NET
06
TÜRK Dili VE
EDEBİYATI
şiiR
YETER
Aşık Tarzı Halk Edebiyatı
Nazım Biçimleri
Koşma: İslamiyet öncesi Türk edebiyatındaki koşuk türüne
dayanan; aşk, ayrılık, ölüm, tabiat, kahramanlık gibi
konulann işlendiği halk şiiri nazım biçimidir.
Nazım birimi dörtlüktür, hece Ölçüşüyle yazılan koşmalar,
genellikle hecenin 1 1 'li kalıbıyla yazılır.
Kafiye şeması aaab(abab), cccb, dddb. eeeb şeklindedir.
Bu şiirler şaz eşliğinde doğaçlama olarak söylenmiştir, şair
son dörtlükle mahlasına yer verir ve 3-5 dörtlükten oluşur.
Koşma Türleri
Güzelleme: Aşk, sevgi, doğa, insan ve hayvan
güzelliklerini anlatan lirik koşmalardır. Koçaklama: Yiğitlik,
kahramanlık, savaş gibi konulan İşleyen koşmalardır,
Taşlama: Bir kişiyi veya toplumu eleştiren koşmalardır.
Ağıt: Bir kişinin Ölümü üzerine duyulan üzüntüyü anlatmak
amacıyla söylenen koşmalardır.
K
KILAVUZ SORU
Dedim inci nedir dedi dişimdir
Dedim kalem nedir dedi kaşımdır
Dedim on beş nedir dedi yaşımdır
Dedim daha var mı söyledi yoh yoh
Bu dörtlükte ilgili aşağıdakilerden hangisi söylenemez?
A) Yarım kafiye kullanılmıştır.
B) Birden çok benzetme yapılmştır.
C) Çapraz uyak düzeni vardır,
D) Şiirin son dörtlüğü değildir.
E) Güzelleme türünde yazılmıştır.
M
AROMAT MODELİ
. Canevimden vurdu felek neyleyim
Ben ağlarım çelik teller iniler
Ben almadım toprak aldı koynuna
Yârim diye bülbül diller iniler
Karadoğlan, size bakar sevinir
Sevinirken kalbi yanar, göyünür
Kımıldanır hep dertleri devinir
Yaş ile sevincim yıkışır dağlar
Bu İki dörtlükte İle İlgili aşağıdakilerden hangisi
söylenemez?
A) I. dörtlük, ağıt türünde yazılmıştır.
B) II. dörtlükte şair mahlas kullanmıştır.
C) l. dörtlükte yarım kafiyeye yer verilmiştir.
D) II. dörtlük güzelleme Örneğidir,
E) I. dörtlükte tezat vardır.
2018 2019 2020 2021 AYI,
BENZER MANTIKTA
2022 2023
Model-E
2
17
I BİLSEN YETER
Semai: Sevgi, tabiat ve ayrılık gibi konularda özel bir ezgiyle
söylenen şiirlerdir,
Nazım birimi dörtlüktür, hecenin 8'Ii kalıbıyla söylenir.
Kafiye şeması genellikle abab, cccb, dddb şeklindedir.
Semailerin kendilerine has bir ezgisi vardır.
Son dörtlükte tapşırmaya yer verilir. 3-5 dörtlükten oluşur.
Varsağı: Varsak Türkmenlerinin ozanları tarafindan ozel bir
ezgiyle söylenen şiirlerdir.
Kafiye şeması ve dörtlük bakımından koşmaya
benzer. Hece ölçüsünün 8'Ii kalıbıyla söylenirler. Varsağıda
yiğitçe bir söyleyiş Özelliği bulunur.
Şiire coşku katmak amacıyla "Hey, hey bre, be hey" gibi
ünlemler katılır, 3-5 dörtlükten oluşur
Kafiye şeması genellikle abab, cccb, dddb ya da abcb,
cccb, dddb şeklindedir.
Destan: Toplum hafızasında yer tutan "kahramanlık, savaş,
göç, afet" gibi konuların işlendiği şiirlerdir.
Kafiye şeması koşmaya benzer.
Nazım birimi dörtlüktür ve yüzlerce dörtlükten Oluşabilir,
Hecenin 11'Ii kalıbıyla soylenir.
K
KILAVUZ SORU
Mah cemaline bakılır
Ben kulun yanup yakılır
Söyledikçe bal dökülür
Leblerinden dudağ üzre
Bu dizelerle ilgili aşağıdakilerden hangisi söylenemez?
A) Yarım kafiye kullanılmıştır,
B) Kişileştirme sanatı yapılmıştır.
C) Redife yer verilmiştir.
D) Şiirin son dörtlüğü değildir.
E) Güzelleme türünde yazılmıştır.
M AROMATMODE1i
Yürü bre yalan dünya
Sana konan göçer bir gün
insan bir ekine misal
Seni eken biçer bir gün
Bu dizelerle ilgili aşağıdakilerden hangisi söylenemez?
A) Yarım kafiye kullanılmıştır.
B) Benzetmeye yer verilmiştir.
C) Güzelleme türünde yazılmıştır.
D) Bu şiir türünün kendine özgü ezgisi vardır.
E) Tezat sanatına yer verilmiştir.
2018AYT, 2019 2020 AYI, 2021
BENZER MANTIKTA
2022 2023 AYT'de soruldu.
GjKııwın-B
