Nef'î
17. yüzyıl sanatçısıdır. Divan edebiyatının en büyük hiciv
sanatçısıdır. Devrin önde gelenlerine ve padişahlara sunduğu
kaside ve hicivleriyle tanınır. Dili ağır ve sanatlıdır. Sebk-i Hindî
tarzında şiirler yazmıştır. Özellikle kasideleri meşhurdur.
En önemli eseri Siham-ı Kaza'dır. (Kader Okları)
Eserleri: Divan (Türkçe), Divan (Farsça), Siham-l Kaza
Nâbî
17 _ yüzyıl sanatçışlül[. Divan edebiyatının en önemli didaktik
ve hikemî tarzda sanatçısıdır. "Nâbi ekolü" olarak bilinen
"hikemi şiir" akımının kurucusudur. Şeyhü'ş Şuara (Şairlerin
Şeyhi) olarak bilinir. Daha çok mensur (düzyazı) türünde eser
vermiştir. Sade, yalın bir dili vardır. Eserleri: Divan,Hayriyye,
Hayrâbâd, Sumama, Tuhfetü'l Harameyn, Münşeat,
Hadis-i Erbain, Fatihnâme-i Kâmaniçe
Naifi
7. yüzyıl sanatçısıdır.
Tasavvuf etkisinde kalmıştır.
Dili ağır, sanatlı ve süslüdür.
Sebk-i Hindi akımının en
Önemli temsilcisidir.
Gazelleriyle tanınır.
Eserleri: Divan
Neşatî
17. yüzyıl sanatçısıdır.
Mevlevi tarikatına mensuptur.
Dili ağır, süslü ve sanatlıdır.
Sebk-i Hindi akımının önemli
temsilcisidir. Kasideleri önemlidir.
Eserleri: Divan, Edime Şehrengizi, Hilye-i Enbiya
Kâtip Çelebi
17. yüzyıl sanatçısıdır.
Divan kâtipliği yapmıştır.
Bilimsel meseleleri Batılı bir gözle ele alan ilk
yazarlardandır.Coğrafya, tarih, bibliyografya,
sosyoloji gibi alanlarda eser vermiştir.
Eserleri: Cihannüma, Keşfü'z Zünun,
Fezleke, Düstur'ul Amal, Mizanü'l Hak
Evliya Çelebi
17. yüzyıl sanatçısıdır.
Gezi yazılarıyla ünlüdür.
!EİA14ATNAğ?
Eserleri: Seyahatname
24
DİVAN EDEBİYATI SANATÇILARI 2
TÜRK Nü VE EDEBİYATI
Naima
7. yüzyıl sanatçısıdır.
Tarih çalışmalarıyla ünlüdür.
Naima Tarihi adlı eseri vardır. Orta nesir
NAİMA
(çok sade olmayan, çok da süslü olmayan
düzyazı) özelliği gösterir.
Eserleri: Naima Tarihi
Şeyhülislam Yahya
17. yüzyıl sanatçısıdır.
Yahya Efendi
Gazel şairi olarak bilinir.
Bakı ile Nedim arasında Kopru Kuran şairdi
İstanbul Türkçesini başarılı olarak kullanmıştır.
Eserleri: Divan
Nedim
18. yüzyıl sanatçısıdır. Mahallileşme akımının en önemli
güçlü savunucusudur. Mahallî konuşmaları ve günlük yaşayış
şiirlerde dile getirmiştir. Zevk ve eğlence şairidir. Gazelleri ve
şarkılarıyla ünlüdür. İstanbul'u şiirlerinde dile getirmiştir. İstanbul
şairi (aşığı) de denir. Gazellerinde pek mahlas kullanmaz.
Eserleri: Divan
Yirmisekiz Mehmet Çelebi
8. yüzyıl sanatçısıdır.
Osmanlının Fransa'ya gönderdiği ilk elçidir.
Yeniçeri ocağına girmiş ve yirmi sekizinci orta
bölüğünde görev yaptığı için bu isimle anılmıştır.
Elçiliği sırasında gördüklerini sade, açık bir dille
Paris Sefaretnamesi adlı eserde yazmıştır.
