NÜFUS ve YERLEŞME
1985 yılından sonra nüfus artış hm düşmeye başlamşür. Bunun nedenleri;
— Sanayileşme ve kentleşmeyle birrıkte kadının İş hayatına daha fazla
katılması,
Doğum oranının azalması,
Eğitim düzeyinin yükselmesi,
— Aile planlaması çalışmalarının başarılı sonuçlar vermesi ve bu konuda
halkın bilinçlenmesidir.
Nüfus artış hızı Türkiye'nin her tarafında aynı oranda olmamıştır. Hızlı nüfus
artışına bağlı olarak, kırsal kesimdeki geçim kaynaklarının yetersiz kalması
sonucunda, özellikle 1950'den sonra kırsal keşimden kentlere göç
başlamıştır.
2000 yıll Genel Nüfus Sayımı sonuçlarına göre Türkiye'de aşağıdaki
sonuçlar ortaya çıkmıştır:
Türkiye'de nüfus artış hızı ortalama 16,4tür.
— İç Anadolu, Doğu Anadolu ve Karadeniz bölgelerinde nüfus anış oram
Türkiye ortalamasının altındadır. Bu durumun başlıca nedeni, bölgeler-
den yoğun bir göçün yaşanmasıdır.
- Karadeniz Bölgesi'nin nüfusunda %0 5 civarında azalma meydana
gelmiştir.
- 28,33), Güneydoğu Anadolu Akdeniz
20,41) ve Ege (%016,43) bölgelerinin nüfus artış hızlan Türkiye orta-
lamasının üzerindedir.
— 81 İlden 66'şının nüfusu adarken, 15 İlin nüfusu azalmıştır (Amin,
Çorum, Edirne, Kars, Kastamonu, Krşehir, Sinop, Sivas, Tunceli,
Zonguldak, Bayburt, Bartın, Ardahan, Karabük, Kilis).
— Nüfus artış hızı en yüksek İlk üç İl sırasıyla Antalya 41,8), Şanlıurfa
36,6) ve İstanbul
— Nüfus artış hızı en düşük Olan İlk üç İl Tunceli -35,6), Ardahan
- 20,2) ve Sinop -162)'tur.
Türkiye'de Nüfus Artışının Sonuçları
— Kırsal keşimde nüfus artış geçim kaynaklarının yetersiz olmasına neden
olmuştur.
— Kırsal kesimlerden kentlere yoğun göç yaşanmıştır.
— Daha çok ekonomik nedenlere bağlı Olan bu göçler, kent nüfusunun art-
maşında en büyük rolü oynamıştır.
— Kent sayılan artmıştır.
Kentlerin nüfusu ve yayıldığı alanlar genişlemiştir. Bunun sonucunda
kentlerin çevresindeki sanayi tesisleri kentin İçinde kalmış ve bazı
şehirler yer yer tanm alanlarına doğru genişlemiştir.
Coğrafya 1-2 Konu Anlatımlı / Soru Bankası
ÖRNEK SORU:
Türkiye'de Ankara. İstanbul İzrnir gibi
büyük kentlerde üretilen konut saysı M-
yacm gerisinde kalrnaküdır.
Aşağıdakilerden hangisi bu kentlerde
konut azlığına yol açan temel etkendir?
A) Tanm İçin ayrılan alanların genç yer tut-
B) NühJşun tuzk artması
C) Ulaşım "naklanmn gelişmiş olması
D) Sanayi tesislerinin geniş bir yayıl-
E) Yerşekillerinin engebeli olması
ÇÖZÜM:
Alkara. İstanbul ve İzmir gibi büyük kent-
lore çevreden gelen göçler nedeniyle
nüfus hızla artmakta bu nedenle üretilen
konut sayışl İhtiyacın gerişinde kahnak-
YANIT: B
ÖRNEK SORU:
HIZI' nüfus artışından Türkiye hin,
l. kalkınma hm
M. kadm ve erkek nüfus oram,
III. İşshM oram
gibi niteliklerinden hangisi da hangi-
teri en az etkilenir?
