Nicel Gözlem
-b Ölçü aleti kullanılır.
Beş duyu organı yardımı ile yapılır.
-ö Sayısal değer içerir.
-ş Kişiye ve duruma göre değişmez.
Örnek: "Bitkiye 10 ml şu verilince 1 cm büyür.'
3. VERİLERİ TOPLAMAK
Gözlemler sonucu elde edilen bilgilere veri denir.
4. HİPOTEZ KURMAK
Gözlemler sonucu elde edilen verilere göre, problemin çözü-
müne ilişkin ortaya konan geçici çözüm yoludur.
İyi Bir Hipotez;
Problemlere çözüm Önermiş olmalı,
Eldeki verilere ters Olmamalı,
İspatlanabilmesi için deneylere açık olmalı,
Yeni tahminlere açık olmalıdır.
Lj Hipotezin aksini ispatlamak her zaman mümkündür.
Örnek: "Bitkilerin büyümesinde en etkili faktör sudur.'
Örnek: "Bitki gelişiminde, su, Işık, C02, sıcaklık, toprak gibi
faktörlerin etki etiği düşünülürse ve suyun bitki üze-
rindeki etkisi incelenecek ise, deney ve kontrol grubu
bitkilerinde deneye etki edecek bütün şartlar (Işık,
CO sıcaklık ve toprak) aynı tutulur, sadece araştırı-
lacak etken (su) farklı tutulur.
Kontra grubu
Deney grubu
5. TAHMİN YAPMAK
Hipoteze dayalı yorumlardır.
Tahminler;
Eğer "Hipotez doğru ise .
.; eğer hipotez yanlış ise
Deney sonuçlan tahminleri doğrularsa hipotez GERÇEK
halini alır; deney sonuçlan tahminleri doğrulamazsa hipo-
tez eldeki verilere uygun değiştirilir.
7. TEORİ (Kuram)
Kökleşmiş hipotezlerdir.
Olayın neden gerçekleştiğini açıklamaya çalışır.
Doğruluğu mutlak ve kesin değildir.
Aksi ispatlanınca değiştirilebilir.
Ömek: İzafiyet teorisi, hücre teorisi ve evrim teorisi
DİKKAT
Teoriler hiçbir zaman kanuna dönüşmez.
8. KANUN (Yasa)
. dır" şeklinde ifade edilen cümlelerden Oluşur.
Ömek: "Eğer bitkilerin büyümesinde en önemli faktör su ise;
dere kenarlarındaki bitkiler daha fazla büyümelidir."
6. KONTROLLÜ DENEY
Hipotez hakkında yürütülen tahminlerin doğru olup olmadığı-
nı anlamak için yapılan deneylerdir.
Kontrollü deneylerde, deney ve kontrol grubu olmak üzere
iki grup üzerinde aynı anda incelemeler yapılır. Her iki grup-
ta, deneye etki edecek bütün şartlar aynı tutulurken; sadece
araştırılacak faktör iki grup arasında farklı tutulur.
DİKKAT
Kontrol grubu; normal (sabit) koşullara sahip gruptur.
Deney grubu ise kontrol grubuna göre farklı ve değişken
koşullarda tutulan gruptur.
72
Hipotezin kontrollü deneylerle doğrulanmasına bağlı olarak
ortaya konan bilgilerdir.
Evrensellik kazanmış hipotezlerdir.
Doğruluğu bütün bilimlerce kabul edilmiştir.
Herkes tarafından aynı koşullarda tekrarlandığında aynı so-
nuçlar alınır.
Olayın nasıl gerçekleştiğini açıklamaya çalışır.
Örnek: Mendel Kanunları
