Nuags ve YERLEŞMĞ
C. Nüfus Artışı
Bir yerin nüfus artışını doğumlar, ölümler ve göçler etkiler. Doğal nüus
artışını doğum ve Ölümler arasındaki fark belirler.
v/ Doğum oranı Ölüm oranından fazlaysa nüms artar.
Doğum oranıyla Ölüm oranı arasında bir denge varsa nüfus değişmez.
Doğum oranı Ölüm oranından az İse nüüs azalır.
Doğumlarla ölümler arasındaki farkın yanında, göçler de nüfus artışmı belir-
ter. Genel Olarak göç alan yerlerde nüfus artışı fazladır.
Nüfus Artışını Etkileyen Faktörler
Beslenme ve barınma olanakları.
Sosyal va ekonomik durum (yaşam standardı),
İş olanakları ve çalışma koşullan,
Eğitim düzeyi,
Sağlık hizmetlerinin niteliği.
Nüfus politikaları ve aile planlaması,
Savaşlar,
Doğal afetler,
Göçler.
Yukarıdaki etrnerüer ülkeden ülkeye değişiklik gösterdiği gibi ülke içerişinde
bölgeler arasında da farklılıklar gösterebilir. Bu durum ülkeler arasında ve
ülke İçerişinde bölgeler veya yerleşim birimleri arasında nüfus artışının fark.
li olmasına neden olur.
Son 200 yılda dünya nüfusu Önemli bir artış göstermiştir. Bu artış
20. yüzyılın İkinci yansında daha büyük bir İvme kazanmıştır.
Bunun başlıca nedenleri:
Sanayi davrİmİyle İnşan yaşamını_kolaylaşüran çeşitli buluşların yapılması,
t/ Sağlık alanındaki gelişmelerle, salgın hastalıklar ve çeşitli ölümcül
hastalıkların önüne geçilmesi,
Tarım alanlarının genişlemesi Ve birim alandan elde edilen edilen veri-
min artmasıyla tarımsal üretimin artması,
v/ Beslenme koşullarının İyileşmesidir.
Coğrafya I -2 Konu Anlatan" İ Saru Bankası
ÖRNEK SORU:
Bir ülkede 0 - 14 grubunun fazla 01-
L doğum oranınm fazk 01rnay,
II. sağhk hiunetlerinin gelişmemiş olması
III. kırsal kesimlerden kentlere göçün
Ofrnası.
M anne bebek Mm oranının fazk
olması,
gibi durumlardan hangileri etkilidir?
NÜFUS ve YERLEŞME
Nüfus Miktan
Yıllar
1890
1930
1950
1960
1970
1980
1990
2000
2005
2020
2050
(müyon kişi)
1,000
2,519
3,024
3,697
4,442
5,280
6,086.
6,465
7,578
9,076
A) Yalnız I
Cilveli
D)" ve III
Tab10•3.• yıllardaki tahmini Cünya nüfusu, BM
Dünyada ortalMJa nüfus artış hızı 13,4'tür Günümüzde dünya
nüüşu artmakla birime artış hızı yavaşlama eğilimine girmiştir (Tablo-4).
Doğum orammn OMuğu bir ûlkeü
014 grubunu Oluşturan genç nüfus
oram üha fazkdır. Çünkü, doğum
nûluş artış hızım doğrudan etkileyen bir
etmendir. 0-14 grubu nüfusu nüfus
artış hızınm yüksek Olduğu ülkelerde
fazladır.
YANIT: A
ÖRNEK SORU:
Nüfus artış hızınm doğurganlık oranına
göre fazla olan bir yöre ile İlgili olarak
aşağıdaki yargılardan hangisi şöylene-
A) Yüzölçümü küçüktür.
B) Nüfusun dağılış dengelidir.
C) İş *naklan fazkdır.
D) Evlenme düşüktür.
E) Yerleşme yeri sayısı azdr.
ÇÖZÜM:
İş olanakları Olan, dolayışıyla çevre-
den göç alan yerlerde nüfus artış hm do-
ğurganhk oranına göre daha fazladır.
YANIT: C
Ülkeler
Almanya
giltere
Bangladeş
-4,6
1,7
3,7
4
Tablo-4.• ülko:eân
odalama nüfus atış cıan2zn, BM
— Sanayileşmiş ülkelerde nüfus artış hızı düşük ya da durağandır, Bazı
Wderde nüfus azalma eğnimi gösterir.
— Geüşm*te Olan Ve geri kalmış ülkelerde nüfus artış hızı yüksektir.
Nüfus artışının kıtalara göre durumu İse aşağıdaki gibidir:
Kıtalar
Güney Amerka
Yıllık Artışl
-001
142
21,8
Tablö•5,• Kıtalata göre ZOCO•ZOCS
ORaIama nüfus BM
— ve sosyal yönden az gelişmiş olan Afrika'da doğum
oranrun yüksek olması nedeniyle nüfus artış hızı en fazladır.
— Belirtilen yıllar arasında en düşük artış oranına sahip Avrupa'nın
azalma olduğu görülmektedir. Doğum oranının az olduğu
Avrupa'da ortalarna yaşam süresinin de UZUn olmasıyla nüfus hızla
ORNEK SORU:
Doğal nüfus artışı, doğum oranının Ölüm
oranından fazla olmasıyla gerçekleşir.
Aşağıdaki grafikte beş ülkenin doğum ve
ölüm oranlan verilmiştir.
Ölüm
Nüfus artışında yalnızca doğum ve
ölümlerin etkili Olduğu dikkate alın.
dığmda, hangi ülkenin nüfus artış hızı-
mndaha fazla Olduğu söylenebilir?
A)' B) 11 D)IV E) v
ÇÖZÜM:
Grafik incelendiğinde V numaralı ülkede
doğum oranıyla ölüm oram arasındaki
farkın daha fazla Olduğu görülür. Bu
nedenle V numaralı ülkede nüfus artış hızı
daha fazladır.
YANIT: E
ÖRNEK SORU:
Nüfusun İkiye katlanma süresinin kışa
Olduğu bir ülkede, aşağıdakilerden
hangisinin bu duruma bağlı olarakdaha
fazla olduğu söylenebilir?
A) Kentsel nüfusun
B) Eğitim düzeyinin
C) Genç nüfus oranımn
D) Yaşam süresinin
E) Nüfus yoğunluğunun
çözüM:
Nüfus artış hızı fazla olan ülkelerde nü-
füsun İkiye katlanma süresi ve bu duruma
bağlı olarak genç nüfus oram fazladır.
YANIT: C
Coğrafya 1-2 Konu Anlatımlı I Soru Bankası
