NÜFUS ve YERLEŞME
Cumhuriyetin ilk yıllarında çalışan nühusun % 90 kadarı tanm sektöründe
çalışmaktaydı.
— Özellikle 1960'dan sonra ekonomideki yapısal değişikliklerle sanayi ve
hizmet sektöründe çalışanların oranı gittikçe artış göstermiştir.
— 1980 sonrasında ekonominin dışa açılması ve serbest piyasa ekonomi-
sine geçilmesiyle sanayi va hizmet sektörü belirgin bir arüş göstermiş,
tarım sektöründe çalışanların oram daha da düşmüştür (Grafik-14).
Hizmet
Grafik-14.• Türkiyetie 2004 göre
nüfusun dağılımı
d. Nüfusun Eğitim Durumu
Bir ülkenin ekonomik, sosyal ve kültürel yönden kalkınması, İyi eğitimli
nüfus İle gerçekleşir. Çağın gereklerine uygun bilgiyle donatılmış, bunun
yanında milli kültür Ve ahlaki değerlere bağlı bireylerden Oluşan bir toplum,
gelişme potansiyeline sahiptir.
Gelişmiş ülkelerde eğitim düzeyi yüksek iken, geri kalmış ülkelerde eğitim
düzeyinin düşük Olduğu görülür. Bu durum eğitimli nüfusun Önemini açıkça
göstermektedir (Tablo-10).
Nüfusun eğitim düzeyi sınıflandırılırken,
yanda verilen eğitim düzeylerinin gerek-
tjrdİğİ yzŞ ve üzeri nüfus alınır.
Örneğin ilköğretim mezunu olan nüfus
oram belirlenirken, 15 ve yukan yaştaki
nüfusun içindeki İlköğretim mezunu olan
Oran göz önünde bulundurulur.
ÖRNEK SORU:
Aşağıdakilerden hangisi gelişmiş ülke.
lerİn nüfus Özelliklerinden biri değildir?
A) Tanm dişl sektörlerin gelişmiş olması
B) Okuryazar oranınm yüksek olması
C) Kadm erkek nüfus oranlanmn M-
birine yakın olması
D) Çahşan nüfusun yaş ortahmasmm yük-
şek olması
E) Omlarna marn süresinin olmay
ÇÖZÜM:
Kadm ve erkek nüfus oranün İb Menin
gelişmişlik düzeyi oranında bir ilişki kurula-
YANIT: C
ÖRNEK SORU:
Aşağıdakilerden hangisine dayanarak
ülkenin gelişme düzeyi hakkında yorum
yapılamaz?
A) Çalışma çağında olup da çahşmapn
kişilerin sayısına
B) Çalışan nüfusun toplam nüfus Çindekj
payına
C) Çahşan kadnlann çahşan nüfus içinde-
ki payına
D) Çalışan nüfusun ' çalışma çağındaki
nüfus payına
E) Çalışan nüfusun ülke İçine dağthşna
ÇÖZÜM:
Çalışan nüfusun ülke İçine dağlhşma dap-
narak ülkenin gelişme düzeyi hakkın* yo-
rum yapılamaz
YANIT: E
NÜFUS YERLEŞME
Toplarn Erkek
100
90
80
70
60
50
40
30
20
10
Kadın
1935 1945 1955 1965 1975 1985 1995 2003
15:1935-2003 yıllan arası Türkiye'de toplam nüfus İçinde
okuryazar oram ile kadm ve erkeklerde Okuryazar oranlan
Türthe'de yazına bilen nüfus oram kadın ve erkek nüüsta sü-
tekli artış göstermiştir (Tablo- 11 , Grafik. 15).
— İlk nüfus sayunwun yapıldığı 1927 yılında okuryazar Oran % 10 civarın-
üyken, 1935 yılında % 20'ye y*laşmışür.
— Kadın nühlşun Okur yazarlık oram erkeklere göre daha hızlı artmakla bir-
hkte, erkek nüfusundaki okur yazarlık oram sürekli daha fazla olmuştur.
— 6 ve yukan yaşta Okur yazar oranı, 2000 yül Genel Nüüş
Saym'na % 87,3'tür. Bu oran geüşmiş ülkelere göre oldukça
düşük sayılır.
