NOT
Cinaslı sözcükler, mısra sonlarında yer alırsa aynı zamanda
cinaslı uyak oluşturur.
UYARI
Tevriye sanatında kelimelerin eş seslileri tek kelime söylene-
rek çağrıştırılır. Cinas sanatında ise eş sesli kelimelerin ikisi de
dizelerde yer alır
TEKRİR (YİNELEME)
Anlatımı pekiştirmek amacıyla sözü peş peşe tekrar etme
sanatıdır.
ÖRNEK
Seni tanımadan önce ben, ben değildirn,
Seni tanıdıktan sonra aslında
Bensizliğin sensizlik olduğunu anladım.
Söz ola kese savaşı
SÖZ Ola kestire başl
Söz ola ağulu aş
Yağ ile bal ede bir söz
NİDA (SESLENME)
-j Şiirde duygu ve heyecanlan ifade etmek için "ey, hey, bire,
unan• gibi seslenmelere yer verme sanatıdır.
ÖRNEK
Ey mavi göklerin beyaz ve kızıl süsü,
Kız kardeşimin gelinliği, şehidimin son Örtüşü,
Işık ışk, dalga dalga bayrağım!
Senin destanını okudum, senin destanını yazacağım.
İRSALİMESEL (SAVLAMA)
Bir düşünceyi atasözleri, özdeyiş vb. ile güçlendirme sanatıdır.
ÖRNEK
Dinle bu pendimi, arama müftü
Çalışmazsan yudan son ucu zifti
Sabandan ibret al, o sürer çifti
İşleyen demir Işıldar demişler
Âşıklara saz söz, çok laf gerektir
Ekincilere de esnal gerektir
Esnafa da biraz inşal gerektir
Bal tutan parmağın yalar demişler
NOT
Türk Dili ve Edebiyatı Öğretim Programında yer verilen yuka-
rıdaki Sanatların dışında, şiirlerde aşağıdaki söz sanatları da
kullanılmıştır:
Akis: Bir dize ya da cümledeki sözcüklerin, söz öbekleri-
nin yerini değiştirerek yeni bir dize veya cümle oluşturma
Akrostiş: Mısraların baş harflerini sıralayarak anlamlı bir
kelime veya isim oluşturacak şekilde şiir yazma sanatı.
İktibas: Söze ayet ve hadislerden, büyük insanların söz-
lerinden, tanınmış şair ve yazarların eserlerinden parçalar
alma sanatı,
İştikak: Aynı kökten türetilmiş kelimeleri bir arada kullan-
ma sanatı.
Kat: Mısra veya cümleyi, sözü bitirmeden kesme sanatı.
Lebdeğmez: "b, f, m, p, v" dudak ünsüzlerini kullanma-
dan şiir söyleme sanatı (Âşık şiirinde görülün),
Leffüncşir (Söz Simetrisi): Birden fazla kavramı söyledik-
ten sonra, bunlara ait özellikleri veya uygun kavramları son-
raki dizede sıralama sanatı.
Rücu: Söylenen bir sözü geri çevirip onun yerine daha
güçlü bir düşünceyi şöyleme, söylediğinden cayma, vaz-
geçme sanatı.
Tedric: Bir duygu veya düşünceyi şırasıyla şöyleme sanatı.
Terdlt: Sözü beklenmedik bir sonuçla bitirme sanatı.
27