Eserleri: Paris Sefaretnamesi
Şeyh Galip
8. yüzyıl sanatçısıdır. Divan edebiyatının son büyük şairi
Olarak kabul edilir. Mevlevi tarikatına mensuptur. Eserlerinde
ilahi aşk vardır. Dili ağır, süslü ve sanatlıdır. Sebk-i Hindi akımı-
mn önemli temsilcisidir. Nabi'nin Hayrabat adlı eserinden daha
iyi bir mesnevi yazan olamayacağı söylenmiş, bu düşünceyi
çürütmek amacıyla Hüsn ü Aşk adlı eseri yazmış ve daha
iyi bir mesnevi yazılabileceğini göstermiştir. Hece ölçüsüyle
yazılmış birkaç türküsü vardır.
Eserleri: Divan, Hüsn ü Aşk
Divan Edebiyaimda Şiir Akımları
Türk-î Basit
• 15 ve 16. yüzyılda görülmüştür.
• Akımın öncüsü Aydınlı Visali'dir.
• Arapça, Farsça sözcük ve tamlamalardan kaçınmayı amaçlamışlardır.
• Arap ve Fars şiiri etkisindeki divan şirine tepki olarak doğmuştur.
• Divan şiirindeki mazmunlar yerine halk şiirindeki mecazları ve deyimleri
kullanmışlardır.
• Aruz ölçüsü ve divan edebiyatı nazım biçimlerini kullanmışlardır ancak Türkçe sözcükleri
yeğlemişlerdir.
• Divan şiirindeki konuları işlemişlerdir.
Temsilcileri: Edirneli Nazmi, Tatavlah Mahremi Aydınlı Visali
Sebk-i Hindî
• "Hint üslubu, Hint tarzı” anlamına gelir.
• Türk şiirinde 17. yüzyılda görülmeye başlanmıştır. 17 .yüzyılda Hindistan'a seyahat eden
İranlı şairlerin açtıkları şiir çığırıdır.
• Özellikleri açısından 19.yüzYlIda görülen sembolizm akımını andırır.
• Özellikle gazel alanında etkili olmuştur.
• Sözden çok, anlama önem verme en belirgin özelliğidir.
• Şiirde anlamın öne çıkmasıyla gereksiz sözlerden kaçınılmıştır.
• Şiire, hayalî kavramların, ızdırabın anlatıldığı yeni mazmunlar getirilmiştir.
Bilmeceyi andıran mazmunlar kullanılmıştır.
• Tasavvuf şiirde geniş yer tutar. Şiirde gerçek yerine hayal, dış ortam yerine insanın iç
dünyası konu olarak işlenmiştir.
• Söz sanatları sıklıkla kullanılmıştır.
• Açık bir söyleyiş yerine güç anlaşılır bir dil kullanılmıştır.
• Şiirde anlamı derinleştirip anlamı kapalı hâle getirmişlerdir.
• Her dizede üstün bir musiki, söz ahengi sağlanmıştır.
Temsilcileri: Neşatî, Naifi, şeyh Galip
Mahallîle me
• Halk edebiyatındaki âşık tarzı söyleyişle şehirlerde gelişen halk dilinin ve
divan tarzı söyleyişinden doğan bir harekettir.
• Şiirde İstanbul ağzına ve İstanbul tabiatına yaklaşma amacı vardır.
• İlkin 16.yüzyıIda Baki'de görülmüş, en güçlü örneklerini 18.yüzyıIda Nedim ile
vermiştir.
• Asıl kurucusu Nedim'dir.
• Halk hayatı edebiyata girmiştir. Halk deyimleri, halk söyleyişlerine yer verilmiştir.
• Konu ve temalar çoğalmıştır. İstanbul'un türlü semtleri, köşkleri, eğlenceleri, aşkları, insan
çehreleri yalnız mesnevilerde değil; şarkı, gazel, kasidelere konu olmuştur.
• Divan şiirinin soyut dünyasından somut bir dünyaya geçilmiştir.
• Gerçek sevgililere, günlük yaşama, yaşanan mekânlara yer verilmiştir.
Temsilcileri: Nedim, Enderunlu Vasıf, Baki
