NOKTALAMA İŞARETLERİ
Meydanlığa varmadan bir iki defa İsmail
kendisini gördü mü diye kahveye baktı
UYARI: Metin içinde ve, veya, yahut, ya .
ya bağlaçlarından önce de sonra da virgül konmaz:
Ya şevk içinde harap ol ya aşk içinde gönül
Ya lale açmalıdır göğsümüzde yahut gül!
UYARI: Tekrarlı bağlaçlardan önce ve sonra virgül
konmaz:
Hem gider hem ağlar. Ya bu deveyi gütmeli ya
bu diyardan gitmeli. Ne kız verir ne dünürü
küstürür. Bu kurallar bugün de yarın da geçerli
olacaktır.
UYARI: Cümlede pekiştirme ve bağlama görevinde
kullanılan da / de bağlacından sonra virgül konmaz:
İmlamız lisanımız düzelince, lisanımız da
kafamız düzelince düzelecek çünkü o da ancak onlar
kadar bozuktur, fazla değil!
UYARI: Metin içinde -ınca / -ince anlamıyla zarf-fiil
görevinde kullanılan mı / mi ekinden sonra virgül
konmaz:
Ben aç yattım mı kötü kötü rüyalar görürüm
nedense.
Öyle zekiler vardır, konuştular mı ağızlarından
bal akıyor sanırsın.
UYARI: Şart ekinden sonra virgül konmaz:
Tenha köşelerde ağız ağıza konuşurken
yanlarına biri gelecek olursa hemen susuyorlardı.
NOKTALI VİRGÜL
*** Cümle içinde virgüllerle ayrılmış tür ya da
takımları birbirinden ayırmak için konur.
Yazın üzüm, şeftali, erik; kışın nar, portakal yemeyi
severım.
Erkek çocuklara Doğan, Tuğrul, Aslan, Orhan; kız
çocuklara ise İnci, Çiçek, Gönül, Yonca adları verilir.
*** Öğeleri arasında virgül bulunan sıralı
cümleleri birbirinden ayırmak için konur.
Ayşe, Ali geldi; Osman, Arif gelmedi.
*** Birden fazla virgülün kullanıldığı cümlelerde
öznenin diğer öğelere karışmasını önlemek için
konur.
Ali; Hakan, Ayşe ve Osman'dan daha uzundur.
Yeni usul şiirimiz; zevksiz, köksüz, acemice
görünüyordu.
*** Kendilerinden evvelki cümleyle ilgi kuran
ancak, yalnız, fakat lakin çünkü yoksa gibi cümle
başı bağlaçlarından önce konabilir.
Vatan için ölmek var; fakat borcum yaşamaktır.
İKİ NOKTA ( : )
*** Kendisinden sonra örnek verilecek cümlenin
sonuna konur.
Gogol'un tablosunda neler yok ki: dağlar, ovalar,
nehirler...
*** Kendisinden sonra açıklama yapılacak cümle
ya da sözcükten sonra konur.
Bu kararın istinat ettiği en kuvvetli muhakeme ve
mantık şu idi: Esas, Türk milletinin haysiyetli ve
şerefli bir millet olarak yaşamasıdır.
UYARI: İki noktadan sonra gelen kısım bir cümle ise
büyük harfle başlar, cümle değil ise küçük harfle
başlar.
*** Başkasının sözü aktarılırken tırnak
işaretinden önce konur.
Çocuk sordu : "Baban sana ne aldı?" Yunus şöyle
diyor: "Yaratılanı hoş gör, yaratandan ötürü."
***Edebî eserlerdeki karşılıklı konuşmalarda,
konuşan kişinin adından sonra konur:
Bilge Kağan: Türklerim, işitm!
Üç NOKTA (..J
*** Tamamlanmamış cümlelerin sonuna konur.
Seni öyle seviyorum ki...
İçimden bir ses tut şunu..
2
