NET
01
TÜRK Dili VE
EDEBİYATI
şiiR
YETER
Kafiye Şeması (Uyak Örgüsü): Dize sonlannda kafiyelerin
diziliş özelliklerine göre gruplandırılmasıdır, Kafiye Şeması,
düzeni ya da uyak örgüsü de denir.
Düz Kafiye: "aaaa, aaab ya da aabb, ccdd,..• şeklindeki
kafiye düzenidir.
Çapraz Katiye: Birinci dize ile üçüncü, ikinci dize ile de
dördüncü dizenin kendi arasında uyaklandığı kafiye
düzenidir: abab
Sarmal Katiye: Bu düzende kafiyeler a b b a şeklinde dizilir.
Mani Tipi Kafiye: a a x a şeklinde kafiye düzenidir
şiir Türleri
Lirik Şiir: İçten gelen heyecanlı, coşkulu şiirlerdir,
Epik Şiir: Kahramanlık, yiğitlik, savaş konularının işlendiği
şiirlerdir,
Didaktik Şiir: Öğüt, bilgi vermek, ahlaki bir ders çıkarmak
için yazılan şiirlerdir.
pastoral Şiir: Doğa güzelliklerinin; orman, yayla, dağ, köy
ve çoban yaşamının anlatıldığı şiirlerdir.
Satirik Şiir: Toplum hayatındaki aksayan yönlerin anlatıldığı,
eleştirildiği şiirlerdir,
K
KILAVUZ SORU
Emrah der ki yerde yüze basmazlar
Umİdİnİ Ol Allahtan kesmezler
Güzel sever diye adam asmazlar
Bir zaman söylenir diller içinde
Bu dizelerle ilgili aşağıdakilerden hangisi
şgyJgngmgg?
A) Yarım uyaktan faydalanılmıştır.
B) Dize sonlarında redife yer verilmemiştir.
C) 11 'li hece Ölçüşü kullanılmıştır.
D) Lirik şiir türünü örneklemektedir.
E) Kafiye şeması düz katiyedir.
Bülbül daldan dala yapıyor sekiş
O sebepten gülle ediyor çekiş
Aşkın İğnesiyle dikilen dikiş
Kyamete kadar sökülmez imiş
Bu dizelerle ilgili aşağıdakilerden hangisi
söylenemez?
A) Dize sonlarında uyak görülür.
B) Kafiye ve redife yer verilmiştir.
C) 1 1 'li hece Ölçüsüyle yazılmıştır,
D) Kafiye dizilişi düzdün
E) Satirik şiir türünde yazılmıştır.
2018 2019 2020 2021 AYI,
BENZER MANTIKTA
2022 2023
GjKııwın-B
E
2
I BİLSEN YETER
İslamiyet Öncesi Türk Şiiri: Bu dönem şiirleri şölen, yuğ ve
sığır adı verilen törenlerde din adamları tarafından
söylenmiştir.
Şiir okuyan din adamlarına ozan, baksı, kam ve şaman gibi
çeşitli adlar verilmiştir.
Bu dönem şiirleri sözlü olduklarından anonimdir.
Nazım birimi olarak dörtlük tercih edilmiştir,
Hecenin 7, 8 ve 11 'li kalıpları tercih edilmiş, yanm kafiye
kullanılmıştır.
Sagu: Yuğ adı verilen cenaze törenlerinde okunan ağıt
şiirleridir.
Koşuk:
Sığır adı verilen av törenleri ile yılda bir düzenlenen
şölenlerde okunan şiirlerdir.
Koşukların konuşu genellikle yiğitlik, aşk ve doğadır,
Koşuklar genellikle 7'Ii hece ölçüsüyle 3-5 dörtlük şeklinde
düz kafiye biçiminde ve kopuz eşliğinde okunur. Daha
sonra yermi koşmaya bırakmıştır,
K
KILAVUZ SORU
(I) Islamiyet öncesi Türk edebiyatl ürünleri; koşuk, sagu,
sav ve destanlardır, (II) Bu ürünler dörtlük nazım birimi
ve hece Ölçüsü İle yazılmışlardır, (III) Sadece tam uyak
ve redif kullanılmıştır, (IV) Uyak düzeni genel olarak
"abab / cccb / dddb. şeklindedir. (V) Şiirler sığır, şölen
ve yuğ adı verilen törenlerde söylenmiştir.
Bu numaralanmış cümlelerin hangisinde bilgi yanlışl
yapılmıştır?
B) II
M AROMATMODE1i
Erdi aşın taturgan
Yanlak yagıg katargan
Boynun tatup kadırgan
Bastı ölüm agtaru
C) III
Bu dizelerle ilgili aşağıdakilerden hangisi
A) Yarım uyaktan faydalanılmıştır.
B) Redife yer verilmiştir.
C) 7'lİ hece Ölçüşü kullanılmıştır.
D) Kafiye dizilişi düzdür.
E) Koşuğa örnek gösterilebilir.
2018AYT, 2019 2020 AYI, 2021
BENZER MANTIKTA
2022 2023 AYT'de soruldu.
