanna bakıldığında Y û'keşinde fiz.
y010jİk nüfus yoğunluğunun X ülkesinin
yaklaşık İki katl Olduğu görülmektedir. Bu
nedenle iki ülkenin tanm alanlanmn
yüzölçümlerinin kesinlikle farklı olduğu
YANIT: A
Coğrafya 7-2 Konu Anlatımlı / Sörü Bankası
