NÜFUS ve YERLEŞME
Türkiye'de Nüfusun Yaş Yapışı
Türkiye, genç ve dinamik bir nüfus yapısına sahiptir. Türkiye'de nüfus yaş
yapısı, nüfus artış oranının değişmesi ve ortalama yaşam süresinin artınası
nedeniyle sürekli değişim göstermektedir.
iErkek:
Kadın
20 02 6
1950 yılındaki nüfus yaş piramidi
— Türkiye'nin nüfus piramidi, 1980'Iere kadar tabam geniş bir şekildeyken
(Grafik-9), günümüzde tabanı gittikçe daralmaktadır (Grafik-10). Bu
durum, doğum oranının gittikçe azaldığını göstermektedir.
Kadıİ1
ta 141210 B 642 0 0 24 6 1"
Grafik- 'nin 2005 Y'lındaki nüfus yaş piramidi
Nüfusunun yansı 25 yaşından gençtir.
— Batl bölgelerinden doğuya doğru genç nüfus oranı artar.
— Türkiye nüfusunun yaklaşık % 66'sın1 15 - 64 arasındaki yetişkin nüfus
oluşturmaktadır.
— 0-14 yaş arasındaki nüfus, toplam nüfusun 114'üne yakındır (Grafik-11).
Yaşlı
Yetişkin
Grafik- II: 2005 yılına göre Türkiye'de nüfusun yaş gruplarına göre oram
Coğreya 1-2 Konu Anlaümlj / Soru Bankası
ÖRNEK SORU:
Aşağıdakilerden hangisine dayanarak
bir ülkenin gelişmişlik düzeyi hakkında
yorum yapılamaz?
A) Çalışan nüfusun şeMörEre dağılışına
B) Kşİ başına düşen ulusal geüre
C) Artrnetik nüfus yoğunluğuna
D) Nüfus artış hızına
E) kent nüfus oranlama
ÇÖZÜM:
Krn2Ye düşen kişi sayışma h•ıanarak
ülkenin gelişmişlik düzeyi hakkında yorum
YANIT: C
ÖRNEK SORU:
Bir ülkenh nüfus piramidi 20 yıl İçinĞ l.
kjMen W. şekle gelmiştir.
20
20
Bu ülke İle İlgili olarak,
l. Nüfus artış hm azalmıştır.
II. OMhrna marn süresi kısalmıştır.
III. Çalışan nüfusun yaş ortalaması art-
mışör.
M Bebek Ölüm Oranlan amnlşhr.
yargılarmdan hangilerine ulaşılabilir?
A)ıvell C) livam
q ııvew E)lllveıv
Ülkede 20 yaşın albndaW nüfus oram azal-
dığına göre L ve III. yargılara ulaşılabilir.
YANIT: B
NÜFUS ve YERLEŞME
Yaş Bağımlılık Oranı
Üretken nMuş (15-65 yaş) grubundaki her 100 kişinin tüketici (genç ve
yaşlı) nüüs içhde bakmakla yükümlü olduğu kişi sayısıdır. Yani O - 14 yaş
grubu İle 65 ve üştü yaş grubundaki toplam nüüsun; 15-64 yaş grubunda-
ki toplam nMuşa oramdır.
— Nelerde PŞ bağımhlk d*tür (Bat Avrupa ülkeleri %50).
— G*mekte olan ülkelerde bu Oran oldukça yükselir (Suriye ve İran
%100 civarında). Bu dwumun nedeni, nüfus artış hızının yüksek ve İş-
sizlik oranırTh Olmasıdır.
Yaş bağımlılık Oram, genç bağımlılık oram ve yaşlı bağımlılık oranı olarak
da ikiye ayrılır.
Genç bağımlılık oranını: Üretken nüfustan her yüz kişi İçin 0-14 yaş gru-
bundaki kişi Sayısı verir.
Yaşlı bağımlılık Oranını: Üretken nüüstan her yüz kişi İçin 65 ve daha
yukan yaştaki kişi sayısı Mir.
90
80 „
70
60
50
40
30
20
10
0
1") IK5 1970 1975 1980 1985 1990 2W0
Yaşh BağınMk ü Genç Bağnüdlk Oram Toplum
Grafik- 12: Türkiye'de 1960•2000 sayım yıllarına göre
genç ve yaş" bağrmhllk oranlan
Tthkiye'de çalışan nüfusun bakmakla yükünlü öldüğü kişi sayısı, gelişmiş
ülkelere göre fazladır. .4ncak son yıllarda bu oran, gerek genç nüfus
oramnın azalrnası, gerekse kadının iş hayatına girmesi nedeniyle azalma
göstererek, gelişmiş ülkelerdeki orana yaklaşmıştır (Grafik-12).
2000 yılı GMeI Nüfus Sayımı'na göre Türkiye'de;
— To*rn bağımlılık oram % 55, 1 'dit.
— Genç bağırnhhk Oram, bat bölgelerinde az İken 35) doğu böl-
gelerinde yüksekür (% 80).
' — Yaşlı bağındıllk oranı % 88dir. Bu oran, batl bölgelerinde fazla 15),
doğu bölgelerinde azdır (% 6).
Çok nüfuslu ailelerde bağımmık oranı fazla İken; az nüfuslu ailelerde daha
Yaş bağımhl* oranı kırsal keşiflide fazla İken, kentlerde iş Olanaklarının art-
masma bağh olarak azalır.
ÖRNEK SORU:
Doğurganlık Oram artan bir ülkede,
L nüfus bağımlılık oranı,
II. kalkınma düzeyi,
III. doğal kaynaklann tüketimi,
IV. yaşlı nüfus oram
niceliklerinden hangileri azalır?
B)lvelll
D)llve1V
E) 111 velv
ÇÖZÜM:
Doğurganlık oram artan Ökede, l. ve III. ni-
celiklerde anma, II. ve IV niceliklerde azal.
ma olur.
YANIT: D
ÖRNEK SORU:
Aşağıda, iki farklı ülkenin 2009 yılına ait nü-
lus piramitleri verilmiştir.
I. ülke
20
II. ülke
20
Buna göre, verilen ülkelerin aşağıdaki-
terden hangisi bakımından farklı olduğu
A) Km' ye düşen kişi sayışl
B) Doğal kaynakların varlığı
C) Ortalama atmosfer koşullan
D) Nüfus bağımlılık oram
E) Ortalama yaşam süresi
ÇÖZÜM:
I. ülkede genç nüfus oram artarken, II. 171-
kede genç nüfus oram azalmaktadır. Buna
göre, ülkelerin nüfus bağımlılık oram
bakımından farklı olduğu kesindir.
YANIT: D
CoğraYa 1-2 Konu Anlafrmh Soru Bankası