— Okuma yazm nühlşun % 54 'ünü erkekler, % 46'S1n1 kadınlar Oluş-
— Erkeklerde okur yazar oranı % 94. kadınlarda % 81 civarındadır.
— Doğu ve Güneydoğu İllerinde OkiX yazar oranı düşük iken, batl böl-
Ülke
Tûfkıye
ABD
İngiltere
Bulgaristan
Almanya
Japonya
S. Arabista
Mısır
İlköğretim Ortaöğretim (%)
3B,g
96
97
100
49
89
54,7
89
92
75
88
96
48
65
gelerinde oran yüksektir.
% 33
İRE ğreüm
%24
bir
ku an
memn değ"
%8,3 % 60
% 43
I C: Bazı akü.' çağındaki
aranı (DİE,
Nüfusun eğitim yapısı sınıflandırılırken okuryazar olmayan, okuryazar,
ilköğretim, lise (ortaöğretim) ve yüksek öğretim olarak sınıflandırılır.
Okuryazar Oranı (%)
Yıllar
1935
1950
1960
1970
1980
1990
2003
Toplam
1925 -
32,51
3951
5621
67,48
80,49
86,40
88,3
Erkek
29,35
45,52
53,63
70,31
79,98
88,81
93,86
95,7
9,81
19,45
24,34
41
54U
7198
80,64
81,1
mezurw Orta Yûksdokül
ve dengi ve fakülte
okullar mezunu
Grafik-' Türkiye'de eğitim durumuna göre nüfus Oranlan
(25 yaş ve üstü)
İlköğretim, 6-14 yaşlarındaki çocukların eğitim Ve Öğretimini kapsar. Sekiz
yıllk İköğretim Türkiye'de bu yaş grubundaki çocuklarda Okul-
laşma % 89,Ydur.
Ort?öğretim (lise), 2004 yılından itibaren 4 yıllık Olan liseler genel, mesle-
ki Ve tekrük okullardan oluşur. 15-18 yaş aralığındaki gençlerin eğitinüni
orta öğretimde okullaşma oram % 54,7'dİr.
Yüksek Öğretim, orta sonra en az İki yilkthr. Amacı, ülkenin
düzeyde ve çeşitli alanlarda yetişmiş insan gücü gereksinimini
Coğrafya 1-2 Konu Anlatımlı Som Bankası
ÖRNEK SORU:
Türkiye'de 1950'den sonra kırsa/ nüfus
artış oram kentsel nüfus artış Oranına göre
daha az olmuştur.
Bu durum üzerinde kırsal keşimin,
L ölüm Oranının yüksek olması,
II. kente göçün fazla olması,
III. evlenme yaşının düşük olması,
W. yerleşim sayısının az olması
niceliklerinden hangilerinin etkili oldu.
ğu söylenebilir?
A) Yalnız I
B) Yalnız II
C)lvelll
D)llvelV
E) IH veıv
ÇÖZÜM:
Türkiyede kırsal kesimlerden kentlere göç
yaşadığı İçin, kırsal nüfus artış oram kent-
lere göre daha azdır.
YANIT; B
ÖRNEK SORU:
Türkiye'de kırsal kesimlerden kentlere
Olan göçün fazla olması, ülkede,
l. hızlı nüfus artışı,
II. düzensiz kentleşme,
III. kırsal kesimlerde yatırımlardaki verim.
W. nüfusun dağılışındaki düzensizlik
niceliklerinden hangilerinde etkili Oldu.
ğu söylenemez?
A)lvell
B) ivem
C) ıveıv
DIII ve III
E)lllveıv
ÇÖZÜM:
Bir ülkede kırdan kente olan göçler ülke-
nin nüfus artışım etkilemez Bir ülkedeki İç
göçler nüfusun ülkeye dağılışındaki
düzensizliğinin nedenl değildir. Göçten
Öncede ülkede nüfusun dağılış' düzen-
Sizdir. Göç, ancak bu düzensizliğin artma-
sına neden olur.
YANIT: C
Coğrafya I -2 Konu Anlatımlı / Soru Bankası
