Nasihatname veya pendname adı verilen eşerler, divan
edebiyatında hem nazım hem nesir olarak çokça ya-
zılmıştır. Hitap ettikleri kesime göre siyasetname veya
nasihatname adını alan bu eserler mesnevi, kaside, terki-
bibent nazım biçimleriyle de yazılmıştır. Mesela Hakaniye
Türkçesiyle yazılan Kutadgu Bilig siyasetname dediğimiz
nasihatnamelerin İlk Örneğidir. Mevlana'nın "Mesnevi"si
ve ondan ilham alarak Âşık Paşa'nın yazdığı Garipname,
çok önemli nasihatnamelerdir, Bu alandaki en güzel ör-
neklerden biri de,
Bu parça verilen bilgiler Işığında aşağıdakilerden
hangisiyle tamamlanamaz?
8.
9.
İslamiyetin kabulü İle ve Arapların Farsların etkisinde geli-
Şen divan edebiyatl yüksek zümreye, saraya seslenen bir
edebiyattır; sayısız araştırmalara konu olan ve günümü-
zün birçok sanatçısını etkileyen oldukça başarılı sanatçı-
lan vardır. Tuyuğlarıyla
şarkılarıyla gazelleriyle
hicivleriyle bu sanatçılar arasında başı çekmek-
tedir,
Bu parçada boş bırakılan yerlere sırasıyla aşağıdaki-
lerden hangisi getirilmelidir?
A) Kadı Burhaneddin - Nedim — Baki — Net'i
B) Baki — Nefi — Bağdatlı Ruhi — Nedim
C) Şeyh Galip — Nedim — Sinan paşa — Şeyhi
D) Kadı Burhaneddin - Hoca Dehhani — Nabi — Net'i
E) Taşlıcalı Yahya — Nedim - Baki — Ahmet Paşa
Kaynaklarda "Şeyhü'ş-Şuarâ" (şairlerin üstadı) sıfatıyla
anılan 15, yüzyılın bu usta şairi, ününü daha çok mes-
nevi alanında kazanmıştır. Eski edebiyatın kurucularından
biri kabul edilen şair, Hüsrev ü Şirin adlı eserleriyle Türk
edebiyatında mesnevi sahasının önemli simaları arasında
yer almıştır. Mesnevi yazmayı bir şehir kurmaya benze-
ten şair eserlerinde oldukça akıcı bir dil kullanmış, tas-
virlerinde ve konuyu işleyişinde başarılı kabul edilmiştir,
Tezkire sahibi Sehi Bey onun, "şiir güzeli"nin omzundan
eski Acem elbisesini çıkarıp Türki elbiseler giydirdiğini
söyleyerek mesnevi tarzındaki başarışını dile getirmiştir.
Sanatçının II, Murad'a sunulan, sosyal hiciv bakımından
Türk edebiyatının en güzel eserlerinden kabul edilen ve
dilinin sadeliği yanında canlı tasvirleriyle dikkat çeken,
çalışmaktan yorulmuş zayıf bir eşeğin hikâyesini konu
edinen mesnevisi de çok ünlüdür.
Bu parçada aşağıdaki şairlerin hangisinden söz edil-
10.
II.
12.
A)
B)
C)
D)
E)
•
Ahmet Fakih'in yazdığı Çarhname kasidesidir.
Yunus Emre'nin yazdığı Risaletü'n-Nushiyye mesne-
vişidir.
Nabi'nin oğluna Öğüt vermek İçin yazdığı Hayriye
mesnevisidir.
Güvahi'nin yazdığı Pendname mesnevisidir.
Ahmedi'nin Cemşîd ü Hurşid mesnevisidir.
Divan şiirinin XV. yüzyıl şairlerindendir.
Fatih Sultan Mehmetin hocalarından biridir.
Osmanlı bürokrasisinde kadılık, müderrislik, vezirlik
yapmıştır.
35 beyitten oluşan *erern" redifli kasidesi ünlüdür.
Aruzu ustaca kullanarak gazeller, kasideler yazmıştır.
Divanında Türkçe, Arapça ve Farsça şiirlere yer ver-
miştir.
Bu özellikler aşağıdaki şairlerin hangisiyle ilişkilen-
mektedir?
A) Şeyhi
D) Neti
dirilebilir?
A) Ahmet Paşa
C) Hoca Dehhani
B) Ahmedi
D) Şeyhi
B) Fuzuli
C) Baki
E) Necati
Divan edebiyatında uzun olayların anlatılmasına elverişli
bir nazım biçimi olan mesnevilerde genellikle İlahi aşk ya
da beşeri aşk ve dinî, tasavvufi öğütler konu olarak işlen-
miştir.
landır,
bu mesnevilerden belli başlı-
E) Taşlıcalı Yahya
(l) Ali Şir Nevai, hamsesinde klasik İran edebiyatl ko-
nularını denenmemiş şekillerde İşlemiştir. (II) İlk şuara
tezkiresi Olan Heşt Behişt'te XV. yüzyıl Çağatay ve Fars
şairleri hakkında çok önemli ve çarpıcı bilgiler vermiştir.
(III) Mizan'ül - Evzan adlı eserinde Türklerin kullandık-
ları nazım ölçülerini ve musiki makamlarım tanıtmıştır.
(IV) Muhakemet'ül - Lugateyn adli eserinde ise Türkçe
İle Farsçayı karşılaştırmıştır, (V) Türkçenin Farsçaya göre
anlam inceliklerini ifade etmeye daha elverişli Olduğunu
belirtmiştir.
Yukarıdaki parçada numaralanmış cümlelerin hangi—
sinde bilgi yanlışı vardır?
o
Aşağıdaki mesnevilerden hangisi yukarıda boş bıra-
kılan yerlerden birine
A) İskendemame
B) Hüsn ü Aşk
C) Leyla ile Mecnun
D) Garipname
E) Cemşid ü Hurşid
C) III
D) ıv
155
