NOT
Aliterasyon, asonans, nakarat, kelime ve kelime grubu
tekrarı da şiirde ahengi sağlayan unsurlardandır.
Aliterasyon: Dizelerde aynı ünsüzlerin tekrarıyla oluşan ahenk
Km o deme boşuna benim ben
Öyle bir ben ki gelen kapma baştan başa şen
Asonans: Dizelerde aynı ünlülerin tekrarıyla oluşan ahenk
Neyzen sen, nefes sen, neylersin neyi
Neyzensen, nefessen neylersin neyi
Nakarat: Şim oluşturan nazım birimlerinin. bölümlerin (üçlük,
dörtlük vb.) her birinin sonunda aynen tekrarlanan dizelerdir
Küçükken derdi ki, dadm:
Çoğu gitti, az kaldı.
Büyüdüm, ihtiyarladım,
Çoğu gitti, az kaldı.
Vur kazmayı dağa Ferhat
Çoğu gitti, azı kaldı.
Kişne kir at. kişne kir at
Çoğu gitti, azı kaldı.
Kelime ve Kelime Gruplanmn Tekrarı: Şiirde ahengi sağlayan
unsurlardan biri de bazı kelimelerin ve kelime gruplarının
tekrarlanmasıdır.
Kaldırımlar, ızdırap çekenlerin annesi
Kaldırımlar. içimde yaşamış bir insandır
Kaldırımlar, duyulur ses kesilince sesi
Kaldırımlar, içimde uzayan bir lisandır
Ses Akışı: Şiirin temaya uygun bir şekilde vurgu ve tonlama-
ya dkkat edilerek okunmasıdır.
B. MANZUME VE şiiR
Metinlerin, "nazım" ve "neşir” Olmak üzere İki İfade şekli vardır,
Duygu, düşünce ve hayallerin Ölçülü ve uyaklı olarak mısra-
larla anlatılmasına nazım denir. Manzum, "nazımla yazılmış,
şiir şeklinde' anlamına gelir.
Zaman zaman aynı şey gibi düşünülmüş olsa da şiir ve man-
zume kavramları birbirinden farklıdır.
Nazımla yazılmış ancak sanat değeri taşmayan, İmgeli olma-
yan ürünlere manzume adı verilir.
Manzumelerin öğretici yönü, şiirlerin sanatsal yönü ağır ba-
sar. Manzumeler gerçek anlam, şiirler yan ve mecaz anlam
bakımından zengindir, Manzumeleri düzyazıya çevirince an-
lam kaybı az olur. Ancak şiirler düzyazıya çevrildiğinde anlam
söyleyiş ve ahenk kaybı çok Olur.
Manzum hikâyeler de birer manzumedir.
NOT
MANZUM HİKÂYE
Nazımla yazılmış hikâyelere manzum hikâye denir.
Bu hikâyelerde, ölçü ve uyağa dikkat edilir.
Manzum hikâyenin şiirden farkı, olaya yer vermesidir. Man-
zum hikâyede, hikâyedeki gibi olay, yer, kişi ve zaman un-
surlarına yer verilir,
Manzum hikâyenin hikâyeden (öykü) farkı ise şiir biçimin-
de (nazımla) yazılmış olmasıdır. Manzum hikâyelerde di-
daktik şiir özelliği görülür.
Manzum hikâyeleriyle ünlü İki şair Tevfik Fikret (Balıkçılar, Has-
ta Çocuk, Ramazan Sadakası...) ve Mehmet Âkit Ersoy'dur
(Küfe, Mahalle Kahvesi, Seyfi Baba, Köse İmam, Koca Kan ile
Ömer..
C. KONUSUNA GÖRE ŞİİR TÜRLERİ
Şiirler, ele aldıkları konulara göre dünya edebiyatında çeşitli
adlar alır. Bu adlandırmalar, Türk edebiyatında da kullanılmak-
tadır.
LİRİK ŞİİR
Duygulan etkileyici ve coşkulu bir şekilde dile getiren şiirlerdir,
—j Eski Yunan edebiyatında "lir” adı verilen bir çalgı eşliğinde
söylenen şiirlerdir. Adını bu çalgı aletinden almıştır.
19