A) Cilven
E) ııvelll
D)IEIII
ÇÖZÜM:
Hızlı nüfus amş Türkiye'nin kalkınrna hızmı
ve İşsizlik oramm artırır. Ancak kadn
ve erkek nüfus oranında fazla bir değişiklik
YANIT: B
NÜFUS ve YERLEŞME
— Kentlerde konut sıkıntısı ortaya çakrnışür.
— Şehirlerin çevresinde gecekondulaşrna başlamış, bu durun çarpık
kenöeşmeye neden Olmuştur.
— nüfus oranı artmıştır.
Eğitim ve sağhk hizrnetleri yetersiz kalmıştır.
İşsizi* oram artmıştır.
Büyük şehirler başta olmak üzere çevre sorunları artmış ve belediye
hizmetlerinde aksamalar görülmüştür.
D. Nüfusun Yapısı ve Özellikleri
Nüfusun yapısı ve ÖzelhkIerİnİ;
— yaş
— durunu,
— eğitim
çahşan nüfus de bunlarm ekonornik sektörlere göre dağımı oluşturur.
a. Nüfusun Yaş Durumu
ülkede nüfusun yaş yapışı genç, Olgun (yetişkin) ve yaşlı nüfus olarak
Genç nüluş;
— 0 - 14 yaş grubunu ohlşturur.
— Üretken olrnayan bu grup, tüketicidir.
— Doğun oranı yüksek Olan az geüşmiş ya da gel$mekte Olan ülkelerde
genç nüfus fazladır.
— ülkelerde doğum oram düşük olduğu İçin genç nüfus oram
Yetişkin (Olgun) nüfus:
— 15 - 64 grubunu oluşturur.
— Çalışma çağındaki nüfustur.
— Üretken ya da aküf nüfus olarak adlandırılır.
— Doğum oram az ve ortalama yaşam süresinin fazla Olduğu gelişmiş
ülkelerde, yetişkin nüfus oram fazladır.
— Yetişkin nüfusun fazla olduğu Welerde, üretim daha fazladır. Bu durum
ekonomiye Olumlu katkı sağlar.
— • Dünya gen*'de yetişkin nüfus oranı, dünya nüfusunun yandan fazlasını
Yeöşkİn nüfus İçinde herhangi bir İşte çalışan kısmına çalışan nüfus denir.
Bir ükede herhangi bir İşte sürekli İstihdam edilmeyen nüfusun, çalışma
çağındaki toplam nüüs İçerisindeki Oranına İşsizlik oranı denir.
ÖRNEK SORU:
Yukarıdaki haritada numaralanmış yöre-
lerin hangisinde üretilen konut sayısı.
mn ihtiyacın gerişinde kaldığı şöylene-
ÇÖZÜM:
Nüfusu göçlerle hızla anan büyük bir kent
merkezinin bulunduğu III. yörede üretilen
konut sayısı ihtiyacın gerisinde kalır.
YANIT: C
ÖRNEK SORU:
Aşağıdakilerden hangisi bir ülkede nü-
lus artış hızının fazla olduğunun gös•
tergelerinden bir/ değildir?
A) Genç nüfus oranının fazla olması
B) Çalışan nüfusun yaş ortalamasının dü-
şük olması
C) Nüfusun İkiye katlanma süresinin krşa
D) Yaşlı nüfusun fazla olması
E) Doğal kaynakların tüketiminin fazla 01-
ması
ÇÖZÜM:
Yaşlı nüfusun fazla Olması, ortalama yaşam
Süresinin uzun Olduğunu buda ülkede
gelişmişlik düzeyinin yüksek olduğunun
YANIT: D
Coğrafya 7-2 Konu Anlatım” İ Soru Bankası
